Là một trong những cái tên đầu tiên xuất hiện trong tâm trí khi nói đến nhạc cổ điển, Wolfgang Amadeus Mozart, dù sống một cuộc đời ngắn ngủi, là một trong những nhà soạn nhạc sung sức và được yêu mến nhất trong lịch sử âm nhạc. Ông để lại những kiệt tác ở mọi thể loại trong thời đại của mình, từ giao hưởng, tấu khúc đến nhạc kịch và hòa tấu thính phòng. Sự tự nhiên và trong sáng trong các giai điệu của ông khiến ông trở thành lựa chọn yêu thích của cả các chuyên gia âm nhạc lẫn những người mới bắt đầu lắng nghe nhạc cổ điển.
Thần đồng âm nhạc
Mozart sinh năm 1756 tại Salzburg, là con trai của Leopold Mozart, một nhạc công hoàng gia và là giáo viên dạy vĩ cầm nổi tiếng. Ông bắt đầu chơi đàn harpsichord từ khi còn rất nhỏ và viết những bản nhạc nhỏ đầu tiên vào năm năm tuổi. Trong suốt những năm 1760, cha ông đã đưa ông và chị gái Nannerl đến các thành phố lớn của châu Âu như Munich, Vienna, Paris và London. Khả năng chơi nhạc khi bị bịt mắt, phát lại các bản nhạc chỉ nghe qua một lần và khả năng ứng tác của cậu bé đã làm kinh ngạc các triều đình, và những chuyến đi này đã giới thiệu ông với các phong cách âm nhạc đương thời.
Những năm tháng ở Vienna
Cảm thấy bị gò bó khi phục vụ Tổng giám mục Salzburg, Mozart đã chuyển đến Vienna vào năm 1781, một bước đi táo bạo vào thời điểm đó: ông cố gắng kiếm sống mà không cần một vị trí cố định trong triều đình, bằng cách dạy học, tổ chức các buổi hòa nhạc và bán các tác phẩm của mình. Thập kỷ cuối cùng của ông ở Vienna là thời kỳ đỉnh cao với những tác phẩm vĩ đại nhất. Ông kết hôn với Constanze Weber và trở thành bạn của Joseph Haydn, người từng nói với cha của Mozart rằng con trai ông là nhà soạn nhạc vĩ đại nhất mà ông từng biết.
Các tác phẩm chính
- Nhạc kịch (Opera): Đám cưới Figaro (1786), Don Giovanni (1787), Così fan tutte (1790) và Cây sáo thần (1791). Vở Chuyến bắt cóc khỏi dinh ngự (1782) bối cảnh đặt tại một cung điện Ottoman, phản ánh phong cách "Thổ Nhĩ Kỳ" thịnh hành thời đó.
- Giao hưởng: Trong số 41 bản giao hưởng của ông, ba bản cuối cùng (Số 39, 40 và 41, còn gọi là "Jupiter") đặc biệt nổi tiếng.
- Tấu khúc (Concerto): 27 bản concerto cho đại dương cầm, cùng các concerto cho vĩ cầm, kèn clarinet và kèn French horn.
- Tác phẩm khác: Bản dạ khúc Eine kleine Nachtmusik và chương cuối của Bản sonata đại dương cầm số 11, thường được biết đến với tên gọi Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ.
Cái chết và bản Requiem
Mozart ngã bệnh vào mùa thu năm 1791 và qua đời tại Vienna vào ngày 5 tháng 12, khi mới 35 tuổi. Nguyên nhân tử vong chưa được xác định chắc chắn, nhưng các nhà lịch sử thiên về các nguyên nhân tự nhiên như nhiễm trùng hoặc bệnh thận. Bản Requiem mà ông đang viết dở dang đã được học trò của ông là Franz Xaver Süssmayr hoàn thành. Câu chuyện cho rằng đối thủ của ông, Antonio Salieri, đã đầu độc ông chỉ là một huyền thoại, được phổ biến qua một vở kịch của Pushkin và bộ phim Amadeus năm 1984, hoàn toàn không có cơ sở lịch sử.
Bắt đầu nghe nhạc Mozart từ đâu
Đối với người mới bắt đầu, Eine kleine Nachtmusik, Bản giao hưởng số 40, chương chậm của Concerto đại dương cầm số 21, Concerto kèn clarinet và aria của Nữ hoàng Đêm tối trong vở Cây sáo thần là những gợi ý khởi đầu tuyệt vời.
Danh mục Köchel: Ký hiệu "K." có ý nghĩa gì?
Các chữ viết tắt như "K. 525" hoặc "KV 626" thấy bên cạnh tên các tác phẩm của Mozart bắt nguồn từ danh mục được xuất bản vào năm 1862 bởi nhà thực vật học và nhà nghiên cứu âm nhạc người Áo Ludwig Ritter von Köchel. Köchel đã cố gắng sắp xếp các tác phẩm của Mozart theo thứ tự thời gian sáng tác, vì vậy các con số về cơ bản sẽ tăng lên khi nhà soạn nhạc trưởng thành.
- K. 1: Một trong những bản nhạc ngắn đầu tiên viết cho phím đàn mà Mozart sáng tác khi còn nhỏ.
- K. 525: Bản dạ khúc "Eine kleine Nachtmusik", sáng tác năm 1787.
- K. 626: Bản Requiem, tác phẩm cuối cùng mà nhà soạn nhạc chưa thể hoàn tất.
Danh mục này đã được hiệu chính nhiều lần trong thế kỷ sau đó dựa trên các tài liệu mới và nghiên cứu bản thảo; ngày tháng của một số tác phẩm đã thay đổi và một số tác phẩm hóa ra không phải do Mozart sáng tác. Đây là lý do tại sao một số tác phẩm có thể được ký hiệu bằng hai số khác nhau.
Theo chân Mozart ở Salzburg và Vienna
Đối với những ai muốn tìm hiểu cuộc đời Mozart tại chỗ, hai thành phố này là điểm đến nổi bật:
- Salzburg – Nơi sinh: Căn nhà tại số 9 đường Getreidegasse là nơi Mozart sinh ra vào năm 1756 và hiện nay là một bảo tàng. "Nhà ở của Mozart", nơi gia đình chuyển đến sau đó, cũng mở cửa cho khách tham quan.
- Salzburg – Mozarteum: Quỹ và trường đại học mang tên nhà soạn nhạc là một trong những trung tâm nghiên cứu về Mozart, lưu giữ nhiều bản thảo và công trình nghiên cứu.
- Vienna – Mozarthaus: Căn hộ tại số 5 đường Domgasse là ngôi nhà duy nhất còn lại của Mozart ở Vienna; vở "Đám cưới Figaro" đã được sáng tác trong những năm ông sống tại đây.
- Vienna – Nghĩa trang St. Marx: Mozart được an táng tại đây vào năm 1791; vị trí chính xác của mộ ông không được xác định, và đài tưởng niệm ngày nay được đặt mang tính tượng trưng.
Các câu hỏi thường gặp
"Hiệu ứng Mozart" có thật không?
Một nghiên cứu năm 1993 báo cáo sự cải thiện ngắn hạn ở một số bài kiểm tra không gian sau khi nghe nhạc Mozart. Các nghiên cứu sau đó cho thấy hiệu ứng này là nhỏ, tạm thời và không chỉ riêng đối với nhạc Mozart, mà liên quan nhiều hơn đến sự hứng thú và trạng thái kích thích của người nghe.
Tài liệu tham khảo và đọc thêm
- Maynard Solomon, Mozart: A Life, HarperCollins, 1995.
- Internationale Stiftung Mozarteum (Salzburg), Köchel catalogue and Mozart biography.
- Christopher F. Chabris, “Prelude or requiem for the ‘Mozart effect’?”, Nature, 1999.
- International Mozarteum Foundation – Köchel Catalogue (KV online)
- Mozarthaus Vienna – Wien Museum
- Britannica – Wolfgang Amadeus Mozart
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *