Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Νέρων: Ο αυτοκράτορας που θυμάται για τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης και τη διωγμό των Χριστιανών

Ο Νέρων, ο τελευταίος αυτοκράτορας της δυναστείας των Ιουλίων-Κλαυδίων, άρχισε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από το 54 έως το 68. Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του εξελίχθηκαν ομαλά χάρη στους σύμβουλους του Σενέκα και Μπέρρο· τα μεταγενέστερα χρόνια θυμάται για τη δολοφονία της μητέρας του, τη μεγάλη πυρκαγιά της Ρώμης το 64 και τον διωγμό των Χριστιανών. Αντιμετωπίζοντας επανάσταση το 68, έβαλε τέλος στη ζωή του.

Νέρων: Ο αυτοκράτορας που θυμάται για τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης και τη διωγμό των Χριστιανών
Φωτογραφία: Richard Mortel from Riyadh, Saudi Arabia / Wikimedia Commons (Public domain)

Ο Νέρων ήταν γιος της Αγριππίνας, απογόνου του Αυγούστου. Παντρευμένη με τον αυτοκράτορα Κλαύδιο, η μητέρα του εξασφάλισε τη θέση του γιού της ως κληρονόμο. Όταν ο Κλαύδιο πέθανε το 54, ο Νέρων έγινε αυτοκράτορας στα δεκαέξι.

Τα πρώτα χρόνια

Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του η κυβέρνηση λειτουργούσε ομαλά υπό την επιρροή του φιλοσόφου Σενέκα και του προαιτωρίου Μπέρρου. Αλλά ο Νέρων άρχισε να μισεί την επιρροή της μητέρας του και την εξέκαυσε την Αγριππίνα το 59.

Η πυρκαγιά της Ρώμης

Η Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης, η οποία ξέσπασε τον Ιούλιο του 64, κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης. Ο Τακίτος γράφει ότι ο Νέρων δεν βρισκόταν στη Ρώμη όταν ξεκίνησε και διέταξε την προσπάθεια βοήθειας, αλλά διαδόθηκαν φήμες ότι την είχε προκαλέσει αυτός. Ο Νέρων κατηγόρησε τους Χριστιανούς και τους τιμώρησε σκληρά· σύμφωνα με την παράδοση οι απόστολοι Πέτρος και Παύλος σκοτώθηκαν στη Ρώμη σε αυτή την περίοδο. Μετά τη φωτιά χτίσε το τεράστιο παλάτι του, το Domus Aurea.

Πάθος για τις τέχνες και το τέλος

Ο Νέρων αγαπούσε το τραγούδι, την ποίηση και τις άρμακες, και συμμετείχε προσωπικά σε διαγωνισμούς στην Ελλάδα. Η συνωμοσία των Πισωνίων εναντίον του το 65 καταστέλλθηκε σκληρά, και ο Σενέκα αναγκάστηκε να αυτοκτονήσει. Το 68, μετά από επαναστάσεις στρατηγών στη Γαλλία και την Ισπανία και την κατάταξη του ως δημόσιο εχθρό από τη Σύγκλητο, έβαλε τέλος στη ζωή του έξω από τη Ρώμη. Ο θάνατός του ακολουθήθηκε από τον εμφύλιο πόλεμο που γνωρίζεται ως «Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων».

Τα χρυσά χρόνια και η πρώιμη κυβέρνηση

Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Νέρων θυμάται ως μια ισορροπημένη περίοδος διακυβέρνησης σε σύγκριση με ό,τι ακολούθησε. Στη ρωμαϊκή παράδοση αυτή η φάση είναι επίσης γνωστή με ένα όνομα που σημαίνει «πέντε χρόνια του Νέρων». Υπέρ του νέου αυτοκράτορα, η κυβέρνηση διαχειριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τον Σενέκα και τον προαιτώριο Μπέρρο. Οι σχέσεις με τη Σύγκλητο πήγαιναν καλά· ο αυτοκράτορας κέρδισε τη συμπάθεια της δημόσιας γνώμης μέσω βημάτων όπως η χαλάρωση των τιμωριών και η ρύθμιση ορισμένων φορολογικών πρακτικών. Ο Τακίτος περιγράφει τη διοίκηση αυτής της περιόδου ως σχετικά μετριασμένη, με τον πραγματικό σύγκρουση να γίνεται μέσα στο παλάτι, ειδικά μεταξύ της μητέρας του αυτοκράτορα Αγριππίνας και των συμβούλων του.

Στην εξωτερική πολιτική το σημαντικότερο θέμα ήταν το αρμενικό ζήτημα μεταξύ της Ρώμης και της Παρθικής Αυτοκρατορίας. Μετά τις εκστρατείες που ηγήθηκε ο στρατηγός Κορβούλων, osiąστηκε συμφωνία στη Ρανδέα το 63: ο παρθικός πρίγκιπας Τιριδάτης θα κάθονταν στον αρμενικό θρόνο αλλά θα λάβανε το στέμμα του από τον ρωμαίο αυτοκράτορα. Στη Βρετανία ξέσπασε μεγάλη επανάσταση το 60–61 υπό τη βασίλισσα Βουντίκκα· ρωμαϊκές πόλεις καταστράφηκαν, αλλά η επανάσταση καταστέλλθηκε τελικά. Αυτά τα γεγονότα δείχνουν ότι η εποχή του Νέρων δεν αποτελούνταν μόνο από παλατιάδες ινтриγές, και ότι σοβαρές δοκιμασίες αντιμετώπισθηκαν στα σύνορα της αυτοκρατορίας.

Το στροφικό σημείο: εξελίξεις μετά το 62

Το έτος 62 θεωρείται σημείο ρήξης στη βασιλεία του Νέρων. Ο θάνατος του προαιτωρίου Μπέρρου και η σταδιακή αποχώρηση του Σενέκα από την πολιτική άφησαν τον αυτοκράτορα χωρίς έμπειρους σύμβουλους. Το ίδιο έτος η πρώτη γυναίκα του αυτοκράτορα Οκταβία εξόρισε και σκοτώθηκε σύντομα· ο Νέρων παντρεύτηκε την Ποππαία Σαβίνα. Μετά από αυτό, αυξήθηκαν οι δίκες για προδοσία (maiestas) και η πίεση στους συγκλητικούς σκληρυνόταν. Ο Τακίτος απεικονίζει αυτή την περίοδο ως ατμόσφαιρα φόβου και επιδείξεως· ωστόσο, επειδή οι περισσότερες αρχαίες πηγές γράφτηκαν σε κύκλους της Συγκλήτου εχθρικούς στον Νέρων, μπορεί να προσφέρουν μια μονομερή εικόνα.

Το 65 ανακαλύφθηκε μεγάλος συνωμοσιώδης σχέδιο εναντίον του αυτοκράτορα, γνωστό με το όνομα του Πίσωνα. Οι περισσότεροι συνωμότες εκτελέσθηκαν ή αναγκάστηκαν να αυτοκτονήσουν, και ο Σενέκα ήταν μεταξύ τους. Η επιθυμία του Νέρων να εμφανίζεται στην σκηνή ως καλλιτέχνης έγινε πιο ορατή αυτά τα χρόνια. Το 66–67 έκανε ένα μακρύ ταξίδι στην Ελλάδα, συμμετείχε σε διαγωνισμούς στην Ολυμπία και άλλα αγώνες, και κήρυξε την ελευθερία για τις ελληνικές πόλεις. Αυτές οι ενέργειες βρέθηκαν ταπεινώτικες από την ρωμαϊκή αριστοκρατία, αν και υποδεχθήθηκαν με χαρά από μέρος του λαού στην Ελλάδα.

Το Χρυσό Παλάτι, επαναστάσεις και το τέλος της βασιλείας

Η ανακατασκευή της Ρώμης μετά τη μεγάλη πυρκαγιά έγινε ένα από τα πιο αμφισβητούμενα έργα του Νέρων. Στο νέο σχέδιο οι δρόμοι διευρύνθηκαν, το ύψος των κτιρίων περιορίστηκε και ενθαρρύνθηκε η χρήση πέτρας στην οικοδόμηση, καθιστώντας πιο δύσκολη την εξάπλωση μελλοντικών πυρκαγιών. Την ίδια περίοδο ο αυτοκράτορας χτίσε ένα μεγάλο συγκρότημα παλατιού και πάρκου στο κέντρο της πόλης, γνωστό ως Domus Aurea (Χρυσό Παλάτι). Το μεγαλύτερο μέρος του κοινού έκρινε αυτό ως απόσπαση δημόσιας γης μετά τη φωτιά για την ιδιωτική κατοικία του αυτοκράτορα. Η Φλαβική δυναστεία αργότερα χτίσε το Κολοσσαίο σε αυτό το χώρο και επέστρεψε τη γη στον λαό.

Το 68 ο Βίνδεξ, στρατηγός στη Γαλλία, επανέστη· σύντομα μετά ο Γάλβας, στρατηγός στην Ισπανία, στράφηκε επίσης εναντίον του αυτοκράτορα. Αν και ο Βίνδεξ ήττηθηκε, η κίνηση του Γάλβα απέκτησε δύναμη. Χαμένοντας την υποστήριξη των προαιτωριακών μονάδων επίσης, ο Νέρων καταδικάστηκε ως «δημόσιος εχθρός» από τη Σύγκλητο. Ο αυτοκράτορας φύγει από τη Ρώμη και έβαλε τέλος στη ζωή του στις 9 Ιουνίου 68 με τη βοήθεια των υπηρετών του. Η δυναστεία των Ιουλίων-Κλαυδίων τελείωσε μαζί του, και η αυτοκρατορία σέρθηκε στον εμφύλιο πόλεμο του 69, γνωστό ως «Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων». Για ένα διάστημα διαδόθηκαν φήμες μεταξύ του λαού ότι ο Νέρων θα γυρίσει· αυτή η πίστη είναι γνωστή ως «θρύλος του Νέρωνα».

Η εικόνα του Νέρωνα: πόσο αξιόπιστες είναι οι πηγές;

Το μεγαλύτερο μέρος dessen που ξέρουμε για τον Νέρων βασίζεται στον Τακίτο, τον Σουετώνιο και τον Κάσσιο Δίων· οι τρεις γράφτηκαν μετά τον Νέρων, σε περιβάλλοντα κοντά στους κύκλους της Συγκλήτου. Ο αρνητικός χαρτογράφος του αυτοκράτορα αντανακλά άρα μερικώς την άποψη της δυναστείας που τον ακολούθησε και των συγκλητικών. Για παράδειγμα, η ισχυρισμός ότι «παίζε λύρα ενώ η Ρώμη κάει» διαφωνεί με τον Τακίτο, ο οποίος σημειώνει ότι βρισκόταν στην Αντίο κατά τη φωτιά· ponad τούτο, το βιολί-παρόμοιο όργανο δεν ήταν ακόμα γνωστό εκείνη την εποχή. Οι σύγχρονοι ερευνητές προσπαθούν να διαχωρίσουν τέτοιους λογαριασμούς με προσοχή.

Από την άλλη πλευρά, οι πολιτιστικές δραστηριότητες του Νέρωνα είναι επίσης αξιοσημείωτες. Το 60 ίδρυσε τα Νερώνεια αγώνες, τα οποία περιλάμβαναν ελληνικού τύπου μουσικούς και αθλητικούς διαγωνισμούς, και ασχολήθηκε με την ποίηση και τη μουσική. Η ρωμαϊκή αριστοκρατία θεωρούσε αυτό ακατάλληλο για αυτοκράτορα, αλλά η συμπάθεια για τον Νέρων διήρκεσε πολύ καιρό στις ανατολικές επαρχίες. Το μέγεθος του διωγμού των Χριστιανών διαφωνείται επίσης: ο Τακίτος το συνδέει με τη φωτιά του 64, ενώ μερικοί σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι το μέγεθός του έχει υπεραυξηθεί. Ένας αναγνώστης που αξιολογεί τον Νέρων πρέπει λοιπόν να λάβει υπόψη και τη πολιτική θέση των πηγών.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Tacitus, Annals, books XIII–XVI.
  2. Suetonius, Lives of the Twelve Caesars: Nero.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Nero”.
  4. Tacitus – Annals
  5. Suetonius – The Twelve Caesars
  6. Cassius Dio – Roman History
  7. Tacitus – Annals
  8. Suetonius – The Twelve Caesars
  9. Encyclopaedia Britannica – Nero
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *