İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

I. Kılıç Arslan: Haçlılara Karşı Anadolu’yu Savunan Selçuklu Sultanı

I. Kılıç Arslan, 1092–1107 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti’ni yönetti. Saltanatı Birinci Haçlı Seferi’ne denk geldi: 1097’de İznik’i kaybetti, ancak devleti ayakta tutarak başkenti Konya’ya taşıdı ve 1101’de gelen Haçlı ordularını ağır yenilgiye uğrattı.

I. Kılıç Arslan: Haçlılara Karşı Anadolu’yu Savunan Selçuklu Sultanı
Görsel: Omar Walid Mohammed Reda / Wikimedia Commons (CC0)

Kılıç Arslan, Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah’ın oğludur. Babasının 1086’daki ölümünden sonra Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın yanında tutuldu. Melikşah’ın 1092’deki ölümünden sonra Anadolu’ya dönerek İznik’te tahta çıktı.

Birinci Haçlı Seferi

1096’da Anadolu’ya geçen ve “Halk Haçlı Seferi” olarak bilinen düzensiz kalabalığı İzmit yakınlarında dağıttı. Ancak 1097’de gelen büyük Haçlı ordusu İznik’i kuşattı ve şehir Bizans’a teslim oldu. Kılıç Arslan, Danişmendlilerle birlikte Haçlıları Eskişehir yakınlarında (Dorylaion) durdurmaya çalıştıysa da başarılı olamadı.

Konya ve 1101 zaferleri

Haçlılar Suriye’ye geçtikten sonra Kılıç Arslan başkenti Konya’ya taşıdı. 1101’de Anadolu’ya giren yeni Haçlı ordularını Danişmendlilerle birlikte Merzifon ve Ereğli yakınlarında ağır yenilgilere uğrattı. Bu zaferler Anadolu kara yolunun Haçlılara kapanmasını sağladı.

Ölümü

Kılıç Arslan doğuda Musul’u aldıktan sonra Büyük Selçuklu ordusuyla yaptığı savaşta yenildi ve 1107’de Habur Irmağı’nı geçerken boğuldu. Yerine oğulları geçti; devlet zor bir dönemden sonra yeniden güçlendi.

İzmir'deki Çaka Bey ile ilişkisi

Kılıç Arslan tahta çıktığı yıllarda Ege kıyısında, İzmir merkezli bir beylik kuran Çaka Bey güçlü bir denizci beydi; Bizans'ın başkentini denizden tehdit edecek kadar donanma toplamıştı. Kılıç Arslan, Çaka Bey'in kızıyla evlenerek bu güçle akrabalık kurdu. Bizans prensesi ve tarihçi Anna Komnene'nin anlattığına göre İmparator I. Aleksios, Kılıç Arslan'ı kayınpederine karşı kışkırttı; Kılıç Arslan da 1090'ların başında Çaka Bey'i bir ziyafet sırasında öldürttü. Böylece Batı Anadolu'da Bizans'a karşı birleşik bir Türk cephesi oluşma ihtimali ortadan kalktı.

Danişmendliler ve Malatya

Kılıç Arslan ile Danişmendliler hem müttefik hem rakipti. Haçlılara karşı birlikte savaşan iki güç, Malatya gibi zengin şehirler için birbirleriyle yarıştı. 1100'de Danişmend Gazi, Antakya Prinkepsi Bohemond'u Malatya yakınlarında esir aldı; bu, Danişmendlilerin itibarını çok yükseltti. Danişmend Gazi'nin 1104'teki ölümünden sonra Kılıç Arslan 1106'da Malatya'yı ele geçirdi ve doğuya açılmanın kapısını elde etti. Bu adım, onu Musul ve Cezire'deki Büyük Selçuklu emirleriyle karşı karşıya getirecek seferlerin de başlangıcı oldu.

Ölümünün ardından devlet

Kılıç Arslan'ın 1107'de Habur Irmağı'nda boğulması, genç devleti bir anda başsız bıraktı. Oğulları bir süre Büyük Selçuklu sarayında tutuldu; Konya tahtına önce Melikşah (Şahinşah) geçti, 1116'dan itibaren de I. Mesud kırk yıl hüküm sürdü. Kılıç Arslan'ın Dorylaion yenilgisinden sonra merkezi İç Anadolu'ya, Konya'ya taşıması, devletin sonraki iki yüzyılını belirleyen kalıcı bir karar oldu. Haçlıların 1101'de Anadolu'da uğradığı ağır yenilgiler de Avrupa'dan gelen orduların sonraki seferlerde deniz yolunu ya da Bizans kıyılarını tercih etmesine yol açtı.

Dorylaion Savaşı nasıl kaybedildi?

1 Temmuz 1097'de Eskişehir yakınlarında Kılıç Arslan, Haçlı ordusunun öncü kolunu, Bohemond'un birliklerini, sabahın erken saatlerinde kuşattı. Türk atlı okçuları ağır zırhlı şövalyeleri saatlerce sıkıştırdı. Ancak öğleden sonra Haçlıların ikinci kolu, Godefroy ve Raymond'un birlikleri savaş alanına yetişince Selçuklu ordusu iki ateş arasında kaldı ve geri çekildi. Kılıç Arslan bu yenilgiden sonra açık meydan savaşından kaçınıp yakılmış topraklar ve vur-kaç taktiğiyle Haçlıları yıpratmayı seçti.

Adının anlamı

"Kılıç Arslan" adı, Türkçe "kılıç" ve "arslan" kelimelerinden oluşur. Ad, sonraki yüzyıllarda Anadolu Selçuklu hanedanında dört sultan tarafından taşındı ve hanedanın en sevilen adlarından biri oldu.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Kılıcarslan I” maddesi.
  2. Osman Turan, Selçuklular Zamanında Türkiye.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Kilij Arslan I” maddesi.
  4. Anna Komnene – Aleksiad (İng. çev. E. R. A. Sewter, The Alexiad of Anna Comnena, Penguin, 1969)
  5. Claude Cahen – Osmanlılardan Önce Anadolu (Pre-Ottoman Turkey, Sidgwick & Jackson, 1968)

Merak edilenler

I. Kılıç Arslan kimdir? I. Kılıç Arslan, 1092–1107 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti’ni yönetti.

I. Kılıç Arslan ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 1079 civarı.

I. Kılıç Arslan ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 1092 – 1107.

I. Kılıç Arslan ne zaman öldü? Ölüm: 1107, Habur Irmağı.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir