Benzinli ve dizel otomobillerde motoru çalıştıran marş motoru, enerjisini 12 voltluk aküden alır. Elektrikli araçlarda da yardımcı sistemleri besleyen ayrı bir 12 voltluk akü bulunur. Akü bittiğinde araç çalışmaz; neyse ki çoğu durumda doğru bir takviyeyle yola devam etmek mümkündür.
Akü neden biter?
- Açık unutulan tüketiciler: Farlar, iç aydınlatma veya bagaj lambası bir gecede aküyü boşaltabilir.
- Kısa yolculuklar: Marş basmak aküden yüksek enerji çeker; çok kısa sürüşlerde alternatör bu enerjiyi geri yükleyemez.
- Soğuk hava: Düşük sıcaklıkta akünün verebildiği güç azalırken motoru çevirmek için gereken güç artar; bu yüzden zayıf aküler genellikle ilk soğuk sabahlarda pes eder.
- Sıcak hava: Yüksek sıcaklık akünün iç yapısını yıpratarak ömrünü kısaltır.
- Uzun süre kullanılmamak: Park hâlindeki araç da alarm ve elektronik sistemler nedeniyle yavaşça enerji tüketir.
- Şarj sistemi arızası: Alternatör veya kablolardaki bir sorun aküyü şarj etmeyebilir.
Değişim zamanının belirtileri
Marşın her zamankinden ağır dönmesi, kontak açıldığında farların ve gösterge ışıklarının sönükleşmesi, gösterge panelindeki akü uyarı lambası ve akünün yaşının dört beş yılı geçmiş olması, aküyü bir servise test ettirme zamanının geldiğini gösterir. Start-stop sistemli araçlarda, sisteme uygun AGM veya EFB tipi akü kullanılması gerekir; standart akü bu araçlarda kısa sürede bozulur.
Takviye kablosuyla güvenli çalıştırma
- İki aracı birbirine değmeyecek şekilde yaklaştırın, ikisinin de kontağını kapatın.
- Kırmızı kabloyu önce akünüzün bitmiş aracın artı (+) kutbuna, sonra yardım eden aracın artı (+) kutbuna bağlayın.
- Siyah kabloyu yardım eden aracın eksi (–) kutbuna bağlayın.
- Siyah kablonun diğer ucunu, akünüzün bitmiş aracın aküsüne değil, motor bloğunda boyasız bir metal noktaya (topraklama) bağlayın. Bu, akü çevresinde kıvılcım oluşma riskini azaltır.
- Yardım eden aracı çalıştırıp birkaç dakika bekleyin, ardından kendi aracınızı çalıştırın.
- Kabloları bağladığınız sıranın tersiyle sökün ve aracınızı en az 20–30 dakika sürerek akünün şarj olmasına izin verin.
Aracınızın kullanım kılavuzunda farklı bir takviye noktası belirtiliyorsa ona uyun. Aküler patlayıcı hidrojen gazı çıkarabileceği için yakınında sigara içmeyin, şişmiş ya da sızdıran bir aküye takviye yapmaya çalışmayın.
Kışın akü neden daha çok zorlanır?
Soğuk sabahlarda aracın zor çalışmasının iki nedeni vardır. Birincisi, kurşun-asit akünün içindeki kimyasal tepkimeler düşük sıcaklıkta yavaşlar ve akünün verebileceği güç azalır. İkincisi, soğukta motor yağı koyulaşır; marş motorunun motoru döndürmesi için daha fazla akım gerekir. Yani tam da akünün zayıfladığı anda araç ondan daha fazla güç ister.
- CCA değeri: Akü etiketindeki "soğuk marş akımı" (CCA), akünün soğukta kısa sürede verebileceği akımı gösterir; soğuk iklimlerde bu değere dikkat etmek önemlidir.
- Kısa yolculuklar: Kışın sık yapılan kısa yolculuklar, alternatörün aküyü yeniden doldurmasına yetmeyebilir.
- Kontrol: Kış öncesinde aküyü bir serviste test ettirmek, yolda kalma riskini azaltır.
Eski akü ne olur? Geri dönüşüm
Kurşun-asit aküler kurşun ve sülfürik asit içerdiği için çöpe atılmamalıdır. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), bu akülerin tehlikeli atık olduğunu ve satıcılara ya da geri dönüşüm noktalarına teslim edilmesi gerektiğini belirtir. Battery Council International'a göre ABD'de kurşun-asit akülerin geri dönüşüm oranı yaklaşık yüzde 99'dur; bu da onları dünyada en çok geri dönüştürülen tüketici ürünlerinden biri yapar.
Türkiye'de de atık aküler, Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında akü satıcıları ve servisler aracılığıyla toplanır. Yeni akü alırken eskisini satıcıya bırakmak, hem çevre hem de sağlık açısından en doğru yoldur.
Sık sorulan sorular
Akü ömrünü nasıl uzatabilirim?
Uzun yolculukları düzenli aralıklarla yapmak, aracı uzun süre kullanmayacaksanız akü şarj cihazı veya bakım cihazı kullanmak ve kutup başlarını temiz tutmak akünün ömrünü uzatır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Araç üreticilerinin kullanım kılavuzlarındaki takviye talimatları.
- ADAC ve RAC gibi otomobil kulüplerinin akü rehberleri.
- US EPA – Used Lead Acid Batteries
- Battery Council International – Battery recycling
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir