Bayezid, Fatih Sultan Mehmed’in oğludur ve uzun yıllar Amasya sancak beyliği yaptı. Babasının 1481’deki ölümünden sonra İstanbul’a önce ulaşarak tahta çıktı.
Cem Sultan
Kardeşi Cem Sultan Bursa’da hükümdarlığını ilan etti; ancak Yenişehir’de yenildi. Cem önce Memlüklere, sonra Rodos Şövalyelerine sığındı ve Avrupa’da yıllarca bir rehine gibi tutuldu; 1495’te Napoli’de öldü. Bu durum II. Bayezid’in Avrupa’ya karşı temkinli bir politika izlemesine yol açtı.
Seferler
1484’te Karadeniz’in kuzeybatısındaki Kili ve Akkerman alındı. 1485–1491 arasında Memlüklerle kesin sonuç vermeyen bir savaş yapıldı. 1499–1503 Venedik savaşında İnebahtı, Modon ve Koron ele geçirildi; bu savaş Osmanlı donanmasının yükselişinde önemli bir aşamadır.
1492 ve Endülüs Yahudileri
1492’de İspanya’dan sürülen Sefarad Yahudileri, II. Bayezid’in izniyle Osmanlı topraklarına yerleşti; bir kısmı Kemal Reis komutasındaki gemilerle taşındı. Bu topluluklar İstanbul, Selanik ve İzmir başta olmak üzere birçok şehirde ticaret ve zanaatta önemli rol oynadı.
Son yılları
1509’da İstanbul’da “Küçük Kıyamet” denilen büyük bir deprem oldu. 1511’de Anadolu’da Şahkulu ayaklanması çıktı. Oğulları arasındaki mücadelede yeniçerilerin desteklediği Selim öne çıktı ve 1512’de Bayezid tahtı ona bırakmak zorunda kaldı. Dimetoka’ya giderken yolda öldü; İstanbul’daki Bayezid Camii’nin yanındaki türbesine defnedildi.
Edirne'deki külliye ve darüşşifa
II. Bayezid'in en tanınmış eserlerinden biri, 1484–1488 yılları arasında Edirne'de Tunca kıyısında yaptırdığı külliyedir. Cami, medrese, imaret ve hamamın yanında bir darüşşifa, yani hastane de bulunur. Kaynaklar burada hastaların tedavisinde müziğin ve su sesinin de kullanıldığını aktarır.
Darüşşifa bugün Trakya Üniversitesi'ne bağlı Sağlık Müzesi olarak hizmet verir ve 2004'te Avrupa Konseyi Müze Ödülü'nü almıştır. İstanbul'daki Bayezid Camii (1501–1506) ise şehirde günümüze ulaşan en eski selâtin camii olarak kabul edilir.
Sanat, hat ve bilim çevresi
- Hat sanatı: Amasya'daki şehzadelik yıllarında tanıştığı Şeyh Hamdullah'tan hat dersleri aldı; Şeyh Hamdullah Osmanlı hat sanatının kurucu ustalarından sayılır.
- Denizcilik: Kemal Reis ve yeğeni Piri Reis bu dönemde Osmanlı donanmasında görev yaptı; Piri Reis'in denizcilik birikimi bu yıllarda şekillendi.
- Avrupa ile temas: Topkapı Sarayı arşivinde, Leonardo da Vinci'nin 1502 dolayında Haliç üzerine bir köprü tasarımı önerdiği bir mektup bulunur; köprü yapılmadı.
"Veli" lakabı ve dönemin değerlendirmesi
II. Bayezid, dindarlığı ve sade yaşamı nedeniyle halk arasında "Veli" lakabıyla anıldı. Saltanatı, babası Fatih'in hızlı fetihlerinden sonra bir toparlanma dönemi olarak değerlendirilir. Bu yıllarda hazine düzene girdi, donanma büyüdü ve vakıf eserleri çoğaldı. Öte yandan doğuda Şah İsmail'in kurduğu Safevî Devleti'nin yükselişi ve Anadolu'daki huzursuzluk, oğlu Yavuz Sultan Selim döneminin büyük doğu seferlerinin zeminini hazırladı.
1509 depremi ve İstanbul'un onarımı
Eylül 1509'da İstanbul'u sarsan ve kaynaklarda "Küçük Kıyamet" diye anılan deprem, kara surlarında, camilerde ve evlerde ağır hasara yol açtı. Artçı sarsıntılar haftalarca sürdü ve halkın önemli bir kısmı geceleri açık alanlarda kaldı.
II. Bayezid, onarım için ülkenin farklı bölgelerinden usta ve işçi getirtti; surlar ve hasar gören yapılar kısa sürede yeniden ayağa kaldırıldı. Bu olay, İstanbul'un deprem tarihinin en iyi belgelenmiş erken örneklerinden biridir ve bugün de şehrin deprem riskine ilişkin çalışmalarda anılır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Bayezid II” maddesi.
- Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300–1600).
- Encyclopaedia Britannica, “Bayezid II” maddesi.
- Trakya Üniversitesi – Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi – "Bayezid II" maddesi
- N. N. Ambraseys ve C. F. Finkel – The Seismicity of Turkey and Adjacent Areas: A Historical Review, 1500–1800 (Eren, 1995)
Merak edilenler
II. Bayezid kimdir? II. Bayezid, 1481–1512 yılları arasında hüküm süren Osmanlı padişahıdır.
II. Bayezid ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 1447/1448, Dimetoka.
II. Bayezid ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 1481 – 1512.
II. Bayezid ne zaman öldü? Ölüm: Mayıs 1512, Dimetoka yolunda.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir