Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Ξέρξης Αʹ: Ο Περσικός Βασιλιάς Που Γέφυρωσε τα Δαρδανέλλια και Στράτευσε στην Ελλάδα

Ο Ξέρξης Αʹ ηγήθηκε της Αχαιμενιδικής Περσικής Αυτοκρατορίας από το 486 έως το 465 π.Χ. Το 480 π.Χ. εισήλθε στην Ελλάδα με τεράστιο στρατό, διαβαίνοντας τα Δαρδανέλλια πάνω σε γέφυρες από πλοία· ανάγκασε τις Θερμοπύλες και καύτησε την Αθήνα, αλλά ήττηθηκε στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Πολλά από τα μεγαλοπρεπή κτίρια των Περσέπολεις ολοκληρώθηκαν κατά την εποχή του.

Ξέρξης Αʹ: Ο Περσικός Βασιλιάς Που Γέφυρωσε τα Δαρδανέλλια και Στράτευσε στην Ελλάδα
Ενδεικτική εικόνα · Εικόνα: Rijksmuseum / Wikimedia Commons (CC0)

Ο Ξέρξης ήταν γιος του Δαρείου Αʹ και της Ατόσσας, κόρης του Κύρου του Μεγάλου. Διαδέχθηκε τον πατέρα του το 486 π.Χ. και στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του καταστέλλει εξεγέρσεις στην Αίγυπτο και τη Βαβυλωνία.

Η ελληνική εκστρατεία

Ετοίμασε για χρόνια για να εκδικηθεί την ήττα του πατέρα του στον Μαραθώνα. Έσκαψε διώρυγα στην χερσόνησο του Ἄθω στη βόρεια Ελλάδα για τα πλοία του και χτίσε γέφυρες από πλοία στα Δαρδανέλλια (Ελλήσποντος). Το 480 π.Χ. ο στρατός του διαβιβάστηκε από αυτές τις γέφυρες στην Ευρώπη.

Θερμοπύλες και Σαλαμίνα

Ο περσικός στρατός ανάγκασε τη στενή των Θερμοπυλῶν, η οποία αμυνόταν από μικρό ελληνικό δύναμα υπό τον σπαρτιάτη βασιλέα Λεωνίδα, έπειτα κατέλαβε την Αθήνα και καύτησε την Ακρόπολη. Αλλά τον Σεπτέμβριο του 480 ο περσικός στόλος ήττηθηκε στη στενή της Σαλαμίνας από τον ελληνικό στόλο υπό τον αθηναῖο Θεμιστοκλή. Ο Ξέρξης επέστρεψε στην Ασία· ο στρατός που άφησε πίσω ήττηθηκε στις Πλαταιές το 479 π.Χ.

Τελευταία χρόνια

Ο Ξέρξης συνέχισε τις οικοδομές στα Περσέπολεις στα τελευταία του χρόνια· η «Πύλη Όλων των Εθνῶν» χρονολογείται από την εποχή του. Δολοφονήθηκε στο παλάτιό του το 465 π.Χ. Πολλοὶ ιστορικοί τον ταυτίζουν με τον βασιλέα Ασουήρο του βιβλίου της Εσθήρ στην Εβραϊκή Βίβλο.

Πώς ήρθε στον θρόνο;

Ο Δαρεῖος Αʹ είχε και μεγαλύτερους γιους που είχαν γεννηθεί πριν γίνει βασιλεύς· ο μεγαλύτερος από αυτούς ήταν ο Αρτοβαζάνης. Σύμφωνα με τον Ἡρόδοτο, ο Δαρεῖος αφήνει τον θρόνο στον Ξέρξη διότι ο Ξέρξης γεννήθηκε αφού ο πατέρας του έγινε βασιλεύς και διότι η μητέρα του, η Ατόσσα, ήταν κόρη του Κύρου του Μεγάλου, ιδρυτή της αυτοκρατορίας. Αυτή η καταγωγή ήταν το σημαντικότερο στοιχείο που ενίσχυσε τη νομιμότητα του Ξέρξη. Μετά την κατάσβεση της εξέγερσης στην Αίγυπτο, έδωσε τη διοίκηση της επαρχίας στον αδερφό του Αχαιμένεα.

Κτίρια και επιγραφές στα Περσέπολεις

Ο Ξέρξης διέπεφαν την παλατινή πόλη των Περσέπολεις που είχε ξεκινήσει ο πατέρας του. Η μεγάλη αίθουσα συνεδριάσεων γνωστή ως Απάδανα ολοκληρώθηκε στην εποχή του, χτίστηκε το δικό του παλάτι, και ξεκίνησαν οι εργασίες για τον «Ωδεῖον των Εκατὸν Στηλῶν», τον οποίο ολοκλήρωσε ο γιος του Αρταξέρξης Αʹ. Οι τριγλώσσες επιγραφές του Ξέρξη σε Αρχαία Περσική, Ελαμίτικα και Βαβυλώνια είναι κρίσιμα έγγραφα για την κατανόηση της αχαιμενιδικής βασιλικής ιδεολογίας. Μία από αυτές βρίσκεται στην Τουρκία: η τριγλώσση επιγραφή επὶ ὀνόματι Ξέρξη, γλυμμένη στον βράχο στην νότια πλευρά του Φρούριου της Βάν, εξακολουθεί να είναι ορατή σήμερα.

Μια δολοφονία στο παλάτι και ο διάδοχός του

Το 465 π.Χ., σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, ο Ξέρξης σκοτώθηκε σε μια παλατινή συνωμοσία οργανωμένη από τον Αρτάβανο, ηγέτη της βασιλικής φρουράς. Τα λεπτομέρειες της συνωμοσίας αφηγούνται διαφορετικά στις πηγές· βέβαιο είναι ότι ο θρόνος πέρασε τελικά στον γιο του Αρταξέρξη Αʹ. Η απεικόνιση του Ξέρξη από τους ελληνικούς συγγραφείς ως υπερήφανος τύραννος αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την άποψη του κερδίζοντος πλευρά. Οι σύγχρονοι ιστορικοί αξιολογούν την βασιλεία του μαζί με τα κτίρια, τις επιγραφές και τα διοικητικά αρχεία των Περσέπολεις και σχεδιάζουν μια πιο ισορροπημένη εικόνα.

Το μέγεθος του στρατού και το διώρυγα του Ἄθω

Ο Ἡρόδοτος περιγράφει τον στρατό που ο Ξέρξης οδήγησε στην Ελλάδα σε εκατομμύρια. Οι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν ότι αυτοὶ οἱ αριθμοί είναι誇張μένοι· λαμβάνοντας ὑπὸψιν τις ἐπιχειρήσεις και τις πηγὲς νερού, γίνονται πολύ χαμηλότερες εκτιμήσεις, γενικὰ δεν ξεπερνῶν τὰς χιλιάδες. Αν και ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς ἀγνοεῖται, ὑπάρχει συμφωνία ὅτι αὐτὸς ὁ στρατὸς ἦν μία ἀπὸ τὰς μεγαλύτερες στρατιωτικὲς ἐπιχειρήσεις τοῦ ἀρχαίου κόσμου. Τὸ διώρυγα τοῦ Ἄθω ὃ περιγράφει ὁ Ἡρόδοτος πολὺν χρόνον ἡγείτο μῦθος· ὅμως, γεωφυσικὲς ἐρεῦναι καὶ γεωτρήσεις ὑπὸ βρετανικῶν καὶ ἑλληνικῶν ἐρευνητῶν ἀπὸ τὴν δεκαετία τοῦ 1990 καὶ ἔπειτα ἀποκαλύψανεν ἴχνη διωρύγματος ὃς ὄντως σκάφτηκε διὰ τῆς στενῆς ἰσθμοῦ τῆς χερσονήσου. Κατὰ τὸν Ἡρόδοτον, ὅταν αἱ πρῶται γέφυραι ὑπὲρ τοῦ Ἑλλησπόντου καταστράφηκαν ἀπὸ καταιγίδα, ὁ Ξέρξης ἐμαστίγωσε τὴν θάλασσα· αὕτη ἡ ἱστορία ἀποτελεῖ μέρος τῆς εἰκόνος τοῦ ὑπερήφανου βασιλέως στὶν ὄψιν τῶν Ἑλλήνων.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, βιβλία VII–IX.
  2. Encyclopaedia Britannica, “Xerxes I”.
  3. UNESCO World Heritage, “Persepolis”.
  4. Pierre Briant – From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire (Eisenbrauns, 2002)
  5. Amélie Kuhrt – The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period (Routledge, 2007)
  6. Ἡρόδοτος – Ἱστορίαι, βιβλίο VII, κεφάλαια 22–24 καὶ 34–35
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *