Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Βαϊεζίδ Βʹ: Ο «Άγιος» Σουλτάνος που Άνοιξε τις Πύλες του στους Εβραίους της Ισπανίας

Ο Βαϊεζίδ Βʹ ηγέμονε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1481 έως το 1512. Η βασιλεία του άρχισε με έναν διαδοχικό αγώνα εναντίον του αδερφού του, Τζεμ. Κατέλαβε την Κίλια και την Ακκέρμαν, ενίσχυσε τον οθωμανικό στόλο μέσω πολέμου με τη Βενετία, και το 1492 υποδέχθηκε τους Εβραίους που εξόριζαν από την Ισπανία στα οθωμανικά έδαφη. Θυμάται ως «Βελί» (ο Άγιος) για την ευσέβειά του.

Βαϊεζίδ Βʹ: Ο «Άγιος» Σουλτάνος που Άνοιξε τις Πύλες του στους Εβραίους της Ισπανίας
Εικόνα: 16th century artist / Wikimedia Commons (Public domain)

Ο Βαϊεζίδ ήταν γιος του Μεχμέτ του Κυριάρχου και ηγέμονε την Αμασιά για πολλά χρόνια. Με τον θάνατο του πατέρα του το 1481 έφτασε πρώτος στην Κωνσταντινούπολη και ανέλαβε τον θρόνο.

Πρίγκιπας Τζεμ

Ο αδερφός του Τζεμ προκλήθηκε σουλτάνος στη Βούρσα αλλά ήττηθηκε στα Γενίσεχир. Ο Τζεμ βρήκε καταφύγιο πρώτα στους Μαμλούκους, μετά στους Ιππότες της Ρόδου, και κράτηθηκε για χρόνια στην Ευρώπη σχεδόν ως όμηρος; πέθανε στη Νάπολη το 1495. Αυτό οδήγησε τον Βαϊεζίδ να ακολουθήσει μια προσεκτική πολιτική απέναντι στην Ευρώπη.

Εκστρατείες

Το 1484 η Κίλια και η Ακκέρμαν, βορειοδυτικά της Μαύρης Θάλασσας, καταλήφθηκαν. Μια αδιέξοδος πόλεμος με τους Μαμλούκους διαλύθηκε από το 1485 έως το 1491. Στον πόλεμο με τη Βενετία του 1499–1503, η Λέπαντο, η Μόδον και η Κόρων καταλήφθηκαν, ένα σημαντικό στάδιο στην άνοδο του οθωμανικού στόλου.

1492 και οι Εβραίοι της Ισπανίας

Το 1492 Σεφαρδικοί Εβραίοι που εξόριζαν από την Ισπανία εγκαταστάθηκαν στα οθωμανικά έδαφη με άδεια του Βαϊεζίδ, μερικοί μεταφερόμενοι σε πλοία υπό τον Κεμάλ Ρεϊς. Αυτές οι κοινότητες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο εμπόριο και τις τέχνες σε πολλές πόλεις, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, τη Θεσσαλονίκη και την Ιζμίρ.

Τελευταία χρόνια

Το 1509 ένας μεγάλος σεισμός, που ονομάστηκε «Μικρή Αποκάλυψη», πλήττωσε την Κωνσταντινούπολη. Το 1511 ξέσπασε η επανάσταση Σαχκουλού στην Ανατολία. Στον αγώνα μεταξύ των γιών του, ο Σελίμ, υποστηριζόμενος από τους Γενιτσάριους, επικράτησε, και το 1512 ο Βαϊεζίδ αναγκάστηκε να παραιτηθεί υπέρ του. Πέθανε στην πορεία για τη Διδυμότειχο και ταφένταφε στο τάφο του δίπλα στο Τζαμί του Βαϊεζίδ στην Κωνσταντινούπολη.

Ο συγκρότημα και το νοσοκομείο στην Αδριανούπολη

Ένα από τα πιο γνωστά έργα του Βαϊεζίδ Βʹ είναι το συγκρότημα που χτίστηκε στις όχθες του Τούντζα στην Αδριανούπολη μεταξύ 1484 και 1488. Πέρα από το τζαμί, τη μεντρεσέ, το λαογραφείο και το λουτρό υπάρχει και νταρούσσιφα, δηλαδή νοσοκομείο. Οι πηγές αναφέρουν ότι μουσική και ο ήχος του νερού χρησιμοποιούνταν και εδώ στην θεραπεία των ασθενών.

Σήμερα το νοσοκομείο λειτουργεί ως Μουσείο Υγείας του Πανεπιστημίου Τράκιας και έλαβε το Βραβείο Μουσείου του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2004. Το Τζαμί του Βαϊεζίδ στην Κωνσταντινούπολη (1501–1506), από την πλευρά του, θεωρείται το παλαιότερο διασωζόμενο αυτοκρατορικό τζαμί της πόλης.

Τέχνη, καλλιγραφία και κύκλος μάθησης

  • Καλλιγραφία: Πήρε μαθήματα καλλιγραφίας από τον Σεϊχ Χαμντουλλά, τον οποίο γνώρισε κατά τα χρόνια του ως πρίγκιπας στην Αμασιά· ο Σεϊχ Χαμντουλλά θεωρείται ένας από τους ιδρυτικούς maîστρες της οθωμανικής καλλιγραφίας.
  • Ναυτιλία: Ο Κεμάλ Ρεϊς και ο ανιψιός του Πιρί Ρεϊς υπηρέτησαν στον οθωμανικό στόλο αυτή την περίοδο· η ναυτιλιακή γνώση του Πιρί Ρεϊς διαμορφώθηκε αυτά τα χρόνια.
  • Επαφή με την Ευρώπη: Το αρχείο του Παλάτι του Τοπκάπι διατηρεί μια επιστολή στην οποία ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, περίπου το 1502, πρότεινε σχέδιο για γέφυρα πάνω από το Χρυσό Κέρας· η γέφυρα δεν χτίστηκε ποτέ.

Το επίθετο «Βελί» και μια αξιολόγηση της βασιλείας του

Λόγω της ευσέβειάς του και του απλού τρόπου ζωής, ο Βαϊεζίδ Βʹ ήταν γνωστός στο λαό με το επίθετο «Βελί» (ο Άγιος). Η βασιλεία του θεωρείται περίοδος σταθεροποίησης μετά τις ταχείες κατακτήσεις του πατέρα του, του Μεχμέτ του Κυριάρχου. Αυτά τα χρόνια ο θησαυρός τάχθηκε, ο στόλος μεγάλωσε και τα φιλανθρωπικά ιδρύματα πολλαπλασιάστηκαν. Από την άλλη πλευρά, η άνοδος στα ανατολικά του Σαφαβικού κράτους που ιδρύθηκε από τον Σαχ Ισμαήλ και τα ταραχή στην Ανατολία προετοίμασαν το έδαφος για τις μεγάλες ανατολικές εκστρατείες του γιού του Σελίμ Αʹ.

Ο σεισμός του 1509 και η επισκευή της Κωνσταντινούπολης

Ο σεισμός που σείσθηκε την Κωνσταντινούπολη τον Σεπτέμβριο του 1509, που θυμάται στις πηγές ως «Μικρή Ημέρα Κρίσεως», προκάλεσε σοβαρές ζημιές στα χερσαία τείχη, τα τζαμί και τις οικίες. Οι μετασεισμοί συνέχισαν για εβδομάδες, και ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού πέρασε τις νύχτες σε ανοιχτούς χώρους.

Ο Βαϊεζίδ Βʹ έφερε τεχνίτες και εργάτες από διαφορετικές περιοχές της χώρας για τις επισκευές· τα τείχη και τα καταστραμμένα κτίρια αποκαταστάθηκαν γρήγορα. Αυτό το γεγονός είναι ένα από τα καλύτερα τεκμηριωμένα πρώιμα παραδείγματα στην ιστορία σεισμών της Κωνσταντινούπολης και αναφέρεται ακόμα σήμερα στις μελέτες για τον σεισμικό κίνδυνο της πόλης.

Sources and further reading

  1. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Bayezid II”.
  2. Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Bayezid II”.
  4. Trakya University – Sultan Bayezid II Complex Health Museum
  5. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi – "Bayezid II" (Turkish)
  6. N. N. Ambraseys and C. F. Finkel – The Seismicity of Turkey and Adjacent Areas: A Historical Review, 1500–1800 (Eren, 1995)
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *