İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Augustus: Roma’nın İlk İmparatoru ve Pax Romana’nın Kurucusu

Augustus (doğum adıyla Gaius Octavius), Julius Caesar’ın evlatlığıydı ve uzun iç savaşların ardından MÖ 27’de Roma’nın ilk imparatoru oldu. MS 14’teki ölümüne kadar yaklaşık 40 yıl hüküm sürdü. Kurduğu düzen, iki yüzyıl sürecek “Roma Barışı”nın (Pax Romana) temelini attı.

Augustus: Roma’nın İlk İmparatoru ve Pax Romana’nın Kurucusu
Fotoğraf: Didier Descouens / Wikimedia Commons (Public domain)

Augustus, MÖ 63’te Roma’da doğdu. Annesinin dayısı Julius Caesar onu evlat edindi ve vasiyetinde mirasçısı gösterdi. Caesar MÖ 44’te öldürüldüğünde Octavianus henüz 18 yaşındaydı; ancak kısa sürede Roma siyasetinin merkezine yerleşti.

İç savaşlardan imparatorluğa

Octavianus önce Marcus Antonius ve Lepidus ile birlikte “İkinci Triumvirlik”i kurdu ve Caesar’ın katillerine karşı savaştı. Daha sonra Antonius ile arası açıldı. MÖ 31’deki Aktion Deniz Savaşı’nda Antonius ile Mısır kraliçesi Kleopatra’yı yendi; ertesi yıl Mısır Roma’ya bağlandı.

MÖ 27’de Senato ona “Augustus” (yüce, kutsal) unvanını verdi. Augustus, cumhuriyetin kurumlarını görünüşte korudu ve kendini “princeps”, yani “ilk yurttaş” olarak tanımladı; ancak ordunun ve devletin gerçek gücü onun elindeydi. Bu düzen, Roma İmparatorluğu’nun başlangıcı kabul edilir.

Yönetimi

  • Barış ve düzen: İç savaşları sona erdirdi; ordu düzenli ve maaşlı hâle getirildi.
  • Eyaletler: Vergi ve yönetim sistemini düzenledi; imparatorluk sınırlarını Tuna ve Ren nehirlerine kadar genişletti.
  • Roma şehri: Yeni tapınaklar, forumlar ve kamu yapıları yaptırdı; “Roma’yı tuğladan buldum, mermer olarak bıraktım” sözü ona atfedilir.
  • Takvim: Ağustos ayı (August) adını ondan alır.

Ölümü ve mirası

Augustus, MS 14’te öldü ve evlatlığı Tiberius yerine geçti. Hayatını ve icraatını kendi ağzından anlatan Res Gestae Divi Augusti (Tanrısal Augustus’un İşleri) metninin en iyi korunmuş kopyası, bugün Ankara’daki Augustus Tapınağı’nın duvarlarındadır.

Res Gestae ve Ankara'daki Augustus Tapınağı

Augustus, ölümünden önce yaptıklarını kendi ağzından anlatan "Res Gestae Divi Augusti" (Tanrısal Augustus'un İşleri) adlı bir metin hazırladı. Metin Roma'da mozolesinin önündeki bronz levhalara yazıldı, ancak bu levhalar günümüze ulaşmadı. Bugün metnin en eksiksiz kopyası Ankara'daki Augustus ve Roma Tapınağı'nın duvarlarında, Latince ve Yunanca olarak yer alır. Bu yüzden yazıt bilim dünyasında "Monumentum Ancyranum" (Ankara Anıtı) diye anılır.

Ailesi ve halef arayışı

Augustus'un tek öz çocuğu kızı Julia'ydı. Uzun saltanatı boyunca birçok halef adayı belirledi, ancak bunlar birer birer öldü: yeğeni Marcellus MÖ 23'te, en yakın arkadaşı ve damadı Agrippa MÖ 12'de, Agrippa ile Julia'nın oğulları Lucius MS 2'de, Gaius da MS 4'te hayatını kaybetti. Sonunda Augustus, eşi Livia'nın önceki evliliğinden olan oğlu Tiberius'u MS 4'te evlat edindi; Tiberius onun ölümünden sonra imparator oldu.

Teutoburg yenilgisi

Augustus'un saltanatının son yıllarındaki en büyük askerî felaket, MS 9'da Germania'da yaşandı. Arminius önderliğindeki Germen kabileleri, Teutoburg Ormanı'nda vali Varus'un komutasındaki üç lejyonu (XVII, XVIII ve XIX) pusuya düşürüp yok etti. Suetonius'a göre Augustus bu haberden sonra "Quinctilius Varus, lejyonlarımı geri ver!" diye haykırmıştı. Savaş alanı, 1987'den bu yana kazılan Almanya'daki Kalkriese bölgesiyle ilişkilendirilir.

Ara Pacis ve Augustus Mozolesi

Augustus'un Roma'daki iki yapısı onun dönemini bugün de anlatır. Barış Sunağı anlamına gelen Ara Pacis Augustae, Senato kararıyla yapıldı ve MÖ 9'da adandı; kabartmalarında Augustus'un ailesi ve rahiplerden oluşan bir tören alayı görülür. Augustus'un MÖ 28 civarında yaptırmaya başladığı mozole ise yüzyıllar boyunca farklı amaçlarla kullanıldı; uzun bir restorasyonun ardından 2021'de yeniden ziyarete açıldı.

Sık sorulan sorular

Augustus ile Octavianus aynı kişi mi? Evet. Doğum adı Gaius Octavius’tur; Caesar’ın evlatlığı olduktan sonra Octavianus, MÖ 27’den sonra Augustus olarak anılır.

Ankara’daki yazıt neden önemli? Res Gestae’nin Latince ve Yunanca en eksiksiz kopyası oradadır.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Suetonius, On İki Caesar’ın Yaşamı, “Augustus”.
  2. Res Gestae Divi Augusti (Ankara Augustus Tapınağı yazıtı).
  3. Encyclopaedia Britannica, “Augustus” maddesi.
  4. Mary Beard, SPQR: Antik Roma Tarihi.
  5. Augustus – Res Gestae Divi Augusti (Monumentum Ancyranum)
  6. Suetonius – Augustus'un Hayatı (De Vita Caesarum II)
  7. Varusschlacht im Osnabrücker Land – Museum und Park Kalkriese

Merak edilenler

Augustus kimdir? Augustus (doğum adıyla Gaius Octavius), Julius Caesar’ın evlatlığıydı ve uzun iç savaşların ardından MÖ 27’de Roma’nın ilk imparatoru oldu.

Augustus ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 23 Eylül MÖ 63, Roma.

Augustus ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: MÖ 27 – MS 14.

Augustus ne zaman öldü? Ölüm: 19 Ağustos MS 14, Nola.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir