İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Marcus Aurelius: Düşünceler’in Yazarı Filozof İmparator

Marcus Aurelius, 161–180 yılları arasında hüküm süren Roma imparatorudur. Stoacı felsefeyi benimsemiş, sefer çadırında kendisi için tuttuğu notlar “Düşünceler” adıyla dünyanın en çok okunan felsefe kitaplarından biri olmuştur. Döneminde Roma, salgınlar ve sınır savaşlarıyla mücadele etti.

Marcus Aurelius: Düşünceler’in Yazarı Filozof İmparator
Fotoğraf: Marie-Lan Nguyen / Wikimedia Commons (Public domain)

Marcus Aurelius, imparator Hadrianus’un isteğiyle Antoninus Pius tarafından evlat edinildi ve genç yaşta Stoacı felsefeyle yetiştirildi. 161’de tahta çıktığında yönetimi bir süre evlatlık kardeşi Lucius Verus ile paylaştı; bu, Roma’da iki imparatorun birlikte hüküm sürdüğü ilk dönemdi.

Zor yıllar

Döneminin başında Partlara karşı doğuda savaşıldı. Bu seferden dönen askerlerle yayıldığı düşünülen ve Antoninus Vebası olarak bilinen salgın, imparatorluk nüfusunu ağır biçimde etkiledi. Ardından Tuna sınırında Markomanlar ve diğer Germen kavimlerine karşı uzun savaşlar başladı; Marcus Aurelius hayatının son yıllarının çoğunu bu cephede geçirdi.

Düşünceler

Sefer yıllarında Yunanca olarak kendine yazdığı notlar, sonradan Düşünceler (Kendime Düşünceler) adıyla yayımlandı. Kitap; görev bilinci, sabır, ölümün doğallığı ve insanın kontrol edebildiği şeylere odaklanması gibi Stoacı fikirleri sade bir dille anlatır ve bugün de geniş bir okur kitlesine sahiptir.

Ölümü ve sonrası

Marcus Aurelius 180’de Tuna cephesinde öldü. Yerine oğlu Commodus geçti; tarihçiler genellikle onun ölümünü “Beş İyi İmparator” döneminin sonu ve Pax Romana’nın kapanışı olarak görür.

Hocaları: Fronto ve Rusticus

Marcus Aurelius'un gençliğinde en çok etkilendiği iki hocası farklı dünyaları temsil ediyordu. Latin hitabet ustası Marcus Cornelius Fronto ile yazışmaları, 1815'te İtalyan bilgin Angelo Mai tarafından üzeri yeniden yazılmış eski bir el yazmasının (palimpsest) altında bulundu; bu mektuplar genç imparatorun gündelik hayatına dair nadir bir pencere açar. Stoacı filozof Quintus Junius Rusticus ise ona Epiktetos'un derslerini tanıttı. Marcus, Düşünceler'in ilk kitabında her hocasından ne öğrendiğini tek tek sayar; Rusticus'tan gösterişli konuşmaktan uzak durmayı öğrendiğini yazar.

Avidius Cassius isyanı ve doğu gezisi

175'te imparatorun öldüğü yönünde yanlış bir haber yayıldı. Doğu eyaletlerinin güçlü komutanı Avidius Cassius bu haber üzerine kendini imparator ilan etti ve Mısır ile Suriye'nin büyük bölümü onu tanıdı. Ancak Marcus'un yaşadığı anlaşılınca destek azaldı ve Cassius yaklaşık üç ay sonra kendi subaylarınca öldürüldü. Marcus, isyancılara karşı genel olarak ılımlı davrandı. Ardından doğu eyaletlerini dolaştı; bu gezi sırasında eşi Faustina Kapadokya'daki Halala'da öldü ve köy onun adına Faustinopolis olarak yeniden kuruldu.

Roma'daki sütun ve atlı heykel

Marcus Aurelius'un Markoman savaşlarını anlatan sütunu, ölümünden sonra Roma'da dikildi ve bugün Piazza Colonna'da durur. Sarmal kabartmalarda en ünlü sahne, Romalı askerleri susuzluktan kurtardığı anlatılan "yağmur mucizesi"dir. İmparatorun bronz atlı heykeli ise Roma imparatorlarından günümüze ulaşan tek bronz atlı heykeldir; Orta Çağ'da Hristiyan imparator Konstantin sanıldığı için eritilmekten kurtulduğu düşünülür. Michelangelo 1538'de heykeli Capitolium Meydanı'na yerleştirdi. Özgün eser bugün Kapitolin Müzeleri'nde korunur; meydanda bir kopyası durur.

Hekimi Galenos ve salgın

Bergamalı hekim Galenos, Marcus Aurelius'un saray hekimleri arasındaydı ve imparatorun oğlu Commodus'un sağlığıyla da ilgilendi. Antoninus Vebası olarak bilinen salgını gözleriyle gören Galenos; ateş, ishal ve deride döküntü gibi belirtileri kaydetti. Bu kayıtlara dayanarak araştırmacıların çoğu salgının çiçek hastalığı olabileceğini düşünür; ancak kesin teşhis mümkün değildir. Salgının ölü sayısı hakkındaki tahminler de büyük farklılık gösterir. Galenos'un yazıları, sonraki bin yılı aşkın sürede hem İslam dünyasında hem Avrupa'da tıp eğitiminin temel kaynakları arasında yer aldı.

Sık sorulan sorular

Düşünceler hangi dilde yazıldı? Dönemin kültür dili olan Yunanca.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Marcus Aurelius, Düşünceler.
  2. Cassius Dio, Roma Tarihi, LXXI–LXXII. kitaplar.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Marcus Aurelius” maddesi.
  4. Anthony R. Birley – Marcus Aurelius: A Biography (Routledge, 1987)
  5. Cassius Dio, Roma Tarihi, LXXII. kitap (Avidius Cassius)
  6. Musei Capitolini – Marcus Aurelius’un atlı heykeli

Merak edilenler

Marcus Aurelius kimdir? Marcus Aurelius, 161–180 yılları arasında hüküm süren Roma imparatorudur.

Marcus Aurelius ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 26 Nisan 121, Roma.

Marcus Aurelius ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 161 – 180.

Marcus Aurelius ne zaman öldü? Ölüm: 17 Mart 180, Vindobona (Viyana) ya da Sirmium.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir