Partlar, Hazar Denizi’nin doğusundaki bozkırlarda yaşayan Parni göçebelerinden çıktı. Önderleri I. Arsakes, MÖ 247 civarında Selevkos Krallığı’na bağlı Parthia eyaletini ele geçirerek yeni bir hanedan kurdu. İlk merkezlerinden Nisa’nın kalıntıları bugün Türkmenistan’dadır ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
Genişleme
I. Mithradates (MÖ 171–132 civarı) döneminde Partlar, Selevkoslardan İran’ın büyük kısmını ve Mezopotamya’yı aldı. Dicle kıyısındaki Ktesifon imparatorluğun başkenti oldu. Partlar, Roma ile Çin arasındaki İpek Yolu ticaretinde önemli bir aracı konumundaydı.
Harran Savaşı
MÖ 53’te Romalı komutan Crassus, büyük bir orduyla Mezopotamya’ya girdi. Part komutanı Surena’nın atlı okçuları ve zırhlı süvarileri, bugünkü Şanlıurfa yakınlarındaki Harran’da (Carrhae) Roma ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı; Crassus öldürüldü. Partların geri çekiliyormuş gibi yaparken arkaya dönüp ok atma taktiği “Part atışı” olarak ünlendi.
Roma ile mücadele
Sonraki iki yüzyıl boyunca Partlar ve Roma, Ermenistan ve Mezopotamya üzerinde sık sık savaştı. Roma İmparatoru Traianus 116’da Ktesifon’u aldıysa da bu fetih kalıcı olmadı. Partlar, merkezi yönetimin zayıf, yerel soyluların güçlü olduğu bir yapıya sahipti.
Sona eriş
İç çatışmalar ve Roma ile savaşlar imparatorluğu yordu. 224’te Fars bölgesinin yöneticisi I. Erdeşir, son Part hükümdarı V. Artabanos’u yenerek Sasani İmparatorluğu’nu kurdu.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Plutarkhos, Paralel Hayatlar: Crassus.
- UNESCO Dünya Mirası, “Parthian Fortresses of Nisa”.
- Encyclopaedia Britannica, “Parthia” maddesi.
Merak edilenler
Part İmparatorluğu nedir? Part İmparatorluğu, MÖ 3. yüzyılın ortasında Hazar Denizi’nin güneydoğusunda Arsakes tarafından kuruldu ve beş yüz yıla yakın İran ile Mezopotamya’yı yönetti.
Part İmparatorluğu ne zaman kuruldu? Kuruluş: MÖ 247 civarı, I. Arsakes.
Part İmparatorluğu’nun başkenti neresiydi? Başkentleri: Nisa, Hekatompylos, Ktesifon.
Part İmparatorluğu ne zaman sona erdi? Sona eriş: 224, Sasani I. Erdeşir.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir