Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Làm quen với Nhạc cổ điển: 5 nhà soạn nhạc lớn nên biết

Từ Bach đến Chopin: năm nhà soạn nhạc và các tác phẩm gợi ý dành cho bất kỳ ai bước những bước đầu tiên vào thế giới nhạc cổ điển.

Làm quen với Nhạc cổ điển: 5 nhà soạn nhạc lớn nên biết

Nhạc cổ điển thoạt đầu có vẻ đáng sợ, nhưng bắt đầu với những tác phẩm phù hợp sẽ nhanh chóng chinh phục được người nghe. Dưới đây là năm nhà soạn nhạc từ các thời kỳ khác nhau, cùng với những gợi ý về nơi bắt đầu.

1. Antonio Vivaldi (1678–1741)

Bậc thầy người Ý thuộc thời kỳ Baroque. Các bản concerto cho vĩ cầm Bốn mùa của ông miêu tả thiên nhiên qua âm nhạc, từ tiếng chim hót mùa xuân cho đến cái lạnh mùa đông. Đây là một điểm khởi đầu lý tưởng.

2. Johann Sebastian Bach (1685–1750)

Được coi là đỉnh cao của âm nhạc Baroque. Các bản Concerto Brandenburg và các tổ khúc viết cho đàn violoncello của ông kết hợp trật tự toán học với cảm xúc sâu sắc.

3. Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)

Thiên tài của thời kỳ Cổ điển, người bắt đầu sáng tác từ khi còn là một đứa trẻ. Eine kleine Nachtmusik và Bản giao hưởng số 40 tràn ngập những giai điệu mà bạn sẽ nhận ra ngay lập tức.

4. Ludwig van Beethoven (1770–1827)

Nhà soạn nhạc đã bắc cầu nối giữa thời kỳ Cổ điển và Lãng mạn, người vẫn tiếp tục sáng tác ngay cả sau khi mất đi phần lớn thính lực. Phần mở đầu của Bản giao hưởng số 5 và bản Khúc ca khải hoàn (Ode to Joy) trong Bản giao hưởng số 9 nằm trong số những giai điệu nổi tiếng nhất thế giới.

5. Frédéric Chopin (1810–1849)

"Nhà thơ của cây đàn piano" thuộc thời kỳ Lãng mạn. Các khúc ngâm chiều (nocturne) và vũ khúc waltz của ông cho thấy cảm xúc do một cây đàn piano đơn độc diễn đạt có thể sâu sắc đến mức nào.

Cách bắt đầu nghe

  • Bắt đầu với các tác phẩm ngắn hoặc một chương duy nhất của một tác phẩm lớn hơn.
  • Nghe cùng một tác phẩm do các nghệ sĩ biểu diễn khác nhau và so sánh.
  • Dành ra vài phút để thực sự lắng nghe, thay vì dùng nó làm nhạc nền.

Hiểu về các thời kỳ: Baroque, Cổ điển, Lãng mạn và hơn thế nữa

Khi nghe nhạc cổ điển, việc biết nhà soạn nhạc thuộc thời kỳ nào sẽ giúp bạn dễ dàng đoán trước những gì mình sẽ nghe trong một tác phẩm. Thời kỳ Baroque kéo dài từ khoảng năm 1600 đến 1750; các giai điệu trang trí, kết cấu phức điệu đan xen và bè trầm liên tục là những đặc điểm tiêu biểu. Vivaldi và Bach là những tên tuổi lớn của thời kỳ này. Thời kỳ Cổ điển kéo dài từ khoảng năm 1750 đến 1820; các cấu trúc cân đối, rõ ràng và đối xứng lên ngôi, đồng thời các thể loại giao hưởng và sonata bước vào độ chín muồi. Haydn và Mozart đại diện cho thời kỳ này. Thời kỳ Lãng mạn bao trùm phần lớn thế kỷ 19; cảm xúc, sự thể hiện cá nhân, giai điệu dân gian và quy mô dàn nhạc ngày càng lớn trở thành tâm điểm. Các tác phẩm thời kỳ cuối của Beethoven tạo thành nhịp cầu nối đến thời kỳ này. Sang thế kỷ 20, những con đường rất khác nhau đã mở ra, từ chủ nghĩa ấn tượng đến chủ nghĩa hiện đại. Những ranh giới này không quá cứng nhắc, nhưng chúng giúp bạn định hướng khi lắng nghe.

Làm quen với dàn nhạc: bốn gia đình nhạc cụ

Dàn nhạc giao hưởng được cấu thành từ bốn gia đình nhạc cụ chính. Bộ dây bao gồm đàn vĩ cầm (violin), vĩ cầm trầm (viola), violoncello (cello) và vĩ cầm contrabass (double bass), tạo thành phần lớn nhất của dàn nhạc và mang phần lớn giai điệu. Bộ gỗ bao gồm sáo tây (flute), kèn oboe, kèn clarinet và kèn fagot (bassoon); những nhạc cụ này tô điểm thêm màu sắc và cá tính. Bộ đồng bao gồm kèn sừng (horn), kèn trumpet, kèn trombone và kèn tuba, đảm nhận những khoảnh khắc mạnh mẽ, hào hùng. Bộ gõ tạo nhịp điệu và điểm nhấn với trống timpani, trống snare, chũm chọe (cymbals) và các nhạc cụ tương tự. Có những tác phẩm được viết ra dành cho những ai muốn tìm hiểu về dàn nhạc bằng thính giác. Nhà soạn nhạc người Anh Benjamin Britten với tác phẩm Hướng dẫn dàn nhạc dành cho giới trẻ (The Young Person's Guide to the Orchestra) năm 1946 lần lượt giới thiệu từng nhóm nhạc cụ. Tác phẩm Peter và Sói của Sergei Prokofiev, viết năm 1936, miêu tả từng nhân vật bằng một nhạc cụ, giúp cả trẻ em lẫn người lớn thêm yêu mến dàn nhạc.

Giao hưởng, concerto, sonata: các thể loại cơ bản

Hiểu các thuật ngữ thường xuất hiện trong chương trình hòa nhạc sẽ giúp bạn nắm bắt những gì mình sắp nghe. Giao hưởng (symphony) là một tác phẩm lớn được viết cho toàn bộ dàn nhạc, thường gồm bốn chương; các chương có sự đối lập với nhau về tốc độ và tính chất. Concerto là tác phẩm trong đó một nhạc cụ độc tấu đối thoại với dàn nhạc; concerto cho piano và vĩ cầm là những thể loại nổi tiếng nhất, và hầu hết đều có ba chương. Sonata thường được viết cho một nhạc cụ độc tấu hoặc một nhạc cụ kết hợp với piano. Nhạc thính phòng bao gồm các tác phẩm viết cho các nhóm nhỏ như tứ tấu đàn dây. Nhạc kịch (opera) kết hợp âm nhạc, ca hát, dàn dựng sân khấu và cốt truyện. Khúc dạo đầu (overture) là bản nhạc mở màn được chơi trước một vở opera hoặc một tác phẩm khác. Các con số trong tiêu đề tác phẩm, chẳng hạn như Op., hay K. đối với Mozart, là số danh mục dùng để sắp xếp các tác phẩm của một nhà soạn nhạc.

Thêm các nhà soạn nhạc vào danh sách của bạn

Một khi bạn đã biết năm nhà soạn nhạc đầu tiên, dưới đây là một vài gợi ý để mở rộng danh sách. Joseph Haydn (1732–1809) thường được gọi là cha đẻ của bản giao hưởng nhờ hơn một trăm bản giao hưởng của ông; Bản giao hưởng Bất ngờ (Surprise Symphony) lấy tên từ một hợp âm vang lớn xuất hiện đột ngột ở giữa một chương nhạc êm đềm. Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840–1893) là một trong những nhà soạn nhạc quen thuộc nhất trên thế giới nhờ những giai điệu trong các vở ba lê Hồ thiên nga (Swan Lake) và Kẹp hạt dẻ (The Nutcracker). Claude Debussy (1862–1918) mang đến một bảng màu sắc mới cho âm nhạc qua tác phẩm piano Ánh trăng (Clair de lune) và âm thanh mang âm hưởng ấn tượng. Bản giao hưởng Từ thế giới mới (New World Symphony) của Antonín Dvořák phác họa từ những năm tháng ông sinh sống ở châu Mỹ. Những tác phẩm ngắn, quen thuộc của các nhà soạn nhạc này giúp việc chuyển đổi từ thời kỳ Baroque và Cổ điển sang thời kỳ Lãng mạn và thế giới hiện đại trở nên dễ dàng hơn. Làm quen với mỗi nhà soạn nhạc mới thông qua một hoặc hai tác phẩm là một cách hay để xây dựng thói quen nghe lâu dài.

Nhạc cổ điển tại Thổ Nhĩ Kỳ và Nhóm Năm nhà soạn nhạc Thổ Nhĩ Kỳ

Âm nhạc phức điệu phong cách phương Tây có lịch sử lâu đời tại Thổ Nhĩ Kỳ. Nguồn gốc của Dàn nhạc Giao hưởng Tổng thống ngày nay bắt nguồn từ đoàn Mızıka-yı Hümayun, được thành lập tại triều đình Ottoman vào năm 1826. Trong thời kỳ cộng hòa, các nhà soạn nhạc được mệnh danh là Nhóm Năm nhà soạn nhạc Thổ Nhĩ Kỳ đã viết ra những tác phẩm kết hợp giai điệu dân gian với âm nhạc phức điệu: Ahmed Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Cemal Reşit Rey, Hasan Ferit Alnar và Necil Kâzım Akses. Tác phẩm Khúc tưởng niệm Yunus Emre (Yunus Emre Oratorio) của Saygun, hoàn thành năm 1942, là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của thế hệ này. Tác phẩm dàn nhạc Köçekçe của Erkin giới thiệu các giai điệu múa truyền thống với nghệ thuật dàn dựng âm nhạc rực rỡ. Vở operetta Lüküs Hayat của Cemal Reşit Rey đã được công diễn trên sân khấu trong nhiều năm. Việc lắng nghe những tác phẩm này cho thấy nhạc cổ điển không chỉ thuộc về riêng châu Âu và các truyền thống âm nhạc khác nhau có thể làm phong phú lẫn nhau ra sao.

Đi nghe hòa nhạc: một vài mẹo nhỏ

Thưởng thức nhạc cổ điển trực tiếp là một trải nghiệm hoàn toàn khác so với việc nghe bản ghi âm. Lắng nghe các tác phẩm trong chương trình một lần trước buổi hòa nhạc sẽ làm tăng thêm niềm vui khi bắt gặp một giai điệu quen thuộc trong phòng hòa nhạc. Theo truyền thống, mọi người không vỗ tay giữa các chương của một tác phẩm nhiều chương; tiếng vỗ tay chỉ vang lên khi toàn bộ tác phẩm đã kết thúc và người chỉ huy hạ tay xuống. Nếu bạn không chắc chắn, việc quan sát những khán giả khác trong phòng là một sự hướng dẫn tốt. Để điện thoại ở chế độ hoàn toàn im lặng và tắt ánh sáng màn hình trong buổi hòa nhạc là mộth dấu hiệu tôn trọng cả các nhạc công lẫn những người xung quanh bạn. Nhiều dàn nhạc cung cấp vé giảm giá, các buổi tổng duyệt mở hoặc các buổi hòa nhạc gia đình dành cho khán giả trẻ và học sinh sinh viên. Một số dàn nhạc lớn cũng phát trực tuyến các buổi hòa nhạc của họ trên mạng. Xem lại một trong những bản ghi hình này trước khi đến phòng hòa nhạc là một cách hay để quan sát cách một dàn nhạc hoạt động.

Nguồn và tài liệu đọc thêm

  1. Encyclopaedia Britannica, các mục "Baroque music", "Classicism" và "Romanticism" (về âm nhạc)
  2. Dàn nhạc Giao hưởng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, lịch sử hình thành
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *