Ο Τασπάρ Καγάν (Τουόμπο στις κινεζικές πηγές) έγινε καγάν μετά τον θάνατο του μεγαλύτερου αδερφού του Μουκάν Καγάν το 572. Καθώς ηγούνταν της ανατολικής части του καγανάτου, ανέθεσε συγγενείς ως υποκαγάνες σε διαφορετικές περιοχές· στη δύση ο Ιστέμι Γιαμπού συνέχισε να ηγείται.
Σχέσεις με τις κινεζικές δυναστείες
Οι δυναστείες Βόρεια Τζου και Βόρεια Τσι της βόρειας Κίνας έστελναν κάθε χρόνο τεράστιες ποσότητες μετάξι για να εξασφαλίσουν την υποστήριξη των Γκοκτουρκ. Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ο Τασπάρ έκφρασε την ικανοποίησή του λέγοντας ότι, εφόσον οι «δύο γιοί του στο νότο» ήταν υπήκοοι, δεν έπρεπε να φοβάται τη φτώχεια.
Βουδισμός
Επηρεασμένος από έναν βουδιστικό μοναχό του δικαστηρίου της Βόρειας Τσι, ο Τασπάρ ενδιέφερε για τον Βουδισμό. Σύμφωνα με τις πηγές, χτίσει ένα βουδιστικό ναό και ζήτησε να μεταφραστεί ένα βουδιστικό κείμενο στα τουρκικά. Η Επιγραφή του Μπουγκούτ, που βρέθηκε στη Μογγολία και είναι γραμμένη στα Σογδιανά, είναι ένα από τα παλαιότερα έγγραφα των Γκοκτουρκ και αναφέρει τον Τασπάρ Καγάν.
Θάνατος και εξέλιξη
Ο Τασπάρ Καγάν απεβίωσε το 581. Οι διαδοχικές μάχες που ακολούθησαν, και η αλλαγή ισορροπίας μετά την ίδρυση της δυναστείας Σουη στην Κίνα, άρχισαν τη διαδικασία που σύντομα διχάσει το καγανάτο σε ανατολικό και δυτικό μέρος.
Η πτώση της Βόρειας Τσι και ο πρίγκιπας στο εξόριστο
Το 577 η Βόρεια Τζου εξέλιξε τον αντίπαλο της, τη Βόρεια Τσι, και ενώπιωσε τη βόρεια Κίνα. Ο Τασπάρ Καγάν αντέδρασε σε αυτή την εξέλιξη, που έκλινε την ισορροπία, και αναγνώρισε τον πρίγκιπα της Τσι, Κάο Σαογί, που είχε καταφύγει σε αυτόν, ως αυτοκράτορα της Τσι. Οι Γκοκτου르크 ξεκίνησαν εκστρατείες εναντίον των συνόρων της Βόρειας Τζου atas του όνοματος του. Περίπου το 580, ωστόσο, συνθηκώθηκε ειρήνη με τη Βόρεια Τζου μέσω ενός γάμου, και ο Κάο Σαογί παραδόθηκε στη πλευρά της Τζου. Αυτό το επεισόδειο δείχνει ότι οι Γκοκτουρκ προσπάθησαν να κατευθύνουν την εσωτερική αντιπαλότητα στην Κίνα προς το δικό τους συμφέρον.
Χαρακτηριστικά της Επιγραφής του Μπουγκούτ
Η Επιγραφή του Μπουγκούτ βρέθηκε το 1956 στην περιοχή Αρχανγκάι της Μογγολίας. Ο λίθος, που είχε στηθεί πάνω σε βάση χελώνας, φέρει κείμενο στη σογδιανή γλώσσα σε τρεις από τις πλευρές του· το κείμενο στα Μπράχμι στην τέταρτη πλευρά, ωστόσο, είναι κακοδιατηρημένο και η γλώσσα του διαφωνείται μεταξύ των ερευνητών. Το σογδιανό κείμενο αναφέρει μέλη της δυναστείας των Γκοκτουρκ και μια ευχή για ίδρυση βουδιστικής κοινότητας. Η επιγραφή είναι ένα από τα σημαντικότερα έγγραφα που δείχνουν ότι τα Σογδιανά χρησιμοποιήθηκαν ως γλώσσα γραφής και διπλωματίας στην πρώιμη περίοδο του κράτους των Γκοκτουρκ.
Ο βουδιστικός μοναχός Χουίλιν και το Σούτρα του Νιρβάνα
Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ένας βουδιστικός μοναχός με όνομα Χουίλιν, που ήρθε από τη Βόρεια Τσι στα εδάφη των Γκοκτουρκ, εξήγησε τις βασικές διδαχές του Βουδισμού στον Τασπάρ Καγάν. Ο Τασπάρ Καγάν ζήτησε τότε να μεταφραστούν βουδιστικές γραφές στη δική του γλώσσα· οι πηγές αναφέρουν ότι το δικαστήριο της Βόρειας Τσι είχε μεταφράσει το Σούτρα του Νιρβάνα στα τουρκικά και το είχε στείλει. Δεν είναι γνωστή καμία διασωσθείσα αντίγραφο αυτής της μετάφρασης. Παρ' όλα αυτά, αυτή η πληροφορία θεωρείται μια από τις πρώτες επίσημες επαφές των Τουρκών με τον Βουδισμό.
Η διαδοχική κρίση και η αρχή του διαχωρισμού
Πριν πεθάνει, ο Τασπάρ Καγάν ήθελε να αφήσει τον θρόνο στον Ταλοπιέν (Απά), γιο του μεγαλύτερου αδερφού του Μουκάν Καγάν. Οι φυλετικοί μεγιστάνες, ωστόσο, αντέστησαν με το επιχείρημα ότι θεωρούσαν τη μητέρα του Ταλοπιέν χαμηλής καταγωγής, και καθίσανε στον θρόνο τον γιο του Τασπάρ, Ανλό. Λίγο αργότερα ο Ανλό παρέκλινε και ο Ισμπάρα (Σαμπολύε) έγινε καγάν. Ο Ταλοπιέν, εν τω μεταξύ, δημιούργησε ένα ξεχωριστό κέντρο εξουσίας με τον τίτλο Απά Καγάν. Αυτές οι αντιπαλότητες άνοιξαν την πόρτα για τον διαχωρισμό του Καγανάτου των Γκοκτουρκ σε Ανατολικό και Δυτικό μέρος τη δεκαετία του 580.
Η ανάγνωση του ονόματός του
Το όνομα του ηγέτη εμφανίζεται στις κινεζικές πηγές στη μορφή Τουόμπο. Στην τουρκική ιστοριογραφία αυτό το όνομα διαβάζεται συνήθως ως «Τασπάρ»· μερικοί ερευνητές, ωστόσο, έχουν προτείνει διαφορετικές αναγνώσεις όπως «Τατπάρ» ή «Ταπάρ». Τα ονόματα των ηγετών στο σογδιανό κείμενο της Επιγραφής του Μπουγκούτ συμβάλλουν επίσης σε αυτή τη συζήτηση, αλλά οι φθαρμένες parties του λίθου δυσκολεύουν την απόκτηση στεγνής συμπέρασης. Γι' αυτό το λόγο το όνομα μπορεί να εμφανίζεται σε βιβλία με διαφορετικές ορθογραφίες.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Τουρκία Διγιάνεθ Βακφı Ισλάμ Ανσικλοπεδισι, «Γκοκτουρκλερ».
- Μπαχαεντίν Ογέλ, Ισλάμιεττεν Öνσε Τυρκ Κültür Ταρίχι.
- Encyclopaedia Iranica, «Bugut inscription».
- S. G. Kljaštornyj and V. A. Livšic, "The Sogdian Inscription of Bugut Revised", Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 26, 1972
- Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia, 1990
- Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples, Otto Harrassowitz, 1992
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *