Σύμφωνα με την επιθυμία του Αυτοκράτορα Αδριανού, ο Μάρκος Αυρήλιος υιοθετήθηκε από τον Αντωνίνο Πίο και μεγαλώνει από νεαρή ηλικία στην Στοϊκή φιλοσοφία. Όταν έγινε αυτοκράτορας το 161, μοιράστηκε την εξουσία για ένα χρονικό διάστημα με τον υιοθετημένο αδερφό του Λούκιο Βέρο, η πρώτη φορά που η Ρώμη είχε δύο αυτοκράτορες που άρχιζαν μαζί.
Δύσκολα χρόνια
Η αυτοκρατορία του άρχισε με πόλεμο εναντίον των Πάρθων στην ανατολή. Ο Αντωνίνιος Λοιμός, που πιστεύεται ότι εξαπλώθηκε με στρατιώτες που επέστρεψαν από εκείνη την εκστρατεία, χτύπησε σκληρά τον πληθυσμό της αυτοκρατορίας. Μακροί πόλεμοι ακολούθησαν στη συνόρια ζώνη του Δούναβη εναντίον των Μαρκομάνων και άλλων γερμανικών λαών, και ο Μάρκος πέρασε τα περισσότερα από τα τελευταία του χρόνια σε εκείνο το μέτωπο.
Οι Διαλογισμοί
Οι σημειώσεις που έγραψε σε εαυτόν στα Ελληνικά κατά τις εκστρατείες του δημοσιεύθηκαν αργότερα ως Διαλογισμοί. Σε απλή γλώσσα εκθέτουν Στοϊκές ιδέες όπως το καθήκον, η υπομονή, η φυσικότητα του θανάτου και η εστίαση σε όσα βρίσκονται εντός του ελέγχου κάποιου, και εξακολουθούν να έχουν ευρεία αναγνωστικότητα σήμερα.
Θάνατος και επακόλουθα
Ο Μάρκος Αυρήλιος πέθανε στο μέτωπο του Δούναβη το 180 και διεκδικήθηκε από τον γιο του Κόμμοδο. Οι ιστορικοί συνήθως βλέπουν τον θάνατό του ως το τέλος της εποχής των «Πέντε Καλών Αυτοκρατόρων» και της Παξ Ρωμανά.
Οι δάσκαλοί του: Φρόντο και Ρουστίκος
Οι δύο δάσκαλοι που επηρέασαν περισσότερο τον Μάρκο Αυρήλιο στη νεότητά του αντιπροσώπευαν διαφορετικούς κόσμους. Η αλληλογραφία του με τον Μάρκο Κορνήλιο Φρόντο, μάστερ της λατινικής ρητορικής, βρέθηκε το 1815 από τον ιταλικό ερευνητή Άντζελο Μάι κάτω από την μεταγενέστερη γραφή ενός παλιού χειρογράφου (ένα παλιμψηστο); αυτά τα γράμματα ανοίγουν ένα σπάνιο παράθυρο στην καθημερινή ζωή του νεαρού αυτοκράτορα. Ο Στοϊκός φιλόσοφος Κόϊντος Ιούνιος Ρουστίκος, από την άλλη πλευρά, τον εισήγαγε στα διαλέξεις του Επικτήτου. Στο πρώτο βιβλίο των Διαλογισμών, ο Μάρκος καταχωρεί ένα-ένα όσα έμαθε από κάθε δάσκαλο, γράφοντας ότι ο Ρουστίκος του έμαθε να αποφεύγει την επιδεικτική ομιλία.
Η επανάσταση του Αβιδίου Κασσίου και η ανατολική περιοδεία
Το 175 διαδόθηκε ψευδής αναφορά ότι ο αυτοκράτορας είχε πεθάνει. Ο Αβίδιος Κάσσιος, ο δυνατός ηγέτης των ανατολικών επαρχιών, προκήρυξε εαυτόν αυτοκράτορα ακούγοντας το, και η Αίγυπτος και το μεγαλύτερο μέρος της Συρίας τον αναγνώρισαν. Μόλις γίνησε ξεκάθαρο ότι ο Μάρκος ζούσε, η υποστήριξη εξαφανίστηκε, και ο Κάσσιος σκοτώθηκε από τους δικούς του αξιωματικούς περίπου τρία μήνες αργότερα. Ο Μάρκος αντιμετώπισε γενικά τους επαναστατές με μετριότητα. Στη συνέχεια έκανε περιοδεία στις ανατολικές επαρχίες· κατά αυτό το ταξίδι η γυναίκα του Φαυστίνα πέθανε στην Χαλάλα της Καππαδοκίας, και το χωριό ανακαινίστηκε με το όνομά της ως Φαυστινόπολη.
Η στήλη και η ιππική αγαλματιδή στη Ρώμη
Η στήλη που απεικονίζει τους Μαρκομάνικους πολέμους του Μάρκου Αυρηλίου εγέρθη στη Ρώμη μετά τον θάνατό του και στέκεται σήμερα στην Πιάτσα Κολόννα. Η πιο διάσημη σκηνή στα ελικοειδή αναγλύφια της είναι το «θαύμα της βροχής», που λέγεται ότι έσωσε Ρωμαίους στρατιώτες από τη δίψα. Το χαλκού ιππικό άγαλμα του αυτοκράτορα είναι το μοναδικό χαλκού ιππικό άγαλμα Ρωμαϊκού αυτοκράτορα που έχει διασωθεί μέχρι τη μέρα μας· πιστεύεται ότι ξέφυγε από τη διάλυση στα Μεσαιωνικά χρόνια γιατί παρεξηγήθηκε ως άγαλμα του Χριστιανού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Ο Μιχαηλάγγελο τοποθέτησε το άγαλμα στην Καπετωλινή πλατεία το 1538. Το πρωτότυπο φυλάσσεται τώρα στα Μουσεία του Καπετωλίου, και ένα αντίγραφο στέκεται στην πλατεία.
Ο ιατρός του Γαληνός και η επιδημία
Ο ιατρός Γαληνός του Περγάμου ήταν μεταξύ των ιατρών της αυλής του Μάρκου Αυρηλίου και φρόντιζε επίσης την υγεία του γιου του αυτοκράτορα Κόμμοδου. Έχοντας μάρτυρα την επιδημία που ονομάζεται Αντωνίνιος Λοιμός, ο Γαληνός καταγράφει συμπτώματα όπως πυρετός, διαρροή και δερματικές έκρηξεις. Με βάση αυτές τις καταγραφές, οι περισσότεροι ερευνητές πιστεύουν ότι η επιδημία μπορεί να ήταν βαριολή, αν και ένας σίγουρος διάγνωση δεν είναι δυνατή. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των θυμάτων της ποικίλλουν ευρέως. Τα γραπτά του Γαληνού παρέμειναν μεταξύ των βασικών πηγών της ιατρικής εκπαίδευσης τόσο στον Ισλαμικό κόσμο όσο και στην Ευρώπη για πολύ περισσότερο από χίλια χρόνια.
Συχνές ερωτήσεις
Σε ποια γλώσσα γράφτηκαν οι Διαλογισμοί; Στα Ελληνικά, την πολιτιστική γλώσσα της εποχής.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Μάρκος Αυρήλιος, Διαλογισμοί.
- Κάσιος Δίων, Ρωμαϊκή Ιστορία, Βιβλία LXXI–LXXII.
- Encyclopaedia Britannica, “Marcus Aurelius”.
- Anthony R. Birley – Marcus Aurelius: A Biography (Routledge, 1987)
- Cassius Dio, Roman History, Book LXXII (Avidius Cassius)
- Musei Capitolini – Equestrian statue of Marcus Aurelius
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *