Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Κύρος ο Μέγας: Ιδρυτής της Αχαιμενιδικής Περσικής Αυτοκρατορίας

Ο Κύρος Β', γνωστός ως Κύρος ο Μέγας, ίδρυσε την Αχαιμενιδική Περσική Αυτοκρατορία τον 6ο αιώνα π.Χ. Κατακτώντας τα βασίλεια της Μηδίας, της Λυδίας και της Βαβυλώνας, δημιούργησε ένα κράτος που εκτείνονταν από το Αιγαίο ως την Κεντρική Ασία. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, πέθανε το 530 π.Χ. μαχόμενος την Τόμυρι, βασίλισσα των Μασσαγετών.

Κύρος ο Μέγας: Ιδρυτής της Αχαιμενιδικής Περσικής Αυτοκρατορίας
Ενδεικτική εικόνα · Εικόνα: Adriaen Collaert / Maerten de Vos / Wikimedia Commons (CC0)

Ο Κύρος ήταν ο Περσικός βασιλιάς της Ανσάν στην σημερινή νοτιοδυτική Ιράν. Περίπου το 550 π.Χ. ήττησε τον ανώτερό του, τον Μηδικό βασιλιά Αστυάγη, κατέλαβε τη Μηδία και θεμελίωσε την Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία.

Λυδία και Βαβυλώνας

Το 547/546 π.Χ. ήττησε τον διάσημο για τον πλούτο του Λυδικό βασιλιά Κροῖσο και κατέλαβε την πρωτεύουσά του Σάρδεις (κοντά στην σημερινή Σαλίχλι, Μανισά); οι Ιωνικές πόλεις της δυτικής Μικράς Ασίας ήρθαν επίσης υπό Περσική κυριαρχία. Το 539 π.Χ. εισήλθε στη Βαβυλώνα. Επειδή επέτρεψε στους Εβραίους που είχαν εξοριστεί στη Βαβυλώνα να επιστρέψουν στην Ιερουσαλήμ, θυμάται ευνοϊκά στην Εβραϊκή Βίβλο.

Ο Κύλινδρος του Κύρου

Ο πηλός Κύλινδρος του Κύρου, κατασκευασμένος μετά την κατάληψη της Βαβυλώνας και που βρίσκεται τώρα στο Βρετανικό Μουσείο, περιγράφει τον Κύρο να τιμά τους θεούς της Βαβυλώνας και να επιτρέπει σε απελάσιμους λαούς να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Μερικές φορές ονομάζεται «πρώτο χάρτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», αλλά οι ιστορικοί τονίζουν ότι πρόκειται για μια σύγχρονη ερμηνεία.

Θάνατος

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, το 530 π.Χ. ο Κύρος εκστράτευσε κατά των Μασσαγετών πέρα από τον Σыр Ντάρια στην Κεντρική Ασία και σκοτώθηκε σε μάχη με το στρατό της βασίλισσας Τόμυρι. Υπάρχουν και άλλες αρχαίες αφηγήσεις για τον θάνατό του. Ο τάφος του βρίσκεται στην Πασαργάδες; τον διάδεξε ο γιός του Καμβύσης Β'.

Η θρυλική παιδική ιστορία που αφηγείται ο Ηρόδοτος

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Μηδικός βασιλιάς Αστυάγης είδε όνειρο που έδειχνε ότι το παιδί της κόρης του Μανδάνης θα αναλάβει τον θρόνο του, και διέταξε τον άνδρα του Χάρπαγο να σκοτώσει το μωρό. Ο Χάρπαγος παρέδωσε το νήπιο σε έναν νομαδά, που το μεγάλωσε ως δικό του γιο. Στην ηλικία των δέκα ετών, η συμπεριφορά του αγοριού σε ένα παιχνίδι «βασιλιάδων» με τα παιδιά του χωριού οδήγησε στην αποκάλυψη της αλήθειας. Αφηγούμενος αυτή την ιστορία, ο Ηρόδοτος δηλώνει ανοιχτά ότι ξέρει και άλλες αφηγήσεις για τη γέννηση του Κύρου. Οι ιστορικοί θεωρούν τα στοιχεία της ιστορίας ως θρύλο, αλλά η πληροφορία ότι ο Κύρος καταγόταν από τόσο Περσική όσο και Μηδική γονική γραμμή συμφωνεί με άλλες πηγές.

Η πτώση της Βαβυλώνας: ο Χρονικόγραφος του Ναβονίδου

Το πιο πολύτιμο συγχρονικό έγγραφο για το πώς καταλήφθηκε η Βαβυλώνα είναι ο Χρονικόγραφος του Ναβονίδου, γραμμένος σε κουνειφόρμι και που βρίσκεται τώρα στο Βρετανικό Μουσείο. Σύμφωνα με τον χρονικόgrafo, ο Περσικός στρατός ήττησε τον Βαβυλώνιο στρατό στην Όπις στον Τίγρη το φθινόπωρο του 539 π.Χ.; λίγες μέρες αργότερα, δυνάμεις υπό τον Γκουμπάρου (Ουγβάρου) εισήλθαν στη Βαβυλώνα χωρίς μάχη. Ο ίδιος ο Κύρος έφτασε στην πόλη μόνο δεκαεπτά μέρες αργότερα. Ο χρονικόγραφος καταγράφει επίσης ότι οι τελετές στους ναούς συνέχισαν χωρίς διακοπή. Αυτό το στοιχείο ταιριάζει με την δήλωση του Κυλίνδρου του Κύρου «εισήλθα στη Βαβυλώνα με ειρήνη»; ωστόσο, οι γνώμονες μας θυμίζουν ότι ο κύλινδρος πρέπει να διαβάζεται ως κείμενο προπαγάνδας.

Ανατολικές εκστρατείες και Κυρόπολη

Οι κατακτήσεις του Κύρου δεν περιορίστηκαν στη δύση. Μεταξύ ή μετά τις Λυδικές και Βαβυλώνιες εκστρατείες, πιστεύεται ότι στράφηκε ανατολικά και υπέταξε κεντρικάσιατικές περιοχές όπως η Βακτριανή και η Σογδιανή υπό Περσική κυριαρχία; αυτές οι περιοχές καταγράφονται αργότερα ως επαρχίες της αυτοκρατορίας στην Επιγραφή του Μπεχιστούν. Στον Σыр Ντάρια ίδρυσε ένα οχυρό προαστείο που φέρει το όνομά του, γνωστό στις ελληνικές πηγές ως Κυρόπολη (Κυρέσκατα). Περίπου δύο αιώνες αργότερα αυτό το οχυρό ήταν μεταξύ των πόλεων που αντέστησαν στον Αλέξανδρο τον Μέγα κατά την κεντρικάσιατική του εκστρατεία και καταλήφθηκε από τον στρατό του. Θεωρείται ότι βρισκόταν κοντά στην σημερινή Ισταράφσαν στο Τατζικιστάν.

Ο τάφος στην Πασαργάδες και η μνήμη του Κύρου

Η Πασαργάδες, η πρώτη πρωτεύουσα που ίδρυσε ο Κύρος, προστέθηκε στη Λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2004. Ένας απλός λίθινος τάφος σε βάση εξαπτέρυγης κλίμακας αποδίδεται παραδοσιακά στον Κύρο. Ο Αρριανός αναφέρει ότι ο Αλέξανδρος ο Μέγας επισκέφθηκε τον τάφο το 324 π.Χ., τον βρήκε διαρπαγμένο και διέταξε στον ιστορικό Αριστόβουλο να τον αποκαταστήσει. Η μνήμη του Κύρου ζούσε επίσης στον ελληνικό κόσμο: η «Κυροπαίδεια» (Η Εκπαίδευση του Κύρου) του Ξενοφώντα τον απεικονίζει ως ιδανικό άρχοντα. Το έργο δεν είναι ιστορική βιογραφία αλλά βιβλίο αναλογισμών για τη διακυβέρνηση, και διαβάστηκε εκτεταμένα πάλι στην Ευρώπη κατά την Αναγέννηση.

Συχνές ερωτήσεις

Τι συνέβη μεταξύ του Κύρου και της Τόμυρι; Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Κύρος συνέλαβε τον γιο της Τόμυρι με κόλπο· μετά τον θάνατο του γιού της, η Τόμυρι ήττησε τον Περσικό στρατό σε μεγάλη μάχη.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Herodotus, Histories, book I.
  2. Cyrus Cylinder, British Museum collection.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Cyrus the Great”.
  4. Herodotus, Histories, Book I (107–130)
  5. British Museum – Nabonidus Chronicle (BM 35382)
  6. UNESCO World Heritage – “Pasargadae” (2004)
  7. Arrian, Anabasis of Alexander, Book VI
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *