Ο Ιστάμι ήταν αδερφός του Μπουμίν Καγάν, ιδρυτή της Καγανάτας των Γκιοκτουρκ. Όταν το κράτος ιδρύθηκε το 552, του ανατέθηκε το δυτικό πτερύγιο και φόρεσε τον τίτλο «Γιαμπγου». Προσδιορίζεται γενικά με τον Σιλζιβούλο των βυζαντινών πηγών.
Νίκη επί των Εφθαλιτών
Συμμαχός του σασσανιδικού βασιλέα Χοσρόη Α' Ανουσιρβάν, ο Ιστάμι νίκησε τους ισχυρούς Εφθαλίτες της Κεντρικής Ασίας στη δεκαετία του 560, και οι γηπεδίες τους διαιρέθηκαν κατά μήκος του Αμού Νταργιά. Με αυτή τη νίκη οι Γκιοκτουρκ απέκτησαν τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους του εμπορίου της Σηρικής Οδού μεταξύ Κίνας, Ιράν και Βυζαντίου.
Σχέσεις με το Βυζάντιο
Μετά από διαμάχη με τους Σασσανίδες λόγω του εμπορίου της σηρικής, ο Ιστάμι απευθύνθηκε απευθείας στο Βυζάντιο. Μια πρεσβεία υπό τον Σογδιανό έμπορο Μανιάχ ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, και το 568 ο βυζαντινός πρέσβυς Ζέμαρχος επίσκεψε το στρατόπεδο του Ιστάμι. Η αναφορά που διασώθηκε από τον ιστορικό Μένανδρο προσφέρει πολύτιμες λεπτομέρειες για την αίθουσα του Γκιοκτουρκ.
Κληρονομιά
Ο Ιστάμι πέθανε περίπου το 576 και διεκδικήθηκε από τον γιό του Τάρντο. Το δυτικό πτερύγιο γινόταν αργότερα ξεχωριστή Δυτική Τουρκική Καγανάτα. Οι Επιγραφές του Ορχόν ονομάζουν μαζί «Μπουμίν Καγάν, Ιστάμι Καγάν» ως ιδρυτές του τουρκικού κράτους.
Το στρατόπεδο των Γκιοκτου르크 μέσα από τα μάτια του Ζεμάρχου
Ο βυζαντινός ιστορικός Μένανδρος αφηγείται αναλυτικά την αναφορά του Ζεμάρχου, του πρέσβη που πήγε στον Ιστάμι το 568. Πριν φτάσουν στο στρατόπεδο, οι πρέσβεις καθαρίστηκαν από τα κακά πνεύματα από θρησκευτικούς ειδικούς των Γκιοκτουρκ, που τους έκαναν να περάσουν από πάνω από φωτιά. Ο Ζέμαρχος γράφει ότι ο ηγέτης κάθονταν σε έναν δίτροχο χρυσό θρόνο σε μια σκηνή διακοσμημένη με σηρικές κρεμαστές, και ότι χρυσά και αργυρά σκεύη χρησιμοποιούνταν στα γεύματα. Αυτή η αναφορά αποκαλύπτει τον πλούτο της αίθουσας των Γκιοκτουρκ και τη δύναμη που προέκυπτεν από το εμπόριο της Σηρικής Οδού.
Το αποτέλεσμα της συμμαχίας: ο βυζαντινο-σασσανιδικός πόλεμος του 572
Η προσεγγισμός μεταξύ Ιστάμι και Βυζαντίου στοχευόταν να πιέσει τους Σασσανίδες από δύο πλευρές. Το 572 ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστίνος Β' ξεσπάει ξανά πόλεμο με τους Σασσανίδες. Οι ιστορικοί σημειώνουν ότι αυτή η απόφαση είχε πολλές αιτίες και ότι η συμμαχία των Γκιοκτουρκ μετράται μεταξύ των παραγόντων που ενθάρρυναν το Βυζάντιο. Οι δύο σύμμαχοι, ωστόσο, δεν κατάφεραν ποτέ να καθιερώσουν συνεργασία αρκετά στενή για να οργανώσουν κοινή εκστρατεία. Παρ' όλα αυτά, αυτή η σχέση θυμάται ως μία από τις πρώτες περιόδους שבהן δυνάμεις στα δύο άκρα της Ευρασίας έκαναν απευθείας διπλωματική επαφή.
Η πρεσβεία του Βαλεντίνου και το θρησκευτικό του πένθους (576)
Όταν ο βυζαντινός πρέσβυς Βαλεντίνος έφτασε στα εδάφη των Γκιοκτου르크 το 576, ο Ιστάμι είχε μόλις πεθάνει. Σύμφωνα με τον Μένανδρο, οι πρέσβεις έπρεπε να συμμετάσχουν στο πένθος και να κάνουν entailles στα πρόσωπα τους σύμφωνα με την παράδοση των Γκιοκτουρκ. Ο Τουρξάνθος, ένας από τους ηγέτες στα δυτικά, οργίστηκε που το Βυζάντιο είχε κάνει συμφωνία με τους Αβάρους, τους οποίους οι Γκιοκτου르크 считали εχθρούς, και αντιμετώπισε άσχημα τους πρέσβεις. Λίγο αργότερα δυνάμεις των Γκιοκτου르크 κίνησαν κατά της βυζαντινής πόλης Βόσπορος στη Χερσόνησο. Με τον θάνατο του Ιστάμι, η φιλία που καθιερώθηκε με το Βυζάντιο ήρθε και αυτή στο τέλος.
Ένας ηγέτης, πολλά ονόματα
Ο Ιστάμι εμφανίζεται με διαφορετικά ονόματα σε πηγές διαφορετικών γλωσσών. Οι επιγραφές του Ορχόν τον λένε Ιστάμι Καγάν· γενικά αποδέχεται ότι εμφανίζεται ως Σιλζιβούλος στις βυζαντινές πηγές, ως Σιντζιμπού στις αραβικές πηγές και ως Σιντιάνμι στις κινεζικές πηγές. Το ότι αυτά τα ονόματα ανήκουν στο ίδιο πρόσωπο συμπεραίνεται από την επικαλύψη των γεγονότων στον χρόνο και τον τόπο. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα που δείχνει ότι οι Γκιοκτου르크 ήταν γνωστοί σε τεράστια γεωγραφία που εκτείνονταν από το Βυζάντιο μέχρι την Κίνα.
Η μεταγενέστερη πορεία του δυτικού πτερυγίου
Το δυτικό πτερύγιο που ηγέτηκε ο Ιστάμι γίνεται σταδιακά ανεξάρτητο από την ανατολική καγανάτα υπό τον γιό του Τάρντο και γίνεται γνωστό ως Δυτική Τουρκική Καγανάτα. Αυτό το κράτος διαλύθηκε στη μέση του 7ου αιώνα ως αποτέλεσμα πίεσης από την Τάγκ Κίνα και εσωτερικών αντιπαλότητες. Στην Τζετύσου και την περιφέρεια, λαοί όπως οι Τουργκές και οι Καρλούκοι προέκυψαν αργότερα· με αυτόν τον τρόπο η δυτική τάξη που ίδρυσε ο Ιστάμι προετοίμασε το έδαφος για άλλες τουρκικές πολιτικές μορφές.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει «γιαμπγου»; Τίτλος Γκιοκτουρκ που τάσσεται κάτω από τον καγάν, συνήθως κρατούμενος από μέλος της δυναστείας που ηγείται ενός πτερυγίου της αυτοκρατορίας.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Μένανδρος Προτέκτωρ, Ιστορία (αφήγηση της πρεσβείας του Ζεμάρχου).
- Ταλάτ Τεκίν, Ορχόν Υαζίटलαρί.
- Τουρκία Διαγιάτ Βακφί Ισλάμ Ανσικλοπεδισί, «Κόκτουρκλερ».
- R. C. Blockley – The History of Menander the Guardsman (1985), πρεσβείες του Ζεμάρχου και Βαλεντίνου
- Denis Sinor (ed.) – The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *