İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Tiberius: Augustus’un Ardından Roma’yı Yöneten İkinci İmparator

Tiberius, 14–37 yılları arasında hüküm süren ikinci Roma imparatorudur. Augustus’un üvey oğlu ve halefidir. Başarılı bir komutan olarak tanınan Tiberius, devlet hazinesini güçlendirdi; ancak hayatının son yıllarını Capri Adası’nda geçirmesi ve vatana ihanet davalarıyla anıldı. Hz. İsa’nın çarmıha gerilişi de onun döneminde, Yahudiye’de gerçekleşti.

Tiberius: Augustus’un Ardından Roma’yı Yöneten İkinci İmparator
Fotoğraf: J. Paul Getty Museum / Wikimedia Commons (CC0)

Tiberius, Livia’nın ilk evliliğinden olan oğludur. Annesinin imparator Augustus ile evlenmesiyle sarayda yetişti. Germania ve Pannonia’da önemli zaferler kazandı. Augustus’un seçtiği varisler birer birer ölünce 4 yılında evlat edinildi ve 14’te Augustus’un ölümüyle imparator oldu.

Yönetimi

Tiberius, Augustus’un kurduğu düzeni korumaya çalıştı; yeni fetih seferleri yerine sınırları sağlamlaştırmayı tercih etti. Harcamaları kısarak devlet hazinesini güçlendirdi. Ancak senatoyla ilişkileri gergin oldu ve vatana ihanet (maiestas) davaları zamanla korku ortamı yarattı.

Seianus ve Capri

26 yılında Roma’dan ayrılarak Capri Adası’na yerleşti ve yönetimi büyük ölçüde muhafız komutanı Seianus’a bıraktı. Seianus’un iktidarı ele geçirmeye çalıştığı anlaşılınca 31’de idam edildi; bunu yeni davalar ve idamlar izledi.

Yahudiye

Tiberius döneminde Yahudiye’yi vali Pontius Pilatus yönetiyordu. Yeni Ahit ve Roma tarihçisi Tacitus, Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesinin bu dönemde gerçekleştiğini yazar.

Ölümü

Tiberius 37’de Napoli Körfezi’ndeki Misenum’da öldü. Yerine yeğeninin oğlu Caligula geçti. Antik tarihçiler onu sert ve kuşkucu bir yönetici olarak anlatırken, bazı modern tarihçiler yönetim becerisini daha olumlu değerlendirir.

Genç bir komutan olarak ilk görevleri

Tiberius, daha yirmili yaşlarına gelmeden önemli görevler üstlendi. MÖ 20'de Doğu'ya gönderildi; Ermenistan tahtına Roma yanlısı bir kralın çıkarılmasında rol oynadı ve aynı yıl Partların, daha önce Roma ordularından ele geçirdiği lejyon sancaklarının iadesini teslim alan heyette yer aldı. MÖ 15'te kardeşi Drusus ile birlikte Alp bölgesindeki halklara karşı sefere çıktı ve Raetia ile çevresini Roma yönetimine bağladı.

Evlilik ve Rodos'a çekilmesi

Tiberius, çok sevdiği eşi Vipsania'dan Augustus'un isteğiyle boşanmak ve imparatorun kızı Julia ile evlenmek zorunda kaldı. Bu evlilik mutsuz geçti. MÖ 6'da Tiberius, kariyerinin zirvesindeyken beklenmedik biçimde kamu görevlerinden çekilerek Rodos Adası'na yerleşti. Yaklaşık sekiz yıl süren bu inziva döneminin nedenleri antik kaynaklarda farklı biçimlerde açıklanır. Augustus'un torunlarının ölümünden sonra Roma'ya geri çağrıldı.

Pannonia isyanı ve Ren sınırı

MS 6'da Pannonia ve Illyricum'da büyük bir isyan başladı. Tiberius, üç yıl süren zorlu savaşlar sonunda bu isyanı bastırdı. Hemen ardından, MS 9'da Germania'da Varus komutasındaki üç lejyonun Teutoburg Ormanı'nda yok edilmesi üzerine Ren sınırına gönderildi. Burada büyük çaplı yeni fetihler yerine sınırı güçlendirmeye ve düzeni yeniden kurmaya odaklandı. Bu deneyim, onun imparatorluk döneminde savunmacı bir dış politika izlemesini de etkiledi.

Germanicus ve Piso davası

Tiberius'un evlat edindiği yeğeni Germanicus, MS 14–16 yıllarında Germania'da seferler yaptı ve halk arasında büyük sevgi kazandı. Tiberius onu Doğu'ya görevlendirdi; Germanicus MS 19'da Antakya'da hastalanarak öldü. Suriye valisi Piso'nun onu zehirlediği yönünde söylentiler yayıldı ve Piso senatoda yargılandı. Piso dava sonuçlanmadan öldü. Olay, Tiberius'un saray içindeki şüpheler yüzünden gözden düşmesine katkıda bulundu.

MS 33 kredi krizi ve Capri'deki saray

Tacitus'a göre MS 33'te Roma'da ani bir para ve kredi sıkıntısı yaşandı; borçlar tahsil edilmeye çalışılınca toprak fiyatları düştü. Tiberius, devlet hazinesinden 100 milyon sesterslik bir fonu bankalara aktararak üç yıl faizsiz kredi verilmesini sağladı ve kriz yatıştı. Son yıllarını geçirdiği Capri Adası'nda yaptırdığı Villa Jovis'in kalıntıları bugün de ziyaret edilebilir ve adanın en çok görülen yerlerinden biridir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Tacitus, Annales, I–VI. kitaplar.
  2. Suetonius, Oniki Caesar’ın Hayatı: Tiberius.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Tiberius” maddesi.
  4. Tacitus, Annales, VI. kitap (17. bölüm: MS 33 kredi krizi)
  5. Barbara Levick, Tiberius the Politician, 2. baskı, Routledge, 1999

Merak edilenler

Tiberius kimdir? Tiberius, 14–37 yılları arasında hüküm süren ikinci Roma imparatorudur.

Tiberius ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 16 Kasım MÖ 42, Roma.

Tiberius ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 14 – 37.

Tiberius ne zaman öldü? Ölüm: 16 Mart 37, Misenum.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir