Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Giới thiệu về Văn học Nhật Bản: Hướng dẫn đọc từ Truyện Genji đến Murakami

Từ Truyện Genji, được coi là một trong những tiểu thuyết đầu tiên của thế giới, đến bậc thầy haiku Bashō, từ Sōseki và Akutagawa đến các nhà văn đoạt Nobel Kawabata và Ōe, và từ Murakami, Yoshimoto đến Sayaka Murata: các giai đoạn của văn học Nhật Bản, tác phẩm chính và gợi ý để bắt đầu.

Giới thiệu về Văn học Nhật Bản: Hướng dẫn đọc từ Truyện Genji đến Murakami

Văn học Nhật Bản là cánh cửa dẫn đến một thế giới phong phú: hơn một nghìn năm lịch sử, một thẩm mỹ nhạy cảm với tự nhiên và sự vô thường, và các nhà văn đương đại được đọc trên khắp thế giới.

Thời kỳ cổ điển: Văn học triều đình

“Truyện Genji” (Genji Monogatari), được viết bởi nữ quan Murasaki Shikibu vào đầu thế kỷ 11, được coi là một trong những tiểu thuyết đầu tiên của thế giới. Câu chuyện về tình yêu và đời sống triều đình của Hoàng tử Genji vẫn được đọc nhờ những quan sát tinh tế về các mối quan hệ con người. Cùng thời kỳ, “Sổ Tay Gối” (Makura no Sōshi) của Sei Shōnagon, với cấu trúc độc đáo gồm các quan sát và danh sách, là tác phẩm tiên phong cho thể loại随笔 (tiểu luận).

Haiku và Bashō

Haiku, thể thơ ngắn mười bảy âm tiết, đạt đến đỉnh cao nghệ thuật vào thế kỷ 17 với Matsuo Bashō. Tác phẩm “Con Đường Hẹp Vào Vùng Sâu” (Oku no Hosomichi) của ông, kết hợp ghi chép hành trình và thơ, nằm trong những kiệt tác của văn học Nhật Bản. Haiku nhằm nắm bắt một khoảnh khắc qua những hình ảnh về mùa vụ và tự nhiên.

Thời kỳ hiện đại hóa

Khi Nhật Bản mở cửa phương Tây vào cuối thế kỷ 19, tiểu thuyết lấy hình thức mới. Natsume Sōseki được coi là một trong những người sáng lập văn học Nhật Bản hiện đại với tiểu thuyết châm biếm “Tôi Là Con Mèo” (1905) và “Kokoro” (1914), về sự cô đơn. Các truyện “Rashōmon” và “Trong Rừng” (In a Grove) của Ryūnosuke Akutagawa đã truyền cảm hứng cho bộ phim nổi tiếng “Rashomon” của Akira Kurosawa. Một trong những giải thưởng văn học uy tín nhất Nhật Bản hiện mang tên ông.

Các nhà văn đoạt Nobel

Yasunari Kawabata, với những tiểu thuyết trữ tình, giản dị như “Vùng Nước Tuyết” (Snow Country), trở thành nhà văn Nhật Bản đầu tiên giành Giải Nobel Văn học năm 1968. Kenzaburō Ōe nhận giải thưởng này năm 1994. Nhà văn người Nhật, quốc tịch Anh Kazuo Ishiguro giành Nobel năm 2017. Yukio Mishima, với các tác phẩm như “Đền Các Vàng” (The Temple of the Golden Pavilion), nằm trong số những nhà văn Nhật Bản gây tranh cãi nhất thế kỷ 20.

Thời kỳ đương đại

Haruki Murakami, kết hợp các yếu tố siêu thực với sự cô đơn hàng ngày, đã trở thành một trong những tác giả được dịch nhiều nhất thế giới; “Na Uy Rừng Thông” (Norwegian Wood) (1987) là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Tiểu thuyết ngắn “Nhà Bếp” (Kitchen) (1988) của Banana Yoshimoto tiếp cận được lượng độc giả rộng lớn với chủ đề mất mát và chữa lành. “Người Phụ Nữ Cửa Hàng Tiện Lợi” (Convenience Store Woman / Konbini Ningen) của Sayaka Murata, đoạt Giải Akutagawa năm 2016, là một tiểu thuyết ngắn, mạnh mẽ đặt câu hỏi về các chuẩn mực xã hội.

Bắt đầu từ đâu?

  • Ngắn và dễ đọc: Người Phụ Nữ Cửa Hàng Tiện Lợi, Nhà Bếp, các truyện của Akutagawa.
  • Kinh điển hiện đại: Kokoro, Vùng Nước Tuyết.
  • Đương đại và phổ biến: Các tiểu thuyết của Murakami.
  • Dành cho người yêu thích kinh điển: Bản dịch tóm lược hoặc có chú thích của Truyện Genji và haiku của Bashō.

Các khái niệm giúp hiểu văn học Nhật Bản

Khi đọc văn học Nhật Bản, một số khái niệm xuất hiện lặp đi lặp lại. Nắm vững chúng giúp bạn nắm bắt tốt hơn những cảm xúc được nhấn mạnh, đặc biệt trong các tác phẩm cổ điển và tiểu thuyết hiện đại.

  • Mono no aware: Một sự nhạy cảm buồn bã trước mọi thứ sẽ qua đi; học giả thế kỷ 18 Motoori Norinaga đã diễn giải khái niệm này là bản chất cốt lõi của Truyện Genji.
  • Wabi-sabi: Một thẩm mỹ tìm thấy vẻ đẹp trong sự giản đơn, cổ kính và không hoàn hảo; nó phát triển cùng với trà đạo và cũng ảnh hưởng đến thơ và văn xuôi.
  • Tiểu thuyết Tự truyện (shishōsetsu / I-novel): Một thể loại tiểu thuyết lan rộng đầu thế kỷ 20, trong đó tác giả miêu tả cuộc đời và thế giới nội tâm của chính mình với sự cởi mở gần như như nhật ký.

Giải Akutagawa và Giải Naoki

Ở Nhật Bản, các giải thưởng văn học đóng vai trò quan trọng trong việc đưa một cuốn sách hoặc một tác giả đến với công chúng. Hai giải nổi tiếng nhất là Giải Akutagawa và Giải Naoki, được thành lập năm 1935 bởi nhà văn và nhà xuất bản Kikuchi Kan.

Giải Akutagawa được đặt tên theo Ryūnosuke Akutagawa, tác giả truyện “Rashōmon”, và thường được trao cho các tác phẩm văn học thuần túy của các tác giả mới hoặc trẻ. Giải Naoki được đặt tên theo nhà văn Sanjūgo Naoki và vinh danh tiểu thuyết phổ thông nói chuyện với độc giả rộng rãi. Cả hai giải đều được trao hai lần một năm và kết quả được báo chí Nhật Bản báo đạo rộng rãi. Đối với những người muốn khám phá tác giả Nhật Bản mới, danh sách các nhà đoạt giải gần đây là điểm khởi đầu tốt.

Nguồn tham khảo và đọc thêm

  1. Keene, D., “Seeds in the Heart” và “Dawn to the West”, Columbia University Press.
  2. Nobel Prize Outreach, trang giải thưởng cho Kawabata (1968), Ōe (1994) và Ishiguro (2017).
  3. The Japan Foundation, tài nguyên dịch và đọc văn học Nhật Bản.
  4. Encyclopaedia Britannica, mục “Japanese literature”.
  5. Encyclopaedia Britannica – Japanese literature
  6. Encyclopaedia Britannica – Motoori Norinaga
  7. Society for the Promotion of Japanese Literature – Akutagawa and Naoki prizes
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *