Δεν είναι τυχαίο ότι ξεχνάμε μια νέα λέξη μέσα σε λίγες ημέρες. Ο Γερμανός ψυχολόγος Hermann Ebbinghaus μέτρησε πώς οι πληροφορίες εξασθενούν με την πάροδο του χρόνου σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε το 1885, καταλήγοντας σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε «καμπύλη της λήθης»: οι πληροφορίες που δεν επανεξετάζονται χάνονται γρήγορα τις πρώτες ημέρες μετά τη μάθηση.
Η λύση: επανάληψη την κατάλληλη στιγμή
Η λογική της διακεκομμένης επανάληψης είναι απλή: επανεξετάστε μια λέξη ακριβώς τη στιγμή που πρόκειται να την ξεχάσετε. Μετά από κάθε επιτυχημένη επανάληψη, επιμηκύνετε το διάστημα μέχρι την επόμενη. Για παράδειγμα: την επόμενη ημέρα, 3 ημέρες μετά, μια εβδομάδα μετά, δύο εβδομάδες μετά, έναν μήνα μετά.
Πώς να το κάνετε
- Φτιάξτε κάρτες: τη λέξη στη μία πλευρά, τη σημασία της και μια πρόταση-παράδειγμα στην άλλη.
- Ταξινομήστε τις σε κουτιά: μετακινήστε τις κάρτες που γνωρίζετε στο επόμενο κουτί και αυτές που δεν θυμάστε πίσω στο πρώτο. Κάθε κουτί επανεξετάζεται με διαφορετική συχνότητα (το σύστημα Leitner).
- Χρησιμοποιήστε μια εφαρμογή: οι ψηφιακές εφαρμογές με κάρτες μνήμης υπολογίζουν τους χρόνους επανάληψης για εσάς.
- Λίγο, κάθε μέρα: 15–20 λεπτά την ημέρα είναι καλύτερα από μία ώρα την εβδομάδα.
Συμβουλές για να ενισχύσετε το αποτέλεσμα
- Μάθετε τις λέξεις μέσα σε μια πρόταση, όχι μεμονωμένα.
- Προσπαθήστε πραγματικά να ανακαλέσετε την απάντηση πριν κοιτάξετε· αυτή η προσπάθεια ενισχύει τη μνήμη.
- Χρησιμοποιήστε τις νέες λέξεις όταν μιλάτε και γράφετε.
Η διακεκομμένη επανάληψη λειτουργεί όχι μόνο για τις γλώσσες αλλά για οτιδήποτε χρειάζεται απομνημόνευση, από ιστορικές ημερομηνίες μέχρι ιατρικούς όρους.
Το πείραμα του Ebbinghaus: η πρώτη μελέτη που μέτρησε τη λήθη
Για να μετρήσει τη μνήμη, ο Hermann Ebbinghaus χρησιμοποίησε σειρές συλλαβών που δεν είχαν προηγούμενη σημασία· με αυτόν τον τρόπο ήθελε να εμποδίσει τους συνειρμούς πραγματικών λέξεων να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Σε πειράματα στον εαυτό του, μελετούσε μια λίστα μέχρι να μπορεί να την απαγγείλει χωρίς λάθος, περίμενε ένα καθορισμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια μετρούσε πόση ώρα χρειαζόταν για να μάθει την ίδια λίστα ξανά. Υπολογίζοντας πόσο χρόνο εξοικονόμησε στη δεύτερη μάθηση, έβαλε έναν αριθμό στο πόσα θυμόταν ακόμα. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η λήθη ακολουθεί μια καμπύλη που είναι πολύ γρήγορη τις πρώτες ώρες και ημέρες και στη συνέχεια επιβραδύνεται σταδιακά. Επειδή η μελέτη έγινε σε ένα μόνο άτομο, συζητήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, οι Jaap Murre και Joeri Dros από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ επανέλαβαν το πείραμα σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE το 2015 και έλαβαν αποτελέσματα πολύ παρόμοια με την καμπύλη του Ebbinghaus.
Τι λέει η επιστήμη; Αποδείξεις για την κατανεμημένη πρακτική
Ένα από τα πιο ισχυρά ευρήματα στην ψυχολογία είναι ότι η κατανομή της ίδιας ποσότητας μελέτης σε βάθος χρόνου, αντί για τη συμπύκνωσή της σε μία συνεδρία, οδηγεί σε πιο μακροχρόνια μάθηση. Μια ολοκληρωμένη ανάλυση από τον Nicholas Cepeda και τους συνεργάτες του, που δημοσιεύθηκε στο Psychological Bulletin το 2006, συγκέντρωσε τα αποτελέσματα εκατοντάδων πειραμάτων και έδειξε ότι η διακεκομμένη μελέτη παρήγαγε σαφώς καλύτερη ανάκληση από τη μαζική μελέτη. Μια μελέτη από την ίδια ομάδα, που δημοσιεύθηκε στο Psychological Science το 2008, έδειξε ότι το καλύτερο διάστημα μεταξύ των επαναλήψεων εξαρτάται από το πόσο καιρό θέλετε να θυμάστε την πληροφορία: τα μικρά διαστήματα λειτουργούν καλύτερα για μια εξέταση που πλησιάζει σε μια εβδομάδα, και τα μεγαλύτερα διαστήματα για να θυμάστε κάτι ένα χρόνο μετά. Με λίγα λόγια, το να μελετάτε τα πάντα με τη μία το βράδυ πριν από μια εξέταση μπορεί να λειτουργεί βραχυπρόθεσμα, αλλά η πληροφορία χάνεται γρήγορα.
Προσπαθώντας να θυμηθείτε: πρακτική ανάκλησης
Η δύναμη της διακεκομμένης επανάληψης αυξάνεται όταν, κατά την επανάληψη, δεν διαβάζετε απλώς ξανά τις πληροφορίες αλλά προσπαθείτε να τις ανακαλέσετε από τη μνήμη. Στην ψυχολογία αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως φαινόμενο της δοκιμασίας (testing effect) ή πρακτική ανάκλησης. Σε ένα πείραμα των Henry Roediger και Jeffrey Karpicke, που δημοσιεύθηκε στο Psychological Science το 2006, οι μαθητές που διάβαζαν ξανά ένα κείμενο επανειλημμένα τα πήγαν καλά βραχυπρόθεσμα· αλλά σε ένα τεστ μια εβδομάδα μετά, οι μαθητές που διάβασαν το κείμενο μία φορά και μετά προσπάθησαν να γράψουν όσα θυμόντουσαν ανακάλεσαν σαφώς περισσότερα. Οι κάρτες μνήμης εφαρμόζουν αυτή την αρχή φυσικά: βλέπετε την μπροστινή πλευρά της κάρτας και προσπαθείτε να βρείτε την απάντηση στο μυαλό σας πριν την αναποδογυρίσετε. Η προσπάθεια μπορεί να φαίνεται δύσκολη κατά καιρούς, αλλά αυτός ο αγώνας, τον οποίο οι ερευνητές αποκαλούν επιθυμητή δυσκολία, είναι μέρος της διαρκούς μάθησης.
Κουτιά Leitner και ψηφιακοί αλγόριθμοι
Η μέθοδος της ταξινόμησης καρτών σε κουτιά έγινε δημοφιλής μέσα από ένα βιβλίο για τη μάθηση που δημοσιεύθηκε το 1972 από τον Γερμανό δημοσιογράφο Sebastian Leitner. Στη μέθοδο, κάθε κάρτα ξεκινά από το πρώτο κουτί. Μια κάρτα που απαντάτε σωστά μετακινείται στο επόμενο κουτί· μια κάρτα που απαντάτε λάθος επιστρέφει στο πρώτο κουτί, όπου κι αν βρισκόταν. Το πρώτο κουτί επανεξετάζεται κάθε μέρα, το δεύτερο κάθε λίγες ημέρες και τα τελευταία κουτιά με διαφορά εβδομάδων. Έτσι, οι δύσκολες κάρτες εμφανίζονται συχνά και οι εύκολες σπάνια. Στην εποχή των υπολογιστών, αυτή η ιδέα μετατράπηκε σε αλγόριθμους. Το πρόγραμμα SuperMemo και ο αλγόριθμός του SM-2, που αναπτύχθηκε από τον Πολωνό ερευνητή Piotr Woźniak στα τέλη της δεκαετίας του 1980, υπολόγιζαν την επόμενη ημερομηνία επανάληψης κάθε κάρτας με βάση τη βαθμολογία δυσκολίας που έδινε ο χρήστης. Οι ευρέως χρησιμοποιούμενες εφαρμογές καρτών μνήμης ανοιχτού κώδικα σήμερα χρησιμοποιούν επίσης παραλλαγές αυτού του αλγορίθμου ή νεότερα μοντέλα μνήμης.
Πώς να φτιάξετε μια καλή κάρτα λεξιλογίου
Η ποιότητα μιας κάρτας επηρεάζει άμεσα το πόσο καλά λειτουργεί η διακεκομμένη επανάληψη. Κάθε κάρτα πρέπει να ρωτάει μόνο για ένα πράγμα· η προσπάθεια απομνημόνευσης πέντε σημασιών σε μία κάρτα σημαίνει ότι η κάρτα θα απαντάται συνεχώς λάθος. Προσθέτετε πάντα μια πραγματική πρόταση-παράδειγμα δίπλα στη λέξη· το να βλέπετε τη λέξη στο πλαίσιο της κάνει ευκολότερη τη χρήση της κατά την ομιλία και τη γραφή. Αν είναι δυνατόν, προσθέστε μια ηχογράφηση για να ακούτε την προφορά και μια αξιομνημόνευτη εικόνα. Η μελέτη καρτών όχι μόνο από την ξένη γλώσσα προς τη δική σας αλλά και από τη δική σας γλώσσα προς την ξένη κλείνει το χάσμα μεταξύ της αναγνώρισης μιας λέξης και της ικανότητας παραγωγής της. Οι κάρτες που γράφετε μόνοι σας συνήθως απομνημονεύονται καλύτερα από τις έτοιμες τράπουλες, επειδή η δημιουργία της κάρτας είναι από μόνη της ένα βήμα μάθησης. Το να ξεκινήσετε με λέξεις υψηλής συχνότητας σας βοηθά να αρχίσετε να κατανοείτε πραγματικά κείμενα γρήγορα.
Συνηθισμένα λάθη και μια καθημερινή ρουτίνα
Ο πιο συνηθισμένος λόγος που οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τη διακεκομμένη επανάληψη είναι ότι ο φόρτος επανάληψης γίνεται ανεξέλεγκτος. Η προσθήκη μεγάλου αριθμού νέων καρτών κάθε μέρα μετατρέπεται σε μια στοίβα εκατοντάδων καθημερινών επαναλήψεων μετά από λίγες εβδομάδες· είναι επομένως πιο βιώσιμο να διατηρείτε τον αριθμό των νέων καρτών ρεαλιστικό και να διατηρείτε την καθημερινή επανάληψη σύντομη αλλά τακτική. Το δεύτερο λάθος είναι η παράλειψη επαναλήψεων για μερικές ημέρες και στη συνέχεια η προσπάθεια να τις ολοκληρώσετε όλες σε μία συνεδρία· αυτό διακόπτει τον χρονισμό στον οποίο βασίζεται η μέθοδος. Το τρίτο λάθος είναι το να αναποδογυρίζετε την κάρτα αμέσως χωρίς να προσπαθείτε να ανακαλέσετε την απάντηση. Η μελέτη καρτών σε συνεδρίες λίγων λεπτών κατά το πρωινό, στα μέσα μαζικής μεταφοράς ή πριν από τον ύπνο είναι ένας εύκολος τρόπος για να χτίσετε τη συνήθεια. Η μέθοδος έχει επιτύχει τον πραγματικό της σκοπό όταν αρχίζετε να παρατηρείτε τις λέξεις που έχετε μάθει στα κείμενα που διαβάζετε, στις σειρές που παρακολουθείτε και στις δικές σας προτάσεις.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Murre, J. M. J. και Dros, J. (2015). Replication and Analysis of Ebbinghaus’ Forgetting Curve. PLOS ONE, 10(7)
- Cepeda, N. J. κ.ά. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks. Psychological Bulletin, 132(3)
- Roediger, H. L. και Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning. Psychological Science, 17(3)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *