Το Κοράνιο είναι το ιερό βιβλίο που οι Μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι ο Θεός αποκάλυψε στον Προφήτη Μωάμεθ μέσω του αγγέλου Γαβριήλ ως την τελική θεϊκή γραφή. Το όνομά του, από την αραβική ρίζα που σημαίνει «διαβάζω» ή «απαγγέλλω», σημαίνει «η απαγγελία». Πέραν του ότι αποτελεί τη θεμελιώδη πηγή της ισλαμικής πίστης, λατρείας και ηθικής, το Κοράνιο θεωρείται το υψηλότερο πρότυπο της αραβικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Για σχεδόν δύο δισεκατομμύρια Μουσουλμάνους αποτελεί οδηγό σε κάθε τομέα της ζωής.
Η αρχή της αποκάλυψης
Σύμφωνα με τις ισλαμικές πηγές, η πρώτη αποκάλυψη ήρθε το 610, κατά τη διάρκεια του μήνα του Ραμαζανιού, μια νύχτα που ο Μωάμεθ βρισκόταν σε περισυλλογή στο Σπήλαιο Χιρά στο Όρος Νουρ κοντά στη Μέκκα. Το Κοράνιο αποκαλεί τη νύχτα αυτή «Νύχτα του Πεπρωμένου» (Λαϊλάτ αλ-Καντρ) και την περιγράφει ως καλύτερη από χίλιους μήνες. Τα πρώτα εδάφια που αποκαλύφθηκαν ξεχωρίζουν για την έμφαση που δίνουν στην ανάγνωση, τη γνώση και τη γραφίδα:
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ﴿١﴾ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ ﴿٢﴾ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ ﴿٣﴾ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ﴿٤﴾ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ ﴿٥﴾1. Διάβασε στο όνομα του Κυρίου σου που δημιούργησε, 2. δημιούργησε τον άνθρωπο από έναν θρόμβο («άλακ»). 3. Διάβασε! Και ο Κύριός σου είναι ο Πλέον Γενναιόδωρος, 4. που δίδαξε με τη γραφίδα, 5. δίδαξε τον άνθρωπο όσα δεν γνώριζε.
Η αποκάλυψη συνέβαινε σταδιακά σε διάστημα περίπου 23 ετών, παράλληλα με την εξέλιξη των γεγονότων και των αναγκών. Τα πρώτα δεκατρία χρόνια πέρασαν στη Μέκκα και τα τελευταία δέκα στη Μεδίνα μετά τη μετάναστη (Εγίρα) του 622.
Μεκκανές και Μεδινινές σούρες
Οι σούρες που αποκαλύφθηκαν πριν από την Εγίρα ονομάζονται Μεκκανές, ενώ εκείνες που αποκαλύφθηκαν μετά ονομάζονται Μεδινινές. Σύμφωνα με την κοινή άποψη, 86 σούρες είναι Μεκκανές και 28 είναι Μεδινινές.
- Οι Μεκκανές σούρες είναι γενικά σύντομες και ρυθμικές, εστιάζοντας στη μοναδικότητα του Θεού (ταουχίντ), τη μεταθανάτια ζωή, την προφητεία, την ανθρώπινη ευθύνη και τα σημεία στο σύμπαν.
- Οι Μεδινινές σούρες είναι ως επί το πλείστον μακρύτερες και περιέχουν επίσης καθοδήγηση σχετικά με τη λατρεία, την οικογένεια, την κληρονομιά, το εμπόριο και τις κοινωνικές σχέσεις για τη νεοσυσταθείσα μουσουλμανική κοινότητα.
Καταγραφή και συλλογή
Κατά την περίοδο της αποκάλυψης, το Κοράνιο διατηρήθηκε τόσο μέσω της αποστήθισης όσο και γραπτώς. Σύντροφοι γνωστοί ως «γραφείς της αποκάλυψης» κατέγραφαν τα εδάφια σε υλικά όπως δέρμα, οστά, φύλλα φοίνικα και επίπεδες πέτρες. Πολλοί Σύντροφοι είχαν επίσης αποστηθίσει ολόκληρο ή το μεγαλύτερο μέρος του Κορανίου.
- Επί Αμπού Μπακρ (συλλογή): Αφού πολλοί حافظ (αποστηθιστές) σκοτώθηκαν στη Μάχη της Γιαμάμα λίγο μετά τον θάνατο του Προφήτη, αποφασίστηκε, κατόπιν πρότασης του Ομάρ, να συγκεντρωθεί το Κοράνιο σε έναν μόνο τόμο. Μια επιτροπή με επικεφαλής τον Ζαΐντ ιμπν Θάμπιτ, έναν από τους γραφείς της αποκάλυψης, δημιούργησε αυτόν τον πρώτο τόμο διασταυρώνοντας προσεκτικά τα γραπτά υλικά με τη μαρτυρία όσων είχαν αποστηθίσει το κείμενο.
- Επί Οθμάν (αντιγραφή): Καθώς το Ισλάμ εξαπλωνόταν σε μια ευρεία περιοχή, ο Οθμάν φρόντισε να δημιουργηθούν επίσημα αντίγραφα από τον υπάρχοντα τόμο, ώστε οι διαφορές στην απαγγελία να μην προκαλούν διαμάχες, και τα έστειλε στις κύριες πόλεις του ισλαμικού κόσμου. Όλα τα αντίγραφα του Κορανίου στον κόσμο σήμερα ανάγονται σε αυτά τα αντίγραφα.
Δομή: σούρες, εδάφια και τζουζ’
Το Κοράνιο αποτελείται από 114 σούρες, ή κεφάλαια, που κυμαίνονται από λίγα εδάφια έως διακόσια ογδόντα έξι. Σύμφωνα με τη ευρέως χρησιμοποιούμενη μέτρηση της Κούφα, υπάρχουν συνολικά 6.236 εδάφια· ο δημοφιλής αριθμός των «6.666» δεν βασίζεται σε επιστημονική μέτρηση. Για ευκολία στην ανάγνωση, το Κοράνιο διαιρείται σε 30 ίσα μέρη (τζουζ’). Το γραπτό Κοράνιο (μούσχαφ) ανοίγει με τη Σούρα αλ-Φάτιχα και τελειώνει με τη Σούρα αλ-Νας· η σειρά των σουρών διαφέρει από τη σειρά της αποκάλυψης.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ﴿١﴾ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٢﴾ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ﴿٣﴾ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿٤﴾ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿٥﴾ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿٦﴾ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ﴿٧﴾1. Στο όνομα του Θεού, του Παντελεήμονα, του Πολυεύσπλαχνου. 2. Η δόξα ανήκει στον Θεό, τον Κύριο των κόσμων, 3. τον Παντελεήμονα, τον Πολυεύσπλαχνο, 4. τον Κύριο της Ημέρας της Κρίσεως. 5. Εσένα μόνο λατρεύουμε και Εσένα μόνο βοηθό ζητούμε. 6. Οδήγησέ μας στο ίσιο μονοπάτι, 7. το μονοπάτι εκείνων που ευεργέτησες, όχι εκείνων που οργίστηκες μαζί τους, ούτε εκείνων που παραπλανήθηκαν.
Κύρια θέματα
- Ταουχίντ: Η μοναδικότητα του Θεού, το ότι δεν έχει εταίρο ή ίσο, και ότι η δημιουργία και το έλεος ανήκουν μόνο σε Αυτόν.
- Προφητεία: Οι ιστορίες πολλών προφητών από τον Αδάμ έως τον Αβραάμ, και από τον Μωυσή έως τον Ιησού· το Κοράνιο τονίζει ότι όλοι οι προφήτες έφεραν το ίδιο ουσιαστικό μήνυμα.
- Η μεταθανάτια ζωή: Η ανάσταση μετά τον θάνατο, η κρίση, η δικαιοσύνη και η ανθρώπινη ευθύνη για τις πράξεις του καθενός.
- Ηθική: Η δικαιοσύνη, η φιλαλήθεια, η τήρηση των δεσμεύσεων, η καλοσύνη προς τους γονείς, η φροντίδα για τα ορφανά και τους φτωχούς, η υπομονή και η συμπόνια.
- Περισυλλογή: Το Κοράνιο καλεί επανειλημμένα τους ανθρώπους να αναλογιστούν τη δημιουργία των ουρανών και της γης, την τάξη της φύσης και την ιστορία.
Απαγγελία, αποστήθιση και ερμηνεία
Το σύνολο των κανόνων για τη σωστή και όμορφη απαγγελία του Κορανίου ονομάζεται τατζουίντ, και ένα άτομο που έχει αποστηθίσει ολόκληρο το Κοράνιο ονομάζεται χάφιζ. Η παράδοση της αποστήθισης συνεχίζεται αδιάλειπτα από την εποχή της αποκάλυψης. Η επιστήμη που εξηγεί τη σημασία των εδαφίων, τις περιστάσεις της αποκάλυψής τους και τις νομικές τους διατάξεις είναι το ταφσίρ (ερμηνεία/εξήγηση). Η απόδοση του Κορανίου σε άλλη γλώσσα ονομάζεται μετάφραση των σημασιών του· οι περισσότεροι Μουσουλμάνοι λόγιοι θεωρούν τις αποδόσεις αυτές όχι ως υποκατάστατο του αραβικού πρωτοτύπου αλλά ως εξηγήσεις που μεταφέρουν το νόημά του.
Μετά την αποδοχή του Ισλάμ, οι Τούρκοι άρχισαν από νωρίς να αποδίδουν το Κοράνιο στη δική τους γλώσσα. Οι παλαιότερες γνωστές διαγραμμικές τουρκικές μεταφράσεις χρονολογούνται από την περίοδο των Καραχανιδών. Στον 20ό αιώνα, το έργο Hak Dini Kur’an Dili, που γράφτηκε από τον Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır κατόπιν απόφασης της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας, έγινε ένα από τα πιο ολοκληρωμένα υπομνήματα στα τουρκικά και παραμένει σημείο αναφοράς μέχρι σήμερα.
Τα αρχαιότερα χειρόγραφα
Χειρόγραφα και σπαράγματα του Κορανίου από τους πρώτους αιώνες του Ισλάμ φυλάσσονται σε βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο. Το 2015, η ανάλυση ραδιοάνθρακα σε δύο περγαμηνά φύλλα που κατέχει το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ στην Αγγλία έδειξε ότι πιθανότατα χρονολογούνται μεταξύ 568 και 645, κατατάσσοντάς τα μεταξύ των αρχαιότερων γνωστών σπαραγμάτων του Κορανίου. Πρώιμα χειρόγραφα που φυλάσσονται στο Παλάτι Τοπκαπί και στο Μουσείο Τουρκικών και Ισλαμικών Τεχνών στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και στην Τασκένδη, συνδέονται παραδοσιακά με την εποχή του Οθμάν και προσελκύουν μεγάλο ενδιαφέρον.
Γλώσσα και ύφος
Το Κοράνιο θεωρείται επίσης ως το σπουδαιότερο έργο της αραβικής λογοτεχνίας. Αποκαλύφθηκε σε ένα ομοιοκατάληκτο, ρυθμικό ύφος (σατζ‘) που δεν είναι ούτε ποίηση ούτε κοινός πεζός λόγος. Βασιζόμενοι σε εδάφια που προκαλούν οποιονδήποτε να παράγει κάτι παρόμοιο, οι Μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι το Κοράνιο είναι αμίμητο (ι’τζάζ) στη γλώσσα και το νόημα. Οι περισσότερες από τις επιστήμες της αραβικής γλώσσας — γραμματική, λεξικογραφία, ρητορική — αναπτύχθηκαν προκειμένου να γίνει σωστά κατανοητό το Κοράνιο. Ως εκ τούτου, το Κοράνιο διαδραμάτισε επίσης καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της αραβικής γλώσσας ουσιαστικά αμετάβλητης για δεκατέσσερις αιώνες.
Το Κοράνιο στις γλώσσες του κόσμου
Το νόημα του Κορανίου αποδόθηκε στις τοπικές γλώσσες όπου εξαπλώθηκε το Ισλάμ. Οι διαγραμμικές περσικές και τουρκικές μεταφράσεις διαδόθηκαν ευρέως κατά τον 10ο–12ο αιώνα· οι παλαιότερες γνωστές τουρκικές μεταφράσεις του Κορανίου χρονολογούνται από την περίοδο των Καραχανιδών. Στην Ευρώπη, η πρώτη λατινική μετάφραση έγινε από τον Ροβέρτο του Κέττον το 1143 με πρωτοβουλία του Πέτρου του Σεβαστού, Ηγουμένου του Κλυνύ. Σήμερα, η σημασία του Κορανίου έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από εκατό γλώσσες. Οι Μουσουλμάνοι λόγιοι τονίζουν ότι αυτές οι μεταφράσεις δεν είναι το ίδιο το Κοράνιο αλλά ερμηνείες του νοήματός του· στη λατρεία απαγγέλλεται το πρωτότυπο αραβικό κείμενο.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει διαφορά μεταξύ του Κορανίου και του μούσχαφ;
Το Κοράνιο είναι το όνομα του αποκαλυφθέντος θεϊκού λόγου· το μούσχαφ είναι αυτό το κείμενο καταγεγραμμένο και δεμένο ανάμεσα σε δύο εξώφυλλα.
Ποιες είναι η μεγαλύτερη και η μικρότερη σούρα;
Η μεγαλύτερη είναι η Σούρα αλ-Μπάκαρα με 286 εδάφια, και η μικρότερη είναι η Σούρα αλ-Καουθάρ με 3 εδάφια.
Μπορεί το Κοράνιο να απαγγελθεί σε άλλες γλώσσες κατά τη λατρεία;
Η γενική άποψη των Μουσουλμάνων λογίων είναι ότι το Κοράνιο απαγγέλλεται στο πρωτότυπο αραβικό κείμενο κατά τη διάρκεια της τελετουργικής προσευχής. Οι μεταφράσεις διαβάζονται για την κατανόηση και την εμβάθυνση στο νόημά του.
Πηγές και περαιτέρω μελέτη
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Kur’ân-ı Kerîm”.
- Encyclopaedia Britannica, “Qurʾān”.
- Muhammad Hamidullah, Kur’ân-ı Kerîm Tarihi (Ιστορία του Κορανίου, τουρκική έκδοση).
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili.
- University of Birmingham, Cadbury Research Library: the Birmingham Qur’an manuscript (χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα 2015).
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *