Bleda ve kardeşi Attila, Hun soylusu Muncuk’un oğullarıdır. Amcaları Rua’nın 434’teki ölümünden sonra Hunların başına birlikte geçtiler. Kaynaklar ülkenin iki kardeş arasında bölünerek yönetildiğini düşündürür.
Margus Antlaşması
435’te Tuna kıyısındaki Margus’ta (bugünkü Sırbistan’da) Doğu Roma elçileriyle yapılan görüşmede Hunlar önemli kazanımlar elde etti: yıllık vergi 700 libre altına çıkarıldı, Roma’ya kaçan Hunların iadesi ve sınır pazarlarında Hun tüccarlarına eşit haklar sağlandı.
Balkan seferleri
Doğu Roma’nın antlaşmaya uymaması üzerine Hunlar 441–443 yıllarında Balkanlara büyük bir sefer düzenledi. Sirmium, Singidunum (Belgrad) ve Naissus (Niş) gibi şehirler alındı; Hun ordusu İstanbul yakınlarına kadar ilerledi. Sefer, verginin üç katına çıkarıldığı bir barışla sona erdi.
Ölümü
Bleda 445 civarında öldü. Bazı çağdaş kaynaklar onun Attila tarafından öldürüldüğünü yazar; ancak ayrıntılar bilinmemektedir. Bundan sonra Attila Hunların tek hükümdarı oldu.
İkili yönetim nasıl işliyordu?
Bleda ile Attila'nın 434'ten sonra Hunları nasıl paylaştığı kaynaklarda açıkça anlatılmaz. Bazı tarihçiler, ağabey olarak Bleda'nın daha kıdemli sayıldığını ve iki kardeşin farklı boylar ile bölgeler üzerinde söz sahibi olduğunu düşünür; ancak bu bölüşümün sınırları bilinmez. Doğu Roma ile yapılan görüşmelerde iki kardeşin birlikte hareket ettiği görülür. Margus'taki görüşmede Hun tarafının, Romalı elçileri de at üstünde konuşmaya zorladığı aktarılır; bu ayrıntı, Hunların görüşmeyi kendi geleneklerine göre yürüttüğünü gösterir.
Priskos'un aktardığı Zerkon hikâyesi
Bleda'nın kişiliğine dair en canlı bilgi, tarihçi Priskos'un aktardığı bir hikâyeden gelir. Kuzey Afrika kökenli Zerkon adlı bir soytarı, Bleda'nın sarayında büyük ilgi görüyordu. Bleda ona özel bir zırh yaptırmış, seferlerde yanında götürmüştü. Zerkon bir kez kaçmaya çalışıp yakalanınca Bleda öfkelenmek yerine güldü ve onu bağışladı. Priskos'a göre Attila ise bu eğlencelerden hoşlanmazdı; Bleda'nın ölümünden sonra Zerkon'u Batı Roma komutanı Aetius'a hediye etti.
443 barışının şartları
Balkan seferinin ardından Doğu Roma adına Anatolius'un yürüttüğü görüşmelerle yeni bir barış yapıldı. Bu antlaşmaya göre Roma, ödenmemiş birikmiş vergi olarak 6.000 libre altın ödeyecek, yıllık vergi de 2.100 libreye çıkarılacaktı. Kaçan Hunların iadesi ve Hunlara esir düşen Romalılar için fidye ödenmesi de şartlar arasındaydı. Antlaşmanın tarihi araştırmacılar arasında tartışmalıdır: bazıları 443'ü, bazıları ise 447'deki ikinci büyük seferin sonrasını kabul eder.
Efsanelerde Bleda
Bleda'nın adı Orta Çağ Avrupa edebiyatında da yaşadı. 13. yüzyıl Macar kronikçisi Kézai Simon, onu "Buda" adıyla anar ve Buda şehrinin adını ona bağlayan bir efsane aktarır; bu bağlantı tarihî bir kanıta dayanmaz. Almanca Nibelungenlied destanında ise Hun kralı Etzel'in kardeşi "Blödelin" adıyla görünür. Priskos, 449'daki elçiliği sırasında Bleda'nın dul eşlerinden birinin yönettiği bir köyde konakladıklarını ve elçilerin orada ağırlandığını da yazar.
Bleda adının yazımı ve kökeni
Hükümdarın adı Yunanca kaynaklarda "Bledas", Latince kaynaklarda ise "Bleda" biçiminde geçer. Adın kökeni araştırmacılar arasında tartışmalıdır: bazı dil bilimciler Türkçe, bazıları ise Germen dillerinden gelen açıklamalar önermiştir; ancak hiçbiri kesin kabul görmüş değildir. Hun soylularının adlarının çoğu yalnız Roma ve Bizans yazarlarının aktarımıyla bilindiği için, bu adların ilk biçimini ve anlamını kesin olarak belirlemek çoğu zaman mümkün olmaz.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Priskos, Tarih parçaları.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Attila” maddesi.
- Encyclopaedia Britannica, “Attila” maddesi.
- Priskos, Tarih parçaları (R. C. Blockley, The Fragmentary Classicising Historians of the Later Roman Empire, 1983)
- Christopher Kelly, Attila the Hun: Barbarian Terror and the Fall of the Roman Empire, 2008
- Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture, University of California Press, 1973
Merak edilenler
Bleda kimdir? Bleda, Hun hükümdarı Rua’nın yeğeni ve Attila’nın ağabeyidir. 434’ten 445 civarına kadar Attila ile birlikte Avrupa Hunlarını yönetti; Doğu Roma ile Margus Antlaşması’nı imzaladılar ve Balkanlara büyük seferler düzenlediler. 445 civarında öldü ve Attila tek hükümdar oldu.
Bleda ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 434 – 445 civarı (Attila ile birlikte).
Bleda ne zaman öldü? Ölüm: 445 civarı.
Bleda’nın babası kimdir? Babası: Muncuk (Mundzuk).
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir