Ο Αλ-Μα’μουν ήταν υιός του Χαρούν αλ-Ρασιντ. Μετά τον θάνατο του Χαρούν, το χαλιφάτο πέρασε στον αδερφό του αλ-Αμίν, ενώ ο Αλ-Μα’μουν διοικούσε το Χουρασάν. Εμφύλιος πόλεμος σπάνε ξαφνικά μεταξύ των αδερφών· ο στρατηγός του Αλ-Μα’μουν Ταχίρ ιμπν αλ-Χουσεϊν κατέλαβε τη Βαγδάτη το 813 και ο αλ-Αμίν σκοτώθηκε.
Ο Οίκος της Σοφίας και η επιστήμη
Υπό τον Αλ-Μα’μουν, ο Οίκος της Σοφίας της Βαγδάτης ξεχώρισε ως κέντρο συλλογής βιβλίων και μετάφρασης. Έργα συγγραφέων όπως ο Αριστοτέλης, ο Γαληνός και ο Ευκλείδης μεταφράστηκαν στα αραβικά. Χτίστηκαν αστρονομικά παρατηρητήρια στη Βαγδάτη και τη Δαμασκό, και έγινε εργασία για τη μέτρηση της περιφέρειας της Γης. Ο Αλ-Χουαρίζμι, που λογίζεται μεταξύ των ιδρυτών της άλγεβρας, αφιέρωσε το βιβλίο του στον Αλ-Μα’μουν.
Η Μιχνα
Ο Αλ-Μα’μουν υιοθέτησε την άποψη των Μουταζιλιτών ότι ο Κοράνιος δημιουργήθηκε και το 833 άρχισε τη Μιχνα, η οποία πιέζει τους γνώμονες να αποδεχθούν αυτή την άποψη. Γνώμονες όπως ο Αχμέδ ιμπν Χανμπάλ αντέστησαν. Η πολιτική συνέχισε υπό μεταγενέστερους χαλίφες και τερματίστηκε υπό τον Αλ-Μουταουακίλ.
Θάνατος
Ο Αλ-Μα’μουν άρρωστησε και πέθανε κοντά στην Ταρσού το 833 κατά τη διάρκεια μιας εκστρατείας εναντίον της Βυζαντίου και ταφήθηκε στην Ταρσού. Ο αδερφός του αλ-Μουτασίμ τον διάδοξε.
Τα χρόνια στο Μερβ και ο Αλί αλ-Ριντά ως κληρονόμος
Μετά την κατάληψη της Βαγδάτης, ο Αλ-Μα’μουν έμεινε ακόμη αρκετά χρόνια στο Μερβ του Χουρασάν. Το 817 ονόμασε κληρονόμο τον Αλί αλ-Ριντά, τον οποίο οι Σίτες θεωρούν όγδοο ιμάμ, και αντικατέστησε το μαύρο χρώμα των Αμπασιδών με πράσινο. Αυτή η απόφαση εξοργίσει την Αμπασίδ οικογένεια στη Βαγδάτη· εκεί ο θείος του Ιμπραχίμ ιμπν αλ-Μαχντί κηρύχθηκε χαλίφας. Ο Αλί αλ-Ριντά πέθανε στο Τους το 818. Ο Αλ-Μα’μουν επέστρεψε στη Βαγδάτη το 819, το μαύρο χρώμα επαναφέρθηκε και η αντιπολίτευση ξεγέλασε.
Η άνοδος της δυναστείας των Ταχίριδων
Ο Ταχίρ ιμπν Χουσεϊν, ο ηγέτης που είχε κερδίσει το χαλιφάτο για τον Αλ-Μα’μουν, ανατέθηκε κυβερνήτης του Χουρασάν το 821. Οι απογόνους του Ταχίρ κράτησαν αυτή τη θέση από πατέρα σε γιο, και οι Ταχίριδες έγιναν μια από τις πρώτες ανατολικές δυναστείες που, ενώ παρέμειναν πιστοί στον χαλίφα, διαχειρίζονταν σε μεγάλο βαθμό τα δικά τους πράγματα. Αυτό είναι ένα πρώιμο παράδειγμα του πώς οι κυβερνήσεις στα Αμπασίδ εδάφη σταδιακά μετατράπηκαν σε ημι-αυτόνομα κράτη.
Παρατηρητήρια και μέτρηση της γης
Με την υποστήριξη του Αλ-Μα’μουν, παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν στο γειτονιά Σαμασιά της Βαγδάτης και στο όρος Κασιούν κοντά στη Δαμασκό. Ένα από τα προϊόντα αυτής της εργασίας είναι το σύνολο αστρονομικών πινάκων που ονομάζεται αλ-Ζιτζ αλ-Μουμταχάν, που σημαίνει «οι επαληθευμένοι πίνακες», ανατεθειμένο στον Γιάχια ιμπν Αμπι Μανσούρ. Σύμφωνα με τις πηγές, το μήκος ενός μοίρας ενός μεσημβρινού μετρήθηκε στην πεδιάδα του Σινγιάρ σε προσπάθεια να υπολογιστεί η περιφέρεια της γης. Αυτές οι μετρήσεις δείχνουν μια προσπάθεια όχι μόνο να μεταφραστεί η ελληνική γνώση αλλά και να δοκιμαστεί.
Βυζαντινές εκστρατείες και τελευταία χρόνια
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, από το 830 και μετά, ο Αλ-Μα’μουν εκστρατείευε εναντίον της Βυζαντίου κάθε χρόνο και κατέλαβε αρκετά φρούρια στη νοτιοανατολική Ανατολία. Γνωρίζεται ότι αντεπιστολιάστηκε με τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Θέοφιλο κατά αυτή την περίοδο. Σύμφωνα με μια γνωστή ιστορία, ήθελε να προσκαλέσει στη Βαγδάτη τον βυζαντινό γνώμονα Λέοντα τον Μαθηματικό, αλλά ο αυτοκράτορας δεν το επέτρεψε. Μετά τον θάνατο του Αλ-Μα’μουν, ο αδερφός του Αλ-Μουτασίμ άρχισε μια νέα εποχή βασίζοντας το στρατό του στους τουρκικούς στρατιώτες.
Η ιστορία του ονείρου του Αριστοτέλη
Ο δέκατος αιώνας βιβλιοπώλης και βιβλιογράφος Ιμπν αλ-Ναδίμ αφηγείται στο έργο του αλ-Φιρίστ ότι ο Αλ-Μα’μουν είδε τον Αριστοτέλη σε όνειρο και τον ρώτησε: «Τι είναι το καλό;». Σύμφωνα με αυτή την ιστορία, το όνειρο οδήγησε τον χαλίφα να ζητήσει και να μεταφραστεί ελληνικά έργα. Οι ιστορικοί σήμερα θεωρούν την ιστορία λιγότερο ως πραγματικό γεγονός και περισσότερο ως θεμελιώδες μύθο της κίνησης μετάφρασης που αφηγήθηκε μεταγενέστερα. Παρ' όλα αυτά, αντανακλά καλά το ενδιαφέρον του Αλ-Μα’μουν για τη φιλοσοφία και τον λογικό διαλογισμό.
Συχνές ερωτήσεις
Ιδρύει ο Αλ-Μα’μουν τον Οίκον της Σοφίας; Οι ρίζες του χάραξαν πίσω στον χρόνο του Χαρούν αλ-Ρασιντ, αλλά έφτασε στην κορυφή του υπό τον Αλ-Μα’μουν.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Τουρκία Διγιάνετ Βακφι Ισλάμ Ανσικλοπεδισι, «Με’μουν» και «Μπεϊτύλχικμε».
- Δημήτρης Γκούτας, Greek Thought, Arabic Culture.
- Encyclopaedia Britannica, «αλ-Μα’μουν».
- Χιού Κένεντι – The Court of the Caliphs: The Rise and Fall of Islam's Greatest Dynasty (2004)
- Τουρκία Διγιάνετ Βακφι Ισλάμ Ανσικλοπεδισι – λήμματα «Ταχίριλερ» και «Αλίερ-Ριζα» (στα τουρκικά)
- Ιμπν αλ-Ναδίμ – αλ-Φιρίστ (10ός αιώνας)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *