Bleda và em trai Attila là con trai của quý tộc người Hun Mundzuk. Sau cái chết của chú Rua vào năm 434, hai anh em cùng tiếp quản người Hun. Các nguồn sử cho thấy vương quốc đã được chia giữa hai anh em.
Hiệp ước Margus
Năm 435 tại Margus trên sông Danube (nay thuộc Serbia), người Hun đã giành được những nhượng bộ quan trọng từ các sứ thần La Mã Đông: cống nạp hàng năm được nâng lên 700 cân vàng, những người Hun đã trốn sang La Mã phải được trả lại, và các thương nhân Hun được hưởng quyền ngang hàng tại các chợ biên giới.
Các chiến dịch Balkan
Khi Đế quốc Đông không tuân thủ hiệp ước, người Hun đã phát động một chiến dịch lớn vào Balkan vào năm 441–443. Các thành phố như Sirmium, Singidunum (Belgrade) và Naissus (Niš) bị chiếm lấy, và quân đội Hun tiến gần đến Constantinople. Chiến dịch kết thúc bằng một hiệp ước hòa bình làm gấp ba mức cống nạp.
Cái chết
Bleda qua đời vào khoảng năm 445. Một số nguồn sử đương thời ghi rằng ông bị Attila giết, nhưng chi tiết vẫn chưa rõ. Từ đó Attila trở thành vị cai trị duy nhất của người Hun.
Cai trị chung hoạt động như thế nào?
Các nguồn sử không giải thích rõ ràng Bleda và Attila chia sẻ quyền lực trên người Hun sau năm 434 như thế nào. Một số nhà sử học cho rằng Bleda, với tư cách là anh trai lớn, được xem là vị cai trị cấp cao hơn và hai anh em nắm quyền trên các bộ lạc và vùng lãnh thổ khác nhau; tuy nhiên ranh giới của sự chia rẽ này vẫn chưa biết. Trong các đàm phán với Đế quốc La Mã Đông, hai anh em được thấy cùng hành động. Có ghi chép rằng tại cuộc gặp ở Margus, phía Hun đã bắt các sứ thần La Mã đàm phán ngay trên lưng ngựa, một chi tiết cho thấy người Hun tiến hành các cuộc đàm phán theo phong tục riêng của mình.
Câu chuyện về Zercon do Priscus kể lại
Thông tin sinh động nhất về tính cách Bleda đến từ một câu chuyện do sử gia Priscus ghi lại. Một hề cười người gốc Bắc Phi tên Zercon được ưu ái lớn tại triều đình Bleda. Bleda đã làm cho ông một bộ giáp đặc biệt và mang theo ông trong các chiến dịch. Khi Zercon từng cố trốn thoát và bị bắt, Bleda đã cười thay vì giận dữ và tha thứ cho ông. Theo Priscus, Attila không thích loại giải trí này; sau cái chết của Bleda, ông đã tặng Zercon cho tướng La Mã phương Tây Aetius.
Điều khoản hòa bình năm 443
Sau chiến dịch Balkan, một hiệp ước hòa bình mới được ký kết qua các cuộc đàm phán do Anatolius tiến hành thay mặt Đế quốc La Mã Đông. Theo hiệp ước này, La Mã phải trả 6.000 cân vàng là số cống nạp chậm trễ, và cống nạp hàng năm được nâng lên 2.100 cân. Việc trả lại những người Hun trốn亡 và chi trả tiền chuộc cho những người La Mã bị người Hun bắt làm tù binh cũng nằm trong các điều khoản. Ngày ký hiệp ước vẫn còn tranh cãi giữa các học giả: một số chấp nhận năm 443, trong khi những người khác đặt nó sau chiến dịch lớn thứ hai năm 447.
Bleda trong truyền thuyết
Tên của Bleda cũng tồn tại trong văn học trung cổ châu Âu. Sử gia Hungary thế kỷ 13 Simon of Kéza gọi ông là "Buda" và kể một truyền thuyết liên hệ tên thành phố Buda với ông; mối liên hệ này không dựa trên bằng chứng lịch sử. Trong sử thi người Đức Nibelungenlied, ông xuất hiện với tên "Blödelin", anh em của vua người Hun Etzel. Priscus cũng ghi rằng trong sứ mệnh năm 449, các sứ thần đã lưu trú tại một làng do một trong những góa phụ của Bleda cai quản và được tiếp đón tại đó.
Chính tả và nguồn gốc tên Bleda
Tên của vị cai trị này xuất hiện là "Bledas" trong các nguồn tiếng Hy Lạp và là "Bleda" trong các nguồn tiếng Latin. Nguồn gốc của tên này vẫn còn tranh cãi giữa các nhà nghiên cứu: một số ngôn ngữ học gia đề xuất giải thích từ các ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ, những người khác đề xuất từ các ngôn ngữ Germanic, nhưng chưa có giải thích nào được chấp nhận là chắc chắn. Vì hầu hết các tên của quý tộc người Hun chỉ được biết qua sự truyền tải của các nhà văn La Mã và Byzantine, nên thường không thể xác định được dạng gốc và ý nghĩa chính xác của các tên này.
Nguồn tham khảo và đọc thêm
- Priscus, History fragments.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Attila”.
- Encyclopaedia Britannica, “Attila”.
- Priscus, fragments (R. C. Blockley, The Fragmentary Classicising Historians of the Later Roman Empire, 1983)
- Christopher Kelly, Attila the Hun: Barbarian Terror and the Fall of the Roman Empire, 2008
- Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture, University of California Press, 1973
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *