Neron, imparator Augustus’un soyundan gelen Agrippina’nın oğludur. Annesi, imparator Claudius ile evlenerek oğlunun veliaht olmasını sağladı. Claudius’un 54’teki ölümünden sonra Neron 16 yaşında imparator oldu.
İlk yıllar
Saltanatının ilk yıllarında filozof Seneca ve muhafız komutanı Burrus’un etkisiyle yönetim düzenli işledi. Ancak Neron zamanla annesinin etkisinden kurtulmak istedi ve 59’da annesi Agrippina’yı öldürttü.
Roma yangını
64 yılının Temmuz ayında çıkan Büyük Roma Yangını şehrin büyük kısmını yok etti. Tacitus, Neron’un yangın sırasında Roma’da olmadığını ve yardım çalışmalarını yönettiğini, ancak halk arasında yangını onun çıkardığı söylentisinin yayıldığını yazar. Neron suçu Hıristiyanlara yükledi ve onlara ağır cezalar verdirdi. Geleneğe göre Havariler Petrus ve Pavlus bu dönemde Roma’da öldürüldü. Yangından sonra büyük sarayı Domus Aurea’yı yaptırdı.
Sanat tutkusu ve sonu
Neron şarkı söyleme, şiir ve araba yarışlarına düşkündü; Yunanistan’daki yarışmalara bizzat katıldı. 65’te kendisine karşı kurulan Piso komplosu sert biçimde bastırıldı; Seneca da intihara zorlandı. 68’de Galya ve İspanya’daki valilerin isyanı ve senatonun onu “halk düşmanı” ilan etmesi üzerine Roma dışında canına kıydı. Ölümünün ardından “Dört İmparator Yılı” denilen iç savaş dönemi yaşandı.
Altın yıllar ve ilk dönemin yönetimi
Neron’un saltanatının ilk yılları, sonraki dönemle karşılaştırıldığında dengeli bir yönetim olarak anılır. Roma geleneğinde bu evre, “Neron’un beş yılı” anlamına gelen bir adla da bilinir. Genç imparator adına yönetimi büyük ölçüde Seneca ile muhafız komutanı Burrus yürüttü. Senato ile ilişkiler olumlu seyretti; imparator, cezaların hafifletilmesi ve bazı vergi uygulamalarının düzenlenmesi gibi adımlarla halkın gözünde sempati kazandı. Tacitus, bu dönemde yönetimin görece ölçülü olduğunu, asıl çatışmanın sarayın içinde, özellikle imparatorun annesi Agrippina ile danışmanları arasında yaşandığını anlatır.
Dış politikada en önemli mesele, Roma ile Part İmparatorluğu arasındaki Ermenistan sorunuydu. Komutan Corbulo’nun yürüttüğü seferler sonunda 63 yılında Rhandeia’da bir uzlaşma sağlandı; buna göre Ermenistan tahtına Part prensi Tiridates oturacak, ancak tacını Roma imparatorundan alacaktı. Britannia’da 60–61 yıllarında Kraliçe Boudica’nın önderliğinde büyük bir ayaklanma patladı; Romalı kentler yıkıldı, ancak isyan sonunda bastırıldı. Bu olaylar, Neron döneminin yalnızca saray entrikalarından ibaret olmadığını, imparatorluğun sınırlarında ciddi sınavlar yaşandığını gösterir.
Dönüm noktası: 62’den sonraki gelişmeler
62 yılı, Neron’un saltanatında bir kırılma noktası sayılır. Muhafız komutanı Burrus’un ölümü ve Seneca’nın siyasetten giderek çekilmesi, imparatoru deneyimli danışmanlardan yoksun bıraktı. Aynı yıl imparatorun ilk eşi Octavia sürgüne gönderildi ve kısa süre sonra öldürüldü; Neron, Poppaea Sabina ile evlendi. Bundan sonra hıyanet (maiestas) davaları arttı ve senatörlere yönelik baskı sertleşti. Tacitus bu dönemi korku ve gösteriş atmosferi olarak betimler; ancak antik kaynakların çoğu, Neron’a düşman Senato çevrelerinde yazıldığı için tek yönlü bir portre sunabilir.
65’te imparatora karşı Piso adıyla anılan büyük bir suikast planı ortaya çıkarıldı. Komplocuların çoğu idam edildi veya intihara zorlandı; Seneca da bunlar arasındaydı. Neron’un sanatçı olarak sahneye çıkma merakı bu yıllarda daha görünür oldu. 66–67’de Yunanistan’a uzun bir gezi yaptı, Olimpiya’da ve diğer oyunlarda yarışmalara katıldı ve Yunan şehirlerine özgürlük bildirdi. Bu davranışlar Roma aristokrasisince küçük düşürücü bulundu; ancak Yunanistan’daki halkın bir bölümü tarafından sevinçle karşılandı.
Domus Aurea, isyanlar ve hükümdarlığın sonu
Büyük yangından sonra Roma’nın yeniden imarı Neron’un en tartışmalı uygulamalarından biri oldu. Yeni planda sokaklar genişletildi, binaların yüksekliği sınırlandırıldı ve yapılarda taş kullanımı teşvik edildi; böylece sonraki yangınların yayılması zorlaştırıldı. Aynı dönemde imparator, şehrin merkezinde Domus Aurea (Altın Saray) adıyla anılan geniş bir saray ve park kompleksi inşa ettirdi. Bu yapı, halkın büyük bir bölümü tarafından yangının ardından kamu arazisinin imparatorun kişisel konutuna ayrılması olarak eleştirildi. Sonradan Flavius hanedanı bu alanda Kolezyum’u inşa ettirerek araziyi halka geri verdi.
68’de Galya’daki vali Vindex isyan etti; kısa süre sonra Hispania’daki vali Galba da imparatora karşı çıktı. Vindex yenilse de Galba’nın hareketi güç kazandı. Muhafız birliklerinin de desteğini yitiren Neron’u Senato “devlet düşmanı” ilan etti. İmparator Roma’dan kaçtı ve 9 Haziran 68’de yardımcılarının desteğiyle yaşamına son verdi. Julius-Claudius hanedanı onunla sona erdi ve imparatorluk, “dört imparator yılı” olarak bilinen 69’un iç savaşına sürüklendi. Halk arasında bir süre Neron’un dönmesine dair söylentiler dolaştı; bu inanış “Neron efsanesi” olarak anılır.
Neron’un imajı: kaynaklar ne kadar güvenilir?
Neron hakkındaki bilgilerin büyük bölümü Tacitus, Suetonius ve Cassius Dio’ya dayanır; bu yazarların üçü de Neron’dan sonra, Senato çevreleriyle yakın bir ortamda yazmıştır. Bu nedenle imparatorun olumsuz portresi, kısmen kendisinden sonraki hanedanın ve senatörlerin bakış açısını yansıtır. Örneğin “Roma yanarken lir çaldı” anlatımı, yangın sırasında Antium’da bulunduğunu belirten Tacitus ile çelişir; ayrıca keman benzeri çalgı o dönemde henüz bilinmiyordu. Modern araştırmacılar bu tür anlatımları dikkatle ayırmaya çalışır.
Öte yandan Neron’un kültürel faaliyetleri de dikkat çekicidir. 60’ta Yunan tarzında müzik ve atletizm yarışları içeren Neronia oyunlarını başlattı; şiir ve müzikle uğraştı. Roma aristokrasisi bunu imparatora yakışmayan bir tutum saymış, ancak Doğu eyaletlerinde Neron’a yönelik sempati uzun süre sürmüştür. Hıristiyanlara yönelik zulmün kapsamı da tartışmalıdır: Tacitus bunu 64’teki yangınla ilişkilendirir; bazı modern tarihçiler olayın boyutunun abartıldığını düşünür. Bu nedenle okur, Neron’u değerlendirirken kaynakların siyasi konumunu da hesaba katmalıdır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Tacitus, Annales, XIII–XVI. kitaplar.
- Suetonius, Oniki Caesar’ın Hayatı: Neron.
- Encyclopaedia Britannica, “Nero” maddesi.
- Tacitus – Annales
- Suetonius – On İki Caesar’ın Hayatı
- Cassius Dio – Roma Tarihi
- Tacitus – Annales
- Suetonius – On İki Caesar’ın Hayatı
- Encyclopaedia Britannica – Nero
Merak edilenler
Neron kimdir? Neron, 54–68 yılları arasında Roma İmparatorluğu’nu yöneten Julius-Claudius hanedanının son imparatorudur.
Neron ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 15 Aralık 37, Antium.
Neron ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 54 – 68.
Neron ne zaman öldü? Ölüm: 9 Haziran 68, Roma yakınları.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir