Alaeddin Keykubad, Sultan I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in oğludur. Ağabeyi I. İzzeddin Keykâvus döneminde bir süre hapsedildi; onun 1220’deki ölümünden sonra tahta çıktı.
Akdeniz ve Karadeniz
1221’de Akdeniz kıyısındaki Kalonoros Kalesi’ni aldı ve şehre Alâiye (bugünkü Alanya) adını verdi. Burada Kızılkule’yi ve tersaneyi yaptırdı. Karadeniz’in kuzeyine, Kırım’daki Suğdak’a deniz aşırı bir sefer düzenletti; bu sefer Anadolu Türklerinin ilk deniz aşırı harekâtlarından biri sayılır.
Yassıçemen
Moğollardan kaçarak batıya gelen Harezmşah Celaleddin ile ilişkiler bozulunca 1230’da Erzincan yakınlarındaki Yassıçemen’de onu yendi. Bu zafer Doğu Anadolu’daki Selçuklu hâkimiyetini güçlendirdi; ancak Moğollarla aradaki tampon bölgenin ortadan kalkmasına da yol açtı.
İmar ve kültür
Beyşehir Gölü kıyısında Kubadabad Sarayı’nı, Konya ve Kayseri’de saraylar yaptırdı. Aksaray’daki Sultanhanı başta olmak üzere ticaret yolları üzerinde kervansaraylar kuruldu. Mevlânâ’nın babası Bahâeddin Veled’i Konya’da ağırladı.
Ölümü
Alaeddin Keykubad 1237’de Kayseri’de öldü; kaynaklarda zehirlendiği rivayet edilir. Yerine oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev geçti; onun döneminde 1243’te Kösedağ yenilgisi yaşandı.
Kubadabad Sarayı ve çinileri
Alaeddin Keykubad'ın Beyşehir Gölü kıyısında yaptırdığı Kubadabad Sarayı, Anadolu Selçuklu saray mimarisinin bugüne kalan en önemli örneklerinden biridir. Kalıntılar 1949'da Zeki Oral tarafından tanıtıldı; sonraki yıllarda yapılan kazılarda iki ana saray yapısı, hamam ve tersane benzeri yapılar ortaya çıkarıldı.
Sarayın en ünlü buluntuları, yıldız ve haç biçimli figürlü çinilerdir. Bu çinilerde av hayvanları, kuşlar, efsanevi yaratıklar, bağdaş kurmuş saray mensupları ve çift başlı kartal gibi motifler görülür. Kubadabad çinilerinin önemli bir bölümü bugün Konya'daki Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi'nde sergilenmektedir.
Kervansaraylar ve ticaret
Alaeddin Keykubad döneminde Anadolu, doğu ile batı arasındaki ticaretin önemli bir geçiş alanı oldu. Sultan ve devlet adamları, ana yollar üzerinde yaklaşık bir günlük yürüyüş mesafesiyle kervansaraylar yaptırdı.
- Aksaray Sultanhanı (1229): Konya–Aksaray yolu üzerindeki bu han, Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansaraylarından biridir.
- Kayseri Sultanhanı: Kayseri–Sivas yolu üzerinde, yine Alaeddin Keykubad döneminde yapıldı.
- Limanlar: Alanya ve Antalya Akdeniz'de, Sinop Karadeniz'de Selçuklu ticaretinin deniz kapılarıydı. Kaynaklarda, yollarda zarara uğrayan tüccarların kayıplarının devlet tarafından karşılandığı da aktarılır.
Konya: başkentin yeni yüzü
I. Alaeddin Keykubad'ın saltanatı, Konya'nın bir Selçuklu başkenti olarak en parlak dönemine denk gelir. Şehrin surları onun döneminde yeniden yapıldı ve güçlendirildi; kale tepesindeki ulu cami, bugün de onun adıyla Alaeddin Camii olarak anılır.
Moğol akınlarından kaçan pek çok âlim, sanatçı ve tüccar bu yıllarda Anadolu'ya sığındı. Bunların en bilineni, Belh'ten yola çıkan ve sultanın daveti üzerine 1228 dolayında Konya'ya yerleşen Bahaeddin Veled'dir. Onun oğlu Celaleddin Rûmî, yani Mevlânâ, ömrünün geri kalanını bu şehirde geçirdi.
Mezarı ve hatırası
Keykubad'ın, Alaeddin Camii avlusundaki kümbette başka Selçuklu sultanlarıyla birlikte gömülü olduğu kabul edilir. Adı bugün Alanya'nın eski adı Alâiye'de, Konya'daki Alaeddin Tepesi'nde ve Anadolu'nun dört bir yanındaki kervansaray yazıtlarında yaşar. Ölümünden yalnızca altı yıl sonra, 1243'te Kösedağ'da Moğollara yenilen devletin, onun döneminde ulaştığı güce bir daha erişemediği genel olarak kabul edilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Keykubad I” maddesi.
- İbn Bîbî, el-Evâmirü’l-Alâiyye.
- Encyclopaedia Britannica, “Kay-Qubadh I” maddesi.
- Rüçhan Arık – Kubad Abad: Selçuklu Saray ve Çinileri (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2000)
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – Konya Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi
- Osman Turan – Selçuklular Zamanında Türkiye
- TDV İslâm Ansiklopedisi – "Keykubad I" maddesi
- Claude Cahen – The Formation of Turkey: The Seljukid Sultanate of Rūm (Routledge, 2001)
Merak edilenler
I. Alaeddin Keykubad kimdir? I. Alaeddin Keykubad, 1220–1237 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti’ni yönetti.
I. Alaeddin Keykubad ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: 1190 civarı.
I. Alaeddin Keykubad ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: 1220 – 1237.
I. Alaeddin Keykubad’ın babası kimdir? Babası: I. Gıyaseddin Keyhüsrev.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir