Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών επικεφαλέτευται τη Γραμματεία του ΟΗ και αποτελεί τον «κύριο διοικητικό αξιωματούχο» του οργανισμού. Ο Γενικός Γραμματέας μπορεί να θέσει υπόψη του στο Συμβούλιο Ασφαλείας απειλές κατά της ειρήνης, να ενεργήσει ως διαμεσολαβητής και να λειτουργήσει ως η φωνή της διεθνούς κοινότητας για τα παγκόσμια προβλήματα. Ο πρώτος Γενικός Γραμματέας, Trygve Lie, χαρακτήρισε τη θέση ως «την πιο αδύνατη δουλειά στον κόσμο».
Η επιλογή, βήμα προς βήμα
- Νομική βάση: Σύμφωνα με το Άρθρο 97 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση κατόπιν πρότασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.
- Υποψηφιότητα: Οι υποψήφιοι υποβάλλονται συνήθως σε υποψηφιότητα από τις δικές τους χώρες. Από το 2016 η διαδικασία είναι πιο διαφανής: τα βιογραφικά των υποψηφίων δημοσιεύονται και συμμετέχουν σε δημόσιες συνεδριάσεις απαντώντας σε ερωτήσεις κρατικών μελών και της πολιτικής κοινωνίας.
- Ανεπίσημες προσωρινές ψηφοφορίες (straw polls): Τα 15 μέλη του Συμβουλίου καταθέτουν μυστικές κάλπους για κάθε υποψήφιο: «ενθάρρυνση» (encourage), «αποθάρρυνση» (discourage) ή «χωρίς γνώμη» (no opinion). Τα αποτελέσματα δείχνουν στους υποψηφίους τις πιθανότητές τους· όσοι έχουν λιγότερες πιθανότητες μπορεί να αποσυρθούν.
- Ψηφοφορίες με χρωματική κωδικοποίηση: Στους επόμενους γύρους, οι ψήφοι των πέντε μόνιμων μελών (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία) επισημαίνονται με διαφορετικό χρώμα. Μια «αποθάρρυνση» από ένα μόνιμο μέλος υποδηλώνει πιθανό βέτο.
- Επίσημη πρόταση και διορισμός: Για να προταθεί ένας υποψήφιος, απαιτούνται τουλάχιστον εννέα ψήφοι υπέρ και κανένα βέτο από κανένα μόνιμο μέλος. Η Γενική Συνέλευση στη συνέχεια επιβεβαιώνει τον διορισμό, συνήθως με συναίνεση.
Παραδόσεις: εναλλασσόμενη θητεία και διάρκεια
Η θητεία είναι πενταετής και ανανεώσιμη, αλλά σύμφωνα με την παράδοση κανένας Γενικός Γραμματέας δεν έχει υπηρετήσει περισσότερες από δύο θητείες. Υπάρχει επίσης μια μη γραπτή προσδοκία ότι η θέση εναλλάσσεται μεταξύ των περιφερειών. Το γεγονός ότι δεν έχει επιλεγεί ποτέ γυναίκα έχει αποτελέσει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα τα τελευταία χρόνια.
Οι Γενικοί Γραμματέοι μέχρι σήμερα
- Trygve Lie (Νορβηγία), 1946–1952
- Dag Hammarskjöld (Σουηδία), 1953–1961
- U Thant (Βιρμανία/Μιανμάρ), 1961–1971
- Kurt Waldheim (Αυστρία), 1972–1981
- Javier Pérez de Cuéllar (Περού), 1982–1991
- Boutros Boutros-Ghali (Αίγυπτος), 1992–1996
- Kofi Annan (Γανα), 1997–2006
- Ban Ki-moon (Νότια Κορέα), 2007–2016
- António Guterres (Πορτογαλία), 2017–2026
Γιατί έχει σημασία
Ο Γενικός Γραμματέας δεν διαθέτει στρατό ούτε δύναμη για να λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις· η επιρροή του προέρχεται από την ηθική του αυθεντία, τις διπλωματικές του δεξιότητες και τις σχέσεις του με τις μεγάλες δυνάμεις. Η επιλογή είναι, επομένως, μια αναζήτηση για κάποιον που μπορούν να αποδεχτούν και όλες οι μεγάλοι δυνάμεις και που μπορεί ταυτόχρονα να παραμείνει ανεξάρτητος. Η θητεία του Guterres λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ο διάδοχός του αναλαμβάνει καθήκοντα στις 1 Ιανουαρίου 2027.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, Άρθρο 97.
- Ηνωμένα Έννητα, σελίδες «Πρώην Γενικοί Γραμματέοι» και διαδικασία επιλογής.
- Security Council Report, «Appointment of the UN Secretary-General».
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *