Tiberius là con trai của Livia từ cuộc hôn nhân đầu tiên. Khi mẹ ông kết hôn với hoàng đế Augustus, ông lớn lên tại triều đình. Ông giành những chiến thắng quan trọng tại Germania và Pannonia. Sau khi những người kế vị do Augustus chọn chết đi lần lượt, Tiberius được nhận làm con nuôi năm 4 TCN và trở thành hoàng đế khi Augustus qua đời năm 14.
Chính quyền của ông
Tiberius cố gắng duy trì trật tự mà Augustus đã thiết lập, ưu tiên củng cố biên giới thay vì mở rộng lãnh thổ mới. Bằng cách cắt giảm chi tiêu, ông củng cố ngân khố. Nhưng quan hệ của ông với Viện nguyên lão bị căng thẳng, và các vụ án phản quốc (maiestas) dần tạo ra bầu không khí sợ hãi.
Sejanus và Capri
Năm 26 ông rời Roma và định cư trên đảo Capri, để phần lớn công việc chính phủ cho tiền vệ trưởng Sejanus. Khi phát hiện Sejanus đang cố gắng cướp quyền, ông bị xử tử năm 31, theo sau là thêm các vụ án và xử tử.
Giuđêa
Dưới thời Tiberius, Giuđêa được cai quản bởi Pontius Pilate. Cựu Ước và sử gia La Mã Tacitus đều đặt sự đóng đinh Chúa Giê-su trong giai đoạn này.
Cái chết
Tiberius qua đời năm 37 tại Misenum trên vịnh Napoli và được kế vị bởi cháu ngoại Caligula. Các sử gia cổ đại miêu tả ông là tàn nhẫn và đa nghi, trong khi một số sử gia hiện đại đánh giá cao hơn kỹ năng hành chính của ông.
Nhiệm vụ đầu tiên với tư cách một vị tướng trẻ
Tiberius đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng trước khi ông tròn hai mươi lăm tuổi. Năm 20 TCN ông được phái sang phương Đông; ông đóng vai trò trong việc đặt một vị vua thân La Mã lên ngai vàng Armenia, và cùng năm đó ông là thành viên của đoàn đại biểu nhận lại từ người Parthia những huy hiệu quân đoàn mà họ đã cướp từ quân đội La Mã trước đó. Năm 15 TCN ông chiến đấu cùng anh trai Drusus chống lại các bộ tộc vùng Alps và đưa Raetia cùng vùng lân cận vào dưới quyền cai trị của La Mã.
Hôn nhân và việc lui về Rhodes
Theo ý muốn của Augustus, Tiberius bị ép phải ly hôn với vợ yêu quý Vipsania và kết hôn với con gái của hoàng đế Julia. Cuộc hôn nhân này không hạnh phúc. Năm 6 TCN, tại đỉnh cao sự nghiệp, Tiberius bất ngờ từ chức và định cư trên đảo Rhodes. Lý do cho sự rút lui này, kéo dài khoảng tám năm, được giải thích khác nhau trong các tư liệu cổ đại. Sau cái chết của các cháu trai Augustus, ông được triệu hồi về Roma.
Cuộc nổi dậy Pannonia và biên giới Rhine
Năm 6 TCN một cuộc nổi dậy lớn nổ ra tại Pannonia và Illyricum. Tiberius dập tắt cuộc nổi dậy này sau ba năm chiến đấu khốc liệt. Ngay sau đó, năm 9 TCN, ông được phái đến biên giới Rhine sau khi ba quân đoàn dưới quyền Varus bị tiêu diệt tại rừng Teutoburg ở Germania. Tại đây ông tập trung vào việc củng cố biên giới và khôi phục trật tự thay vì các cuộc chinh phục mới lớn. Trải nghiệm này cũng ảnh hưởng đến chính sách ngoại giao phòng thủ mà ông theo đuổi trong thời kỳ trị vì với tư cách hoàng đế.
Germanicus và vụ án Piso
Cháu nuôi của Tiberius là Germanicus chiến đấu tại Germania trong năm 14–16 TCN và được dân chúng yêu mến. Tiberius giao cho ông phụ trách phương Đông; Germanicus ốm và qua đời tại Antioch năm 19 TCN. Tin đồn lan truyền rằng Piso, tổng trấn Syria, đã đầu độc ông, và Piso bị xét xử trước Viện nguyên lão. Piso qua đời trước khi vụ án kết thúc. Vụ việc này góp phần làm Tiberius mất đi sự ủng hộ vì những sự nghi ngờ trong triều đình.
Khủng hoảng tín dụng năm 33 TCN và cung điện trên Capri
Theo Tacitus, một sự khan hiếm tiền tệ và tín dụng đột ngột đập vào Roma năm 33 TCN; khi các chủ nợ cố gắng đòi nợ, giá đất giảm. Tiberius chuyển một quỹ 100 triệu sesterce từ ngân khố nhà nước cho các ngân hàng để cho vay không lãi suất trong ba năm, và khủng hoảng bình息. Tàn tích Villa Jovis mà ông xây trên đảo Capri, nơi ông dành những năm cuối đời, vẫn có thể tham quan ngày nay và là một trong những điểm đến được ghé nhiều nhất trên đảo.
Nguồn tham khảo và đọc thêm
- Tacitus, Annals, sách I–VI.
- Suetonius, Lives of the Twelve Caesars: Tiberius.
- Encyclopaedia Britannica, “Tiberius”.
- Tacitus, Annals, Sách VI (chương 17: khủng hoảng tín dụng năm 33 TCN)
- Barbara Levick, Tiberius the Politician, ấn bản thứ 2, Routledge, 1999
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *