Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Chủ nghĩa Lập thể là gì? Cuộc cách mạng mà Picasso và Braque đã khởi xướng trong hội họa

Chủ nghĩa Lập thể là gì và nó bắt đầu như thế nào? Các đặc điểm của phong trào mà Picasso và Braque đã phát triển từ năm 1907 đến 1914, Chủ nghĩa Lập thể Phân tích và Tổng hợp, kỹ thuật collage (cắt dán), các tác phẩm và nghệ sĩ tiêu biểu, cùng ảnh hưởng của nó đối với nghệ thuật hiện đại.

Chủ nghĩa Lập thể là gì? Cuộc cách mạng mà Picasso và Braque đã khởi xướng trong hội họa

Chủ nghĩa Lập thể (Cubism) là một phong trào ra đời tại Paris vào đầu thế kỷ 20, dẫn dắt bởi Pablo Picasso và Georges Braque, đã thay đổi tận gốc rễ của hội họa. Kể từ thời Phục hưng, hội họa luôn cố gắng thể hiện những gì mắt nhìn thấy từ một điểm cố định duy nhất. Các họa sĩ Lập thể đã phá bỏ quy tắc đó: họ chia nhỏ các vật thể thành các mặt phẳng hình học và hiển thị chúng từ nhiều góc độ cùng một lúc. Kết quả là những bức tranh thoạt nhìn có vẻ rời rạc nhưng lại cố gắng mô tả một vật thể một cách "trọn vẹn" hơn.

Phong trào này phát triển đại khái trong khoảng từ năm 1907 đến 1914, nhưng ảnh hưởng của nó đã lan rộng sang điêu khắc, kiến trúc, thiết kế đồ họa và văn học. Ngày nay, nó được công nhận là một trong những phong trào quan trọng nhất mở ra cánh cửa cho nghệ thuật hiện đại.

Chủ nghĩa Lập thể bắt đầu như thế nào?

Chủ nghĩa Lập thể có hai nguồn gốc chính. Thứ nhất là những bức họa cuối đời của Paul Cézanne, người đã xử lý thiên nhiên thông qua các hình khối cơ bản như hình trụ, hình cầu và hình nón. Một cuộc triển lãm tưởng niệm các tác phẩm của Cézanne tại Paris vào năm 1907 đã để lại ấn tượng sâu sắc cho các họa sĩ trẻ. Thứ hai là điêu khắc Châu Phi và vùng Iberia, vốn đang thu hút các nghệ sĩ tại Paris vào thời điểm đó; các hình khối đơn giản nhưng mạnh mẽ của chúng đã gợi mở về một ngôn ngữ thị giác mới.

Tác phẩm “Les Demoiselles d’Avignon” của Picasso, hoàn thành vào năm 1907, được coi là bước ngoặt trên con đường dẫn đến Chủ nghĩa Lập thể. Hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (MoMA) ở New York, bức tranh khổ lớn này đã gây sốc cho giới nghệ thuật với các hình thể góc cạnh sắc sảo và những khuôn mặt giống như mặt nạ. Ngay sau đó, Picasso và Braque đã bắt đầu một mối quan hệ hợp tác làm việc chặt chẽ.

Cái tên “Chủ nghĩa Lập thể” (Cubism) từ đâu mà có?

Cái tên này thường được truy nguyên từ nhà phê bình người Pháp Louis Vauxcelles. Năm 1908, ông đã viết rằng Braque đã giản lược các ngôi nhà và hình người thành các "khối lập phương" (cubes) trong các bức tranh của mình. Ban đầu được sử dụng như một mô tả mang tính chế giễu, cụm từ này đã nhanh chóng trở thành tên gọi của phong trào. Tương tự như vậy, cái tên “Chủ nghĩa Dã thú” (Fauvism) cũng bắt nguồn từ những nhận xét của cùng nhà phê bình này.

Các đặc điểm chính của Chủ nghĩa Lập thể là gì?

  • Đa góc nhìn: Một khuôn mặt có thể được hiển thị từ phía trước và từ góc nghiêng cùng một lúc, một chiếc chai có thể được nhìn từ bên cạnh và từ trên xuống.
  • Sự phân mảnh hình học: Các vật thể được chia nhỏ thành các mặt phẳng, các góc và các bề mặt giao nhau.
  • Từ bỏ ảo giác về chiều sâu: Thay vì sử dụng phối cảnh cổ điển, sự phẳng của bề mặt tranh được đưa lên hàng đầu.
  • Màu sắc hạn chế (đặc biệt là trong giai đoạn đầu): Các tông màu nâu, xám và màu đất giúp tập trung sự chú ý vào hình khối.
  • Chủ đề đời thường: Tĩnh vật, nhạc cụ, chai lọ, báo chí và chân dung là những chủ đề phổ biến nhất.

Sự khác biệt giữa Chủ nghĩa Lập thể Phân tích và Tổng hợp là gì?

Chủ nghĩa Lập thể Phân tích (khoảng 1909–1912) là giai đoạn "phân tích" vật thể. Picasso và Braque chia nhỏ các vật thể thành quá nhiều mặt đến mức các bức tranh của họ trở nên gần như trừu tượng; màu sắc được giữ ở tông trầm và sự chú trọng nằm ở hình khối và cấu trúc. Các bức tranh của họ trong những năm này giống nhau đến mức ngay cả các chuyên gia đôi khi cũng thấy khó phân biệt họa sĩ nào đã vẽ bức nào.

Chủ nghĩa Lập thể Tổng hợp (khoảng 1912–1914) là giai đoạn "lắp ghép các mảnh lại với nhau". Màu sắc trở nên tươi sáng hơn, hình khối trở nên đơn giản hơn và các vật liệu thật bắt đầu được thêm vào khung tranh. Tác phẩm “Still Life with Chair Caning” năm 1912 của Picasso được biết đến là một trong những tác phẩm quan trọng đầu tiên mà trong đó một vật liệu khác ngoài sơn dầu được gắn vào tranh. Cùng năm đó, Braque đã dán các mảnh giấy dán tường lên tranh của mình, phát triển kỹ thuật papier collé. Bằng cách này, collage (cắt dán) đã trở thành một trong những phương pháp cơ bản của nghệ thuật hiện đại.

Các nghệ sĩ và tác phẩm Lập thể tiêu biểu

  • Pablo Picasso: “Les Demoiselles d’Avignon” (1907), “Still Life with Chair Caning” (1912)
  • Georges Braque: “Houses at L’Estaque” (1908), “The Portuguese” (1911)
  • Juan Gris: Nổi tiếng với các bố cục rõ ràng, đầy màu sắc của Chủ nghĩa Lập thể Tổng hợp.
  • Fernand Léger: Phát triển phong cách Lập thể riêng với các hình khối hình trụ giống như máy móc.
  • Robert và Sonia Delaunay: Mở rộng phong trào với “Chủ nghĩa Orphism”, ưu tiên màu sắc và chuyển động.

Cuốn sách “Du ‘Cubisme’” (Về Chủ nghĩa Lập thể), xuất bản năm 1912 bởi Albert Gleizes và Jean Metzinger, là một trong những văn bản đầu tiên giải thích phong trào này dưới góc độ lý thuyết. Việc trưng bày các tác phẩm của các họa sĩ Lập thể cùng nhau tại Salon des Indépendants ở Paris năm 1911 cũng đã giới thiệu phong trào này tới công chúng rộng rãi.

Ảnh hưởng của Chủ nghĩa Lập thể cũng vươn tới hội họa Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều họa sĩ Thổ Nhĩ Kỳ được đào tạo tại Paris vào những năm 1920 đã làm việc trong xưởng vẽ của những người thầy chịu ảnh hưởng bởi Chủ nghĩa Lập thể. Nhóm D (D Group), được thành lập vào năm 1933 bao gồm Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Abidin Dino và Cemal Tollu, đã lan tỏa cách tiếp cận hình học chịu ảnh hưởng của Chủ nghĩa Lập thể và Chủ nghĩa Cấu trúc tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Tại sao Chủ nghĩa Lập thể lại quan trọng?

Chủ nghĩa Lập thể chứng minh rằng hội họa không nhất thiết phải chỉ sao chép những gì có thể nhìn thấy; nó còn có thể thể hiện cách chúng ta suy nghĩ và hiểu về một vật thể. Chủ nghĩa Vị lai của Ý, Chủ nghĩa Cấu trúc của Nga và sau đó là nghệ thuật trừu tượng đã đi theo con đường này. Kỹ thuật collage ngày nay được sử dụng ở khắp mọi nơi, từ thiết kế đồ họa đến quảng cáo. Trong kiến trúc và điêu khắc, ý tưởng về sự đơn giản hóa hình học cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ Chủ nghĩa Lập thể.

Khi xem một bức tranh Lập thể, thay vì hỏi “Đây là cái gì?”, hãy hỏi “Vật thể này được hiển thị từ những góc độ nào?” – đó là cách dễ nhất để hiểu nó. Tìm kiếm một vật quen thuộc như một cây đàn guitar, một chiếc chai hoặc một khuôn mặt và từ đó dõi theo phần còn lại của bức tranh cũng là một khởi đầu tốt.

Các câu hỏi thường gặp

Ai là người sáng lập Chủ nghĩa Lập thể?

Chủ nghĩa Lập thể nảy sinh từ những công trình mà Pablo Picasso và Georges Braque đã cùng thực hiện từ năm 1907 trở đi; cả hai đều được coi là những người sáng lập.

Tác phẩm Lập thể đầu tiên là gì?

Bức tranh năm 1907 “Les Demoiselles d’Avignon” của Picasso được coi là tiền thân của Chủ nghĩa Lập thể; những bức tranh phong cảnh mà Braque vẽ tại L’Estaque vào năm 1908 cũng nằm trong số những ví dụ đầu tiên của phong trào này.

Chủ nghĩa Lập thể có giống với nghệ thuật trừu tượng không?

Không. Mặc dù các vật thể bị chia nhỏ trong các bức tranh Lập thể, nhưng thường vẫn có một chủ đề có thể nhận ra được. Nghệ thuật trừu tượng có thể không dựa trên bất kỳ vật thể thực nào; Chủ nghĩa Lập thể đã mở đường cho nó.

Có thể xem các tác phẩm Lập thể ở đâu?

Các tác phẩm Lập thể lớn được trưng bày tại các bảo tàng như MoMA ở New York, Trung tâm Pompidou và Bảo tàng Picasso ở Paris, và Tate Modern ở London.

Nguồn và tài liệu đọc thêm

  1. Tate, “Cubism” (Thuật ngữ Nghệ thuật, tate.org.uk)
  2. Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (MoMA), “Pablo Picasso, Les Demoiselles d’Avignon, 1907” (moma.org)
  3. Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, “Cubism”, Dòng thời gian Lịch sử Nghệ thuật Heilbrunn (metmuseum.org)
  4. Albert Gleizes và Jean Metzinger, “Du ‘Cubisme’”, Paris, 1912
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *