Nhạc rock, được xây dựng trên nền tảng guitar điện, bass và trống, với nhịp điệu mạnh mẽ và tinh thần nổi loạn, là một trong những thể loại âm nhạc có ảnh hưởng nhất thế kỷ 20. Không chỉ dừng lại ở một thể loại âm nhạc, nó còn gắn liền với thời trang, văn hóa thanh niên và các phong trào xã hội.
Cội nguồn và sự ra đời: Thập niên 1950
Rock and roll ra đời tại Hoa Kỳ vào những năm 1950 từ sự kết hợp giữa các truyền thống của người Mỹ gốc Phi như blues, rhythm and blues (R&B) và gospel với nhạc country của người Mỹ da trắng. Những đoạn riff guitar của Chuck Berry, năng lượng của Little Richard và sức hút sân khấu của Elvis Presley đã nhanh chóng biến nó thành một phong trào thanh niên. Ca khúc “Rock Around the Clock” của Bill Haley & His Comets đã đứng đầu các bảng xếp hạng vào năm 1955, tượng trưng cho việc rock and roll bước vào dòng chảy chính thống.
Thập niên 1960: Cuộc xâm lăng của Anh và những thử nghiệm
Sự xuất hiện của The Beatles trên chương trình The Ed Sullivan Show vào ngày 9 tháng 2 năm 1964 đã tiếp cận được lượng khán giả kỷ lục tại Hoa Kỳ và khởi đầu cho cái gọi là “Cuộc xâm lăng của Anh” (British Invasion). Các ban nhạc như The Rolling Stones, The Who và The Kinks đã nối gót theo sau. Việc Bob Dylan chuyển sang chơi guitar điện vào năm 1965 đã kết hợp giữa folk và rock. Đến cuối thập kỷ, rock psychedelic đã trỗi dậy; Lễ hội Woodstock vào tháng 8 năm 1969 đã trở thành biểu tượng của thời đại này.
Thập niên 1970: Sự đa dạng hóa
Các ban nhạc như Led Zeppelin và Deep Purple đã định hình dòng hard rock, còn Black Sabbath định hình heavy metal. Pink Floyd, Yes và Genesis đã phát triển dòng progressive rock dài và phức tạp. Vào giữa thập kỷ, các ban nhạc như Ramones và Sex Pistols đã khởi xướng dòng punk với những bài hát ngắn, nhanh và đơn giản; punk đã lan tỏa ý tưởng rằng “bất kỳ ai cũng có thể làm nhạc”.
Thập niên 1980 và 90
Với sự ra đời của MTV vào ngày 1 tháng 8 năm 1981, video âm nhạc đã trở thành yếu tố thiết yếu đối với rock; dòng stadium rock và glam metal trỗi dậy. Vào đầu những năm 1990, dòng grunge từ Seattle đã làm chấn động dòng nhạc chính thống, đặc biệt là với album “Nevermind” năm 1991 của Nirvana. Alternative rock và Britpop đã thống trị phần còn lại của thập kỷ.
Rock Anatolia
Tại Thổ Nhĩ Kỳ vào cuối những năm 1960, phong trào “rock Anatolia” đã ra đời, kết hợp âm thanh điện tử của rock phương Tây với các giai điệu và nhịp điệu của nhạc dân gian Anatolia. Cem Karaca, Barış Manço, Erkin Koray và Moğollar là những người tiên phong. Các bản thu âm rock Anatolia đã được tái khám phá trên toàn thế giới trong những năm gần đây.
Ngày nay
Rock không còn đơn độc thống trị các bảng xếp hạng, nhưng nó vẫn tiếp tục sống mãi trong các lễ hội, các ban nhạc mới và lồng ghép trong nhiều thể loại âm nhạc khác. Rock and Roll Hall of Fame là một trong những tổ chức hàng đầu ghi lại di sản của thể loại này.
Công nghệ tạo nên rock: Guitar điện và bộ khuếch đại
Âm thanh của nhạc rock phần lớn được định hình bởi những phát triển kỹ thuật vào giữa thế kỷ 20. Trong khi âm thanh của guitar acoustic gặp khó khăn để có thể nghe rõ trên các sân khấu đông đúc, thì guitar điện với bộ thu âm từ tính (magnetic pickups) và bộ khuếch đại (amplifier) mạnh mẽ đã biến cây đàn guitar trở thành tiếng nói chủ đạo của ban nhạc.
- Guitar điện thân đặc (Solid-body): Các dòng Esquire và Broadcaster (sau này là Telecaster) của Fender ra mắt năm 1950, và dòng Les Paul của Gibson ra mắt năm 1952, nằm trong số những cây guitar điện thân đặc đầu tiên được sản xuất hàng loạt.
- Bộ khuếch đại (Amplifiers): Các bộ khuếch đại từ các thương hiệu như Fender và Marshall (thương hiệu sản xuất bộ khuếch đại đầu tiên vào năm 1962) đã định nghĩa đặc trưng của rock bằng âm lượng lớn và hiệu ứng biến dạng âm thanh (distortion) được sử dụng có chủ đích.
- Phòng thu: Máy ghi âm đa rãnh (multitrack recorders) đã cho phép các ban nhạc trong thập niên 1960 sản xuất các album thử nghiệm bằng cách chồng từng lớp âm thanh trong phòng thu.
Những người tiên phong bị lãng quên trong lịch sử rock
Mặc dù lịch sử rock thường được kể qua một vài cái tên nổi tiếng, nhưng nền móng của dòng nhạc này dựa trên sự đóng góp của nhiều nhạc sĩ ít được biết đến hơn. Đứng đầu trong số đó là Sister Rosetta Tharpe, người đã chơi các bài hát gospel trên guitar điện vào những năm 1930 và 1940. Phong cách chơi guitar của Tharpe đã ảnh hưởng đến nhiều tay guitar rock của thế hệ tiếp theo.
Rock and Roll Hall of Fame đã vinh danh Tharpe vào năm 2018 trong hạng mục "Ảnh hưởng sớm" (Early Influence) và mô tả bà là một trong những người tiên phong của rock and roll. Sự công nhận muộn màng này là dấu hiệu cho thấy cội nguồn blues và gospel của người Mỹ gốc Phi trong rock, cũng như sự đóng góp của các nữ nhạc sĩ đã định hình thể loại này, đã được thừa nhận nhiều hơn trong những năm gần đây.
Nguồn tham khảo và đọc thêm
- Rock & Roll Hall of Fame, kho lưu trữ “The Story of Rock”.
- Encyclopaedia Britannica, mục từ “Rock music”.
- Smithsonian Institution, Smithsonian Folkways và Bảo tàng Quốc gia về Lịch sử và Văn hóa người Mỹ gốc Phi, về cội nguồn của rock and roll.
- Meriç, M., “Pop Dedik: Türk Pop Tarihi, Kişiler, Ekoller, Kavramlar” (lịch sử nhạc pop Thổ Nhĩ Kỳ), İletişim Yayınları (2006).
- Rock & Roll Hall of Fame – Sister Rosetta Tharpe
- Smithsonian National Museum of American History – Bộ sưu tập guitar điện
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *