İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Asur: Kültepe’deki Ticaret Kolonilerinden Ninova’nın Kütüphanesine

Asur, Dicle Nehri kıyısındaki Assur şehri merkezli olarak kurulan ve MÖ 1. binyılda Yakın Doğu’nun büyük kısmını yöneten imparatorluğa dönüşen bir devlettir. Asurlu tüccarların Kayseri yakınlarındaki Kültepe’de bıraktığı tabletler, Anadolu’nun bilinen en eski yazılı belgeleridir. Asur İmparatorluğu MÖ 612’de Ninova’nın düşmesiyle çöktü ve MÖ 609’da Harran’da sona erdi.

Asur: Kültepe’deki Ticaret Kolonilerinden Ninova’nın Kütüphanesine
Fotoğraf: M.chohan / Wikimedia Commons (Public domain)

Asur, adını Dicle kıyısındaki Assur şehrinden ve bu şehrin tanrısından alır. MÖ 2. binyılın başında Assur, uzak mesafeli ticaretin önemli bir merkeziydi.

Kültepe ve Anadolu ticareti

MÖ 20.–18. yüzyıllarda Asurlu tüccarlar, Anadolu’da “karum” adı verilen ticaret kolonileri kurdu. Bunların en önemlisi Kayseri yakınlarındaki Kültepe (Kaniş) idi. Tüccarlar Anadolu’ya kalay ve kumaş getirip karşılığında altın ve gümüş alıyordu. Kültepe’de bulunan on binlerce çivi yazılı tablet, Anadolu’da yazının kullanıldığı ilk dönemin belgeleridir.

Yeni Asur İmparatorluğu

MÖ 9. yüzyıldan itibaren Asur, güçlü ordusu ve demir silahlarıyla Mezopotamya, Suriye, Filistin ve bir dönem Mısır’ı ele geçirdi. III. Tiglat-Pileser ordu ve eyalet düzenini yeniledi; II. Sargon Dur-Şarrukin’i, Sanherib Ninova’yı görkemli saraylarla başkent yaptı. Asurlular, isyanları bastırmak için halkları toplu olarak başka bölgelere sürme politikası izledi.

Asurbanipal Kütüphanesi

Kral Asurbanipal (MÖ 668–631 civarı), Ninova’daki sarayında binlerce kil tabletten oluşan büyük bir kütüphane kurdurdu. Bu kütüphanede bulunan tabletler arasında dünyanın en eski destanlarından biri olan Gılgamış Destanı da vardır; tabletlerin büyük kısmı bugün British Museum’dadır.

Çöküş

Asurbanipal’in ölümünden sonra iç karışıklıklar başladı. Babilliler ve Medler, MÖ 612’de Ninova’yı yıktı. Asur’un son direnişi bugünkü Şanlıurfa yakınlarındaki Harran’da MÖ 609’da sona erdi.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. British Museum, Asurbanipal Kütüphanesi koleksiyonu.
  2. Tahsin Özgüç ve Fikri Kulakoğlu, Kültepe kazı yayınları.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Assyria” maddesi.

Merak edilenler

Asur nedir? Asur, Dicle Nehri kıyısındaki Assur şehri merkezli olarak kurulan ve MÖ 1. binyılda Yakın Doğu’nun büyük kısmını yöneten imparatorluğa dönüşen bir devlettir.

Asur’un başkenti neresiydi? Başkentleri: Assur, Kalhu (Nimrud), Dur-Şarrukin, Ninova.

Asur ne zaman sona erdi? Sona eriş: MÖ 612 Ninova; MÖ 609 Harran.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir