Konstantin, Roma’yı dört imparatorun birlikte yönettiği “tetrarşi” döneminde, imparator I. Constantius’un oğlu olarak doğdu. Babası 306’da Britanya’da öldüğünde askerler onu imparator ilan etti. Ardından gelen iç savaşlarda rakiplerini teker teker yendi.
Milvius Köprüsü ve Hristiyanlık
312’de Roma yakınındaki Milvius Köprüsü Savaşı’nda rakibi Maxentius’u yendi. Antik kaynaklar, savaştan önce gördüğü bir işaretten sonra Hristiyan simgesini askerlerinin kalkanlarına yazdırdığını anlatır. 313’te doğudaki imparator Licinius ile birlikte Hristiyanlığa ve diğer dinlere serbestlik tanıyan düzenleme (Milano Fermanı olarak bilinir) yapıldı. 325’te İznik’te (Nikaia) ilk ekümenik konsili topladı.
Konstantinopolis
324’te Licinius’u da yenerek tek imparator oldu. Eski Byzantion şehrini genişletip yeniden kurdurdu ve 11 Mayıs 330’da Konstantinopolis adıyla imparatorluğun yeni başkenti ilan etti. Şehir, sonraki bin yılda Doğu Roma’nın (Bizans), 1453’ten sonra da Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti oldu.
Ölümü
Konstantin 337’de Nikomedia (İzmit) yakınlarında öldü; ölümünden kısa süre önce vaftiz edildiği bildirilir. İmparatorluk oğulları arasında paylaşıldı.
Solidus: yedi yüzyıl süren altın para
Konstantin'in en kalıcı reformlarından biri paraya ilişkindir. 4. yüzyılın başında bastırmaya başladığı altın solidus, bir Roma librasından 72 adet çıkacak biçimde, yaklaşık 4,5 gram ağırlığında ayarlandı. Önceki on yıllarda değer kaybeden paraların aksine solidusun ağırlığı ve ayarı uzun süre korundu. Bu para Doğu Roma'da (Bizans) yaklaşık yedi yüzyıl boyunca uluslararası ticaretin güvenilir ölçüsü oldu; Akdeniz'den Hindistan'a kadar geniş bir alanda kullanıldı. Bugün birçok dilde "asker" anlamına gelen kelimelerin kökü de, askerlere ödenen bu paranın adına dayanır.
Ordu ve devlet düzeninde değişiklikler
Konstantin, 312'de Maxentius'u yendikten sonra Roma'daki Praetorium muhafız birliğini dağıttı. Ordu, sınırları koruyan birlikler (limitanei) ile imparatorun yanında hareket eden seyyar sahra ordusu (comitatenses) olarak daha belirgin biçimde ayrıldı. Sivil yönetimle askerî komuta birbirinden ayrıldı; praetorium valileri askerî yetkilerini kaybederek bölgelerin sivil yöneticileri hâline geldi, ordunun başına ise "magister militum" unvanlı komutanlar geçti. Bu düzenlemeler, Diocletianus'un başlattığı reformların devamıdır ve geç Roma devlet yapısının temelini oluşturdu.
326 yılının aile trajedisi
Konstantin'in saltanatının en karanlık olayı 326'da yaşandı. İlk evliliğinden olan ve başarılı bir komutan sayılan büyük oğlu Crispus, Pola'da (bugünkü Hırvatistan'da Pula) imparatorun emriyle öldürüldü. Kısa bir süre sonra imparatoriçe Fausta da öldü; antik kaynaklar onun sıcak bir hamamda öldürüldüğünü anlatır. Bu olayların gerçek nedeni bilinmemektedir; sonraki yazarlar çeşitli entrika söylentileri aktarmıştır. Konstantin'e övgüler yazan Eusebios bile bu konuda sessiz kalmıştır. Olay, imparatorun ölümünden sonra tahtın oğulları arasında paylaşılmasını da etkiledi.
Roma'dan İstanbul'a yapıları
Roma'daki Konstantin Takı, 315'te Milvius Köprüsü zaferi anısına Senato tarafından diktirildi; üzerindeki kabartmaların bir kısmı daha eski anıtlardan alınmıştır. Konstantin, Roma'da Aziz Petrus'un mezarı olduğuna inanılan yerin üzerine büyük bir bazilika yaptırdı; Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'nin inşası da onun döneminde başladı. Konstantinopolis'te yaptırdığı anıtlardan biri bugün de ayaktadır: 330'da dikilen ve bugün Çemberlitaş adıyla bilinen sütun. Sütun, yüzyıllar içindeki yangın ve depremlerden etkilendiği için demir çemberlerle güçlendirilmiştir.
Sık sorulan sorular
Konstantin Hristiyanlığı resmî din yaptı mı? Hayır. Hristiyanlığa serbestlik tanıyıp destekledi; resmî din ilanı 380’de I. Theodosius döneminde oldu.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Eusebios, Konstantin’in Hayatı.
- Encyclopaedia Britannica, “Constantine I” maddesi.
- World History Encyclopedia, “Constantine I”.
- Eusebios – Konstantin’in Hayatı (Vita Constantini)
- David Potter – Constantine the Emperor (Oxford University Press, 2013)
- Encyclopaedia Britannica – “solidus” ve “Arch of Constantine” maddeleri
Merak edilenler
I. Konstantin (Büyük Konstantin) kimdir? I. Konstantin, 306–337 yılları arasında hüküm süren Roma imparatorudur. 313’te Hristiyanlara din özgürlüğü tanıyan düzenlemeyi destekledi ve 330’da bugünkü İstanbul olan Konstantinopolis’i imparatorluğun yeni başkenti olarak kurdu.
I. Konstantin (Büyük Konstantin) ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 272 civarı, Naissus (bugünkü Niş, Sırbistan).
I. Konstantin (Büyük Konstantin) ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 306 – 337 (324’ten sonra tek imparator).
I. Konstantin (Büyük Konstantin) ne zaman öldü? Ölüm: 22 Mayıs 337, Nikomedia yakınları (İzmit).
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir