Η όπερα είναι μορφή θέατρου στην οποία η ιστορία αφηγείται κυρίως μέσω του τραγουδιού, με σκηνική παρουσίαση με ορχήστρα. Μουσική, ποίηση, 연기, στολισμός, σκηνικά και συχνά χορό συναντιούνται σε ένα μόνο έργο. Γι' αυτό ο γερμανός συνθέτης Ρίτσαρντ Βάγκνερ περιέγραψε την όπερα ως «συνολικό έργο τέχνης».
Η γέννησή της
Η όπερα γεννήθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 16ου αιώνα από την εργασία μιας ομάδας διανοουμένων (η Φλωρεντινή Καμεράτα) που ήθελαν να αναβιώσουν τον τρόπο με τον οποίο η αρχαία ελληνική τραγωδία παρουσιάζονταν με μουσική. Το «Ευριδίκη» (1600) του Ιάκωπο Πέρι είναι μεταξύ των παλαιότερων όπερων που διασώθηκαν πλήρως. Το «L’Orfeo» του Κλαύδιο Μοντεβέρντι, που παρουσιάστηκε το 1607, θεωρείται η παλαιότερη όπερα που εκτελείται τακτικά ακόμα σήμερα.
Μεγάλες περιόδοι και συνθέτες
- Μπαρόκ: Οι ιταλικές όπερες του Τζορτζ Φρίντερικ Χέντελ.
- Κλασική: Οι «Γάμος του Φίγκαρο» (1786), «Ντον Τζοβάνι» (1787) και «Το μαγικό φλάουτο» (1791) του Βόλφγκακ Αμαδέους Μότσαρτ.
- Μπελ κάντο: Όπερες του Росίνι, Μπελίνι και Ντονιτσέτι που τονίζουν το όμορφο, διακοσμητικό τραγούδι.
- Ρομαντική: Η «Τραβιάτα» (1853) και η «Αϊδα» (1871) του Τζουζέπε Βέρντι· ο τετραπτέρυγος κύκλος «Δακτύλιος του Νίμπελουγκ» του Ρίτσαρντ Βάγκνερ.
- Βερισμός και μετά: Η «Μποέμ» (1896), η «Τόσκα» (1900), η «Μαντάμα Μποτέρφλαι» (1904) και η ανατελής «Τουρανδότ» του Τζακόμο Πουτσίνι.
Βασικοί όροι
- Λιβρέτο: Το κείμενο μιας όπερας.
- Οβερτούρα: Η ορχηστρική εισαγωγή πριν ανεβεί η κουρτίνα.
- Άρια: Μια μελωδική σόλο άρια με την οποία ένας χαρακτήρας εκφράζει συναισθήματα.
- Ρεσιτατίβο: Ομιλιοειδές τραγούδι που προωθεί την ιστορία.
- Ντούετ, ανσάμπλ και χορός: Τμήματα που τραγουδούνται από δύο ή περισσότερες φωνές μαζί.
Φωνητικές κατηγορίες
Οι γυναικείες φωνές ταξινομούνται από ψηλά σε χαμηλά ως σοπράνο, μεζο-σοπράνο και κοντράλτο· οι ανδρικές ως τένωρ, μπαρίτονο και μπάσο. Ηρώες και εραστές γράφονται συχνά για σοπράνο και τένωρ, ενώ κακότροποι και πατέρες είναι συνήθως μπαρίτονα και μπάσα.
Όπερα στην Türkiye
Η πρώτη τουρκική όπερα, γραμμένη στα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας, είναι το «Özsoy» του Αχμέτ Αδνάν Σαϊγκουν, που παρουσιάστηκε το 1934. Σήμερα η Τουρκική Κρατική Όπερα και Μπαλέ εμφανίζεται στην Άγκυρα, την Κωνσταντινούπολη, την Ιζμίρ, την Μερσίν, την Αντάλια, τη Σαμσούν και άλλες πόλεις.
Συμβουλές για αρχάριους
- Διαβάστε μια σύντομη περίληψη της ιστορίας πριν πάτε.
- Οι περισσότερες αίθουσες δείχνουν μεταφρασμένους υπότιτλους πάνω από τη σκηνή ή στις οθόνες των καρεκλών.
- Δημοφιλή έργα των οποίων οι μελωδίες μπορεί να σας ακούγονται γνωστές (όπως η Τραβιάτα, η Κάρμεν ή το Μαγικό Φλάουτο) είναι καλή αρχή.
- Οι χειροκροτήσεις συνήθως έρχονται στα διαστήματα και μετά από διάσημες άριες.
Κατανόηση της όπερας: υπότιτλοι και ζωντανές μεταδόσεις
Επειδή οι περισσότερες όπερες τραγουδούνται στα ιταλικά, γερμανικά ή γαλλικά, η γλώσσα θεωρούταν για πολύ καιρό εμπόδιο για το νέο κοινό. Η καινοτομία που αφαίρεσε σε μεγάλο βαθμό αυτό το εμπόδιο είναι οι «υπότιτλοι», στους οποίους μια μετάφραση εμφανίζεται σε οθόνες πάνω από τη σκηνή ή στις πλάτες των καρεκλών. Η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 1983 στην παραγωγή της Καναδικής Εταιρείας Όπερας της «Έλεκτρα» του Ρίτσαρντ Στραους και γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο.
Μια άλλη εξέλιξη που βγάλει την όπερα έξω από την αίθουσα ήταν η κινηματογραφική μετάδοση. Το Μετροπολιτάν Όπερα στη Νέα Υόρκη άρχισε να προβάλει τις παραστάσεις του ζωντανά σε κινηματογράφους σε όλο τον κόσμο με τη σειρά «Live in HD», η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2006 με το «Μαγικό Φλάουτο» του Μότσαρτ. Σήμερα πολλές οπερικές αίθουσες παρουσιάζουν τις παραστάσεις τους σε κινηματογράφους, στην τηλεόραση ή σε διαδικτυακές πλατφόρμες, κάτι που προσφέρει ένα χαμηλού κόστους σημείο εκκίνησης για θεατές όπερας για πρώτη φορά.
Η διαφορά μεταξύ όπερας και μουσικών
Αν και η όπερα και τα μουσικά είναι και τα δύο ιστορίες που αφηγούνται μέσω τραγουδιών στη σκηνή, διαφέρουν σε μερικά βασικά σημεία.
- Μουσική και ομιλία: Στην όπερα, όλο ή το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου τραγουδείται· στα μουσικά, σκηνές ομιλίας και τραγούδια εναλλάσσονται.
- Φωνητική τεχνική: Οι τραγουδιστές όπερας παραδοσιακά τραγουδούν χωρίς μικρόφωνα, χρησιμοποιώντας κλασική φωνητική τεχνική που γεμίζει την αίθουσα· στα μουσικά, τα μικρόφωνα είναι συνηθισμένα και οι επιρροές του ποπ και του τζαζ είναι πιο έντονες.
- Ορχήστρα: Η όπερα έχει συνήθως μεγάλη συμφωνική ορχήστρα· τα μουσικά χρησιμοποιούν επίσης μικρότερα ανσάμπλ και ηλεκτρονικά όργανα.
Τα όρια δεν είναι πάντα καθαρά: μερικά έργα βρίσκονται ανάμεσα στα δύο είδη και παρουσιάζονται και σε οπερικές αίθουσες. Έτσι, αντί για έναν μόνο κανόνα που ορίζει το είδος, το να κοιτάξεις το βάρος της μουσικής και της φωνής στην ιστορία είναι πιο διδακτικό.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Encyclopaedia Britannica, lemma «Opera».
- Grout, D. J. and Williams, H. W., «A Short History of Opera», Columbia University Press.
- The Metropolitan Opera, guides «Opera 101».
- Τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, Γενική Διεύθυνση Κρατικής Όπερας και Μπαλέ, ιστρική αναδρομή.
- Canadian Opera Company – History of surtitles
- The Metropolitan Opera – Live in HD
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *