Bayezid, I. Murad’ın oğludur. 1389’daki Kosova Savaşı’nda babası şehit düşünce savaş meydanında hükümdar ilan edildi.
Anadolu ve Balkanlar
Bayezid kısa sürede Saruhan, Aydın, Menteşe, Germiyan, Hamit gibi Anadolu beyliklerini Osmanlı’ya bağladı; Karamanoğulları’nı yendi. Balkanlarda Bulgaristan’ın büyük kısmı Osmanlı yönetimine girdi. Hızlı hareketleri nedeniyle “Yıldırım” lakabıyla anıldı.
İstanbul kuşatması ve Niğbolu
1390’larda İstanbul’u kuşattı ve Boğaz’ın Anadolu yakasında Anadoluhisarı’nı (Güzelcehisar) yaptırdı. Kuşatmayı kaldırmak için Macar Kralı Sigismund önderliğinde toplanan Haçlı ordusunu 25 Eylül 1396’da Niğbolu’da ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zaferin ardından Bursa’da Ulu Cami yaptırıldı.
Ankara Savaşı
Anadolu’daki bazı beylerin sığındığı Timur ile mektuplaşmalar gerginliğe dönüştü. 28 Temmuz 1402’de Ankara yakınlarındaki Çubuk Ovası’nda yapılan savaşta, Anadolu beyliklerinden gelen birliklerin taraf değiştirmesi de etkili oldu ve Osmanlı ordusu yenildi. Bayezid esir düştü.
Ölümü ve Fetret Devri
Bayezid Mart 1403’te Akşehir’de esirken öldü; naaşı Bursa’daki türbesine getirildi. Ardından oğulları arasında taht mücadelesi başladı. Fetret Devri denilen bu dönem 1413’te Çelebi Mehmed’in tek hükümdar olmasıyla sona erdi.
Tahta çıkışı ve Yakub Çelebi
Kosova Savaşı'nda I. Murad'ın ölümü üzerine Bayezid, savaş meydanında hükümdar ilan edildi. Aynı savaşta başarıyla çarpışan kardeşi Yakub Çelebi, kısa süre içinde öldürüldü. Kaynaklar bu olayı, taht kavgasının devleti bölmesini önlemek gerekçesiyle açıklar. Pek çok tarihçi, bunu Osmanlı'da kardeş katlinin bilinen ilk örneklerinden biri olarak görür; uygulama daha sonra Fatih'in kanunnamesinde açık bir hükme bağlanacaktı.
Kadı Burhâneddin ve doğu sınırı
Bayezid'in doğudaki en güçlü rakibi, Sivas merkezli devletin hükümdarı ve aynı zamanda şair olan Kadı Burhâneddin'di. 1398'de Kadı Burhâneddin'in Akkoyunlu beyi Kara Yülük Osman ile çatışmada ölmesinin ardından Bayezid Sivas'ı ve çevresini Osmanlı topraklarına kattı. Böylece Osmanlı sınırı Timur'un etki alanına dayandı. Timur 1400'de Sivas'ı alıp şehri savunanları ağır biçimde cezalandırdı; Bayezid'in oğlu Ertuğrul da bu olaylar sırasında öldü.
Esaret ve Timur'un Anadolu seferi
Ankara Savaşı'ndan sonra Bayezid ile birlikte oğlu Mûsâ Çelebi de esir düştü. Timur Anadolu'da kaldığı aylarda Bursa'yı yağmalattı ve Rodos şövalyelerinin elindeki İzmir kalesini aldı. Osmanlıya bağlanmış Anadolu beyliklerini eski sahiplerine geri verdi. Bu karar, Bayezid'in kurduğu merkezî yapının bir anda dağılmasına yol açtı ve oğulları arasında başlayacak taht kavgasının zeminini hazırladı.
Bursa'daki eserleri ve ailesi
Bayezid, Bursa'da adını taşıyan Yıldırım Külliyesi'ni yaptırdı; külliyede cami, medrese, darüşşifa ve türbe bulunur. Niğbolu zaferinin ardından yapımı başlayan Bursa Ulu Camii, yirmi kubbesiyle erken Osmanlı mimarisinin en büyük eserlerindendir ve 1400 civarında tamamlandı. Bayezid, Kosova'da ölen Sırp Kralı Lazar'ın kızı Olivera (Despina Hatun) ile evlendi. Bu evlilik, Sırbistan'ın Osmanlı'ya bağlı bir beylik olarak kalmasını pekiştirdi.
Avrupa edebiyatında Bayezid
Bayezid'in Timur'a esir düşmesi, Avrupa'da uzun süre anlatılan bir hikâyeye dönüştü. İngiliz oyun yazarı Christopher Marlowe'un 1580'lerin sonunda sahnelenen Tamburlaine oyununda "Bajazeth" kafese kapatılmış bir esir olarak gösterilir. Bu sahne, kafes anlatısının Avrupa'da yaygınlaşmasında etkili oldu. Tarihçiler ise çağdaş kaynakların bu konuda çelişkili olduğunu ve kafes ayrıntısının büyük ölçüde edebi bir abartı olduğunu belirtir.
Sık sorulan sorular
Yıldırım Bayezid’in kafeste taşındığı doğru mu? Bu anlatım bazı kaynaklarda geçer; ancak tarihçilerin çoğu bunun sonradan abartılmış bir rivayet olduğunu düşünür.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Bayezid I” maddesi.
- Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600).
- Encyclopaedia Britannica, “Bayezid I” maddesi.
- Colin Imber – The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power (Palgrave Macmillan, 2002)
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi – “Kadı Burhâneddin” maddesi
- Christopher Marlowe – Tamburlaine the Great (1587–1588)
Merak edilenler
Yıldırım Bayezid kimdir? Yıldırım Bayezid, 1389–1402 yılları arasında hüküm süren dördüncü Osmanlı hükümdarıdır.
Yıldırım Bayezid ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 1360 civarı.
Yıldırım Bayezid ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 1389 – 1402.
Yıldırım Bayezid’in babası kimdir? Babası: I. Murad.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir