Το οθωμανικό κράτος ιδρύθηκε στο τέλος του 13ου αιώνα γύρω από τη Σόγιουτ, στα σύνορα της Βυζάντιας, υπό τον Οσμάν I. Ο γιος του Ορχάν έλαβε την Προύσα, την έκανε πρωτεύουσα και άνοιξε τον δρόμο στα Βαλκάνια.
Άνοδος
- Τα Βαλκάνια: Η Αδριανούπολη λήφθηκε υπό τον Μουρατ I, και το 1389 μια σερβική ηγεμονία συμμαχίας ήττησε στο Κοσσυφοπέδιο.
- Διασταύρωση: μετά την ήττα του Βαϊζήτ I από τον Τιμούρ στην Άγκυρα το 1402, το κράτος διαιρέθηκε μεταξύ πρίγκιπων μέχρι ο Μεχμέτ I να το ενώσει ξανά.
- Κωνσταντινούπολη: το 1453 ο Μεχμέτ II κατέκτησε την Κωνσταντινούπολη, η οποία έγινε πρωτεύουσα.
- Ανατολή και νότος: ο Σελίμ I νίκησε τους Σαφαβίδες στα Τσαλντιράν το 1514 και έλαβε τη Συρία και την Αίγυπτο το 1516–1517.
Η κλασική ακμή
Υπό τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή (1520–1566) η αυτοκρατορία εκτείνονταν από τη Μπούδα στο Βαгдаδί και από την Αλγέρι στο Υεμένη. Η αρχιτεκτονική του Σινάν, οι κωδικοί νόμων και ένα ισχυρό ναυτικό συμβολίζουν την εποχή.
Αλλαγή και μεταρρυθμίσεις
Από τον 17ο αιώνα μακροί πόλεμοι, οικονομικά προβλήματα και αλλαγές στην Ευρώπη εξάσπραν την αυτοκρατορία· η Συνθήκη του Καρλόβιτς το 1699 έφερε τις πρώτες σημαντικές εδαφικές απώλειες. Ο Σελίμ III και ο Μαχμούτ II πραγματοποίησαν στρατιωτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, και το Φιρμάν της Τανζιμάτ το 1839 και το Σύνταγμα του 1876 άνοιξαν μια εποχή εκσυγχρονισμού και συνταγματικής κυριαρχίας.
Το τέλος
Μετά τις ήττες στα Βαλκανικά Πολέμους και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η χώρα κατείχε. Μετά τη νίκη του Εθνικού Αγώνα που ηγήθηκε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, η Μεγάλη Εθνική Συνέλευση κατάργησε το σουλτανάτο την 1η Νοεμβρίου 1922, και η Δημοκρατία της Τουρκίας προκλήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1923.
Διοργάνωση του κράτους: το Ιμπεριαλ Σούβιτ και το τιμάρ
Η καρδιά της οθωμανικής κεντρικής κυβέρνησης ήταν το Ιμπεριαλ Σούβιτ (Divan-ı Hümayun). Περιείχε τον μεγαλοβιζιέρη και τους βιζιέρηδες, τους καντιασκέρ που εποπτεύαν την δικαιοσύνη, τους ντεφτερδάρ που ευθυνόταν για τα οικονομικά και τον νισάντσι που σχεδίαζε το τουγρά του σουλτάνου. Στις επαρχίες χρησιμοποιούνταν το σύστημα τιμάρ: οι φόροι μιας περιοχής ανατέθηκαν στους σιπαχίδες που υπηρετούσαν ως ιππικό στον πόλεμο. Για να λειτουργήσει αυτό το σύστημα, ο πληθυσμός και τα έσοδα κάθε περιοχής καταγράφονταν αναλυτικά στους καταστικούς καταλόγους ταχρίρ.
Διακύβευση πολυθρησκευτικής κοινωνίας
Παράλληλα με τους Μουσουλμάνους, Ορθόδοξες, Αρμένιοι και Εβραϊκές κοινότητες ζούσαν στα οθωμανικά εδάφη. Οι μη μουσουλμάνοι πλήρωναν τον φόρο τζίζγια και, σε θέματα γάμου, κληρονομιάς και θρησκείας μέσα στις κοινότητές τους, παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό υπό τους δικούς τους θρησκευτικούς ηγέτες. Αυτή η ρύθμιση ονομάστηκε αργότερα «σύστημα του μιλέτ»; οι ιστορικοί σημειώνουν ότι ο όρος δεν χρησιμοποιούνταν τόσο συστηματικά πριν τον 19ο αιώνα. Μερικοί από τους Σεφαρδίτες Εβραίους που εξωρίστηκαν από την Ισπανία το 1492 εγκαταστάθηκαν στα οθωμανικά εδάφη κατά τη βασιλεία του Βαϊζήτ II.
Οικονομία: το ακτσέ, τα σωματεία και τα καπιτολούλα
Το βασικό οθωμανικό νόμισμα ήταν το ακτσέ, ένα ασημένιο νόμισμα. Στις πόλεις, οι τεχνίτες οργανώνονταν σε σωματεία που εποπτεύαν την ποιότητα των αγαθών και τις τιμές. Τα εμπορικά προνόμια που χορηγούνταν στις ευρωπαϊκές χώρες ονομάζονται καπιτολούλα· αυτά που χορηγήθηκαν στη Γαλλία το 1569 είναι μεταξύ των σημαντικότερων παραδειγμάτων. Στον 19ο αιώνα η Συνθήκη του Μπαλτά Λιμάν του 1838 ελευθέρωσε την εξωτερική εμπόρευση, και μετά από κρίση χρέους ίδρυσε το 1881 η Οθωμανική Διοίκηση Δημόσιου Χρέους.
Πώς γνωρίζουμε τους Οθωμανούς σήμερα;
Οι σημαντικότερες πηγές για την οθωμανική ιστορία είναι τα δικά της αρχεία του κράτους. Τα Κρατικά Αρχεία στην Κωνσταντινούπολη κρατούν εκατομμύρια έγγραφα και καταλόγους: οι καταλόγοι μουχίμμε που περιέχουν τις αποφάσεις του Ιμπεριαλ Σούβιτ και οι καταλόγοι ταχρίρ που καταγράφουν πληθυσμό και φόρους είναι οι κυριότεροι. Οι καταλόγοι των σερiat δικαστηρίων που κρατούσαν οι καντί δικαστήρια δείχνουν την καθημερινή ζωή, την εμπόρευση και τις οικογενειακές σχέσεις. Το αρχείο και η βιβλιοθήκη του Μουσείου Τοπκαπι Συρράι συμπληρώνουν αυτές τις πηγές.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο χρόνο κράτησε η Οθωμανική Αυτοκρατορία; Περίπου 623 χρόνια, από το 1299 έως το 1922.
Πόσοι σουλτάνοι υπήρξαν; 36, από τον Οσμάν I έως τον Μεχμέτ VI.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Χαλίλ Ιναλτσίκ, The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600.
- Τουρκίας Διγιάνετ Βακφί Ισλάμ Ανσικλοπεδισί, “Osmanlılar”.
- Encyclopaedia Britannica, “Ottoman Empire”.
- Χαλίλ Ιναλτσίκ – The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 (Weidenfeld & Nicolson, 1973)
- Σουραϊγιά Φαροκχί – Approaching Ottoman History: An Introduction to the Sources (Cambridge UP, 1999)
- Προεδρία της Δημοκρατίας της Τουρκίας, Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων – Οθωμανικά Αρχεία
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *