Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Οι Χούνοι: Η Αυτοκρατορία της Στέπας που συγκλόνισε την Ασία και την Ευρώπη, από τον Μότου Τσανγιού έως τον Άττιλα

Η αυτοκρατορία της στέπας που ιδρύθηκε από τον Μότου (Mete Han) ανάγκασε την Κίνα σε συνθήκη ειρήνης· αιώνες αργότερα, η προέλαση των Ευρωπαίων Χούνων προς τα δυτικά πυροδότησε τη Μεγάλη Μετανάστευση και άλλαξε τη μοίρα της Ρώμης. Οι Χούνοι ήταν η πρώτη μεγάλη δύναμη της στέπας που διαμόρφωσε τον πορεία της ευρασιατικής ιστορίας.

Οι Χούνοι: Η Αυτοκρατορία της Στέπας που συγκλόνισε την Ασία και την Ευρώπη, από τον Μότου Τσανγιού έως τον Άττιλα

Αυτό το άρθρο είναι το 3ο μέρος της σειράς «Πώς οι Τούρκοι διαμόρφωσαν την Παγκόσμια Ιστορία;».

Οι Χούνοι ίδρυσαν ένα από τα πρώτα μεγάλα κράτη της τουρκικής ιστορίας και του πολιτισμού της ευρασιατικής στέπας. Οι ιστορικοί συζητούν ακόμη τη σύνδεση μεταξύ των Ασιατικών Χούνων, που ονομάζονται «Xiongnu» στις κινεζικές πηγές, και των Χούνων που έφτασαν στην Ευρώπη αιώνες αργότερα· είναι όμως σαφές ότι και οι δύο μοιράζονταν την ίδια παράδοση της στέπας, τον τρόπο πολέμου των τοξότες ιππείων και μια παρόμοια ιδέα για το κράτος. Η τουρκική ιστοριογραφία θεωρεί τους Χούνους ως την αρχή της μεγάλης τουρκικής πολιτικής παράδοσης που προηγήθηκε των Γκόκτουρκ.

Ο Μότου Τσανγιού και η Αυτοκρατορία των Ασιατικών Χούνων

Τον 3ο αιώνα π.Χ., φυλές Χούνων που ζούσαν στις στέπες της σημερινής Μογγολίας ενώθηκαν υπό τον Τεομάν (Touman). Ο γιος του, Μότου (Mete στα τουρκικά), ανέλαβε την εξουσία το 209 π.Χ. και σύντομα οικοδόμησε μια αυτοκρατορία της στέπας που εκτεινόταν από τους Τουνγκούσους στην ανατολή έως τον Αλτάι και τη Λεκάνη του Ταρίμ στη δυτική πλευρά. Η δεκαδική οργάνωση του Μότου, που χώριζε τον στρατό του σε μονάδες των δέκα, εκατό, χίλια και δέκα χιλιάδων, έγινε ένα διαρκές στρατιωτικό πρότυπο whose ίχνη διακρίνονται σε μεταγενέστερα κράτη της στέπας, στους Μογγόλους και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Χερσαίες Δυνάμεις της Τουρκίας θεωρούν το 209 π.Χ. ως έτος ίδρυσής τους με βάση αυτή την παράδοση.

Το 200 π.Χ. ο Αυτοκράτορας Γκαοζου, ιδρυτής της δυναστείας Χαν, ξεκίνησε μια μεγάλη εκστρατεία κατά των Χούνων, αλλά ถูกεί了一个 από το ιππικό του Μότου στο Μπαϊντένγκ. Αποδραμώμενος από την πολιορκία, ο αυτοκράτορας αναγκάστηκε να υπογράψει μια συνθήκη ειρήνης: η Κίνα θα έστελνε μετάξι, σιτηρά και δώρα κάθε χρόνο, και μια πριγκίπισσα των Χαν θα παντρευόταν τον ηγεμόνα των Χούνων. Αυτή η πολιτική «heqin» (ειρήνη και συγγένεια) είναι η πρώτη περίπτωση που η Κίνα αναγνώρισε ένα κράτος της στέπας ως ισότιμη δύναμη. Η ένωση και η ενίσχυση των τειχών κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Κίνας ήταν επίσης μέρος των μέτρων της κατά του ιππικού της στέπας.

Οι Χούνοι ελεγχлиζαν επίσης τους εμπορικούς δρόμους μεταξύ της Κίνας και της Δύσης. Ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους η δυναστεία Χαν έστειλε αργότερα απεσταλμένους προς τα δυτικά, ανοίγοντας τον Δρόμο του Μεταξιού, ήταν η αναζήτηση συμμάχων κατά των Χούνων. Με αυτόν τον τρόπο, η αντιπαλότητα Χούνων-Κινέζων συνέβαλε έμμεσα στη γέννηση του πιο διάσημου εμπορικού δρόμου στον κόσμο. Το μ.Χ. 48 η αυτοκρατορία χωρίστηκε σε βόρειο και νότιο τμήμα και σταδιακά διαλύθηκε.

Οι Ευρωπαίοι Χούνοι και η Μεγάλη Μετανάστευση

Περίπου το 375, ομάδες Χούνων που προερχόταν από την Ασία διέσχισαν τον Βόλγα και ητίκησαν τους Αλάνους και τους Οστρογόθους βόρεια της Μαύρης Θάλασσας. Φυγάδες των Χούνων, οι Βησίγοθες διέσχισαν τον Δούναβη το 376 αναζητώντας καταφύγιο από τη Ρώμη· το 378 κοντά στο Αδριανούπολη ητίκησαν τον ρωμαϊκό στρατό και σκότωσαν τον Αυτοκράτορα Βαλέριο. Αυτή η αλυσίδα γεγονότων πυροδότησε τη μεγάλη κίνηση γνωστή ως «Περίοδος Μετανάστευσης», κατά την οποία γερμανικοί λαοί εξαπλώθηκαν στην ρωμαϊκή επικράτεια. Αυτές οι μεταναστεύσεις έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη μετάβαση της Ευρώπης από την κλασική εποχή στον Μεσαίωνα.

Στις αρχές του 5ου αιώνα, οι Χούνοι έκαναν τη σημερινή ουγγρική πεδιάδα το κέντρό τους. Υπό ηγεμόνες όπως ο Ουλτίν και ο Ρούα (Rugila), η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία άρχισε να πληρώνει στους Χούνους έναν ετήσιο φόρο. Μετά τον θάνατο του Ρούα το 434, οι ανιψιοί του Μπλέδα και Άττιλα κυβερνούσαν από κοινού· η Συνθήκη του Μάργκος το 435 αύξησε τον φόρο που κατέβαλε η Κωνσταντινούπολη και χορίγησε εμπορικά δικαιώματα στους εμπόρους των Χούνων.

Ο Άττιλα

Γινόμενος μοναδικός ηγεμόνας μετά τον θάνατο του Μπλέδα το 445, ο Άττιλα είναι ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα ονόματα στην ευρωπαϊκή ιστορία. Οι εκστρατείες του στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 440 ανάγκασαν την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε σκληρές συνθήκες. Ο ιστορικός Πρίσκος, μέλος μιας ανατολικορωμαϊκής πρεσβείας στο περιβάλλον του Άττιλα το 449, περιγράφει τον απλό του τρόπο ζωής: ενώ οι καλεσμένοι σερβιρίονταν σε χρυσά και ασημένια πιάτα, ο Άττιλα έτρωγε από ξύλινο σκεύος και τα ρούχα του ήταν απλά. Αυτή η μαρτυρία προσφέρει μια πολύ διαφορετική εικόνα από τις μεταγενέστερες ευρωπαϊκές περιγραφές που παρουσιάζουν τον Άττιλα απλώς ως έναν «βάρβαρο».

Το 451 ο Άττιλα εισήλθε στη Γαλατία (σημερινή Γαλλία). Η μεγάλη μάχη στα Καταλανιανά Πεδιά το 451 εναντίον του Ρωμαίου στρατηγού Αετίου και των Βησίγοθων συμμάχων του ήταν αδιάβαστη, και ο Άττιλα αποχώρησε. Το 452 εισήλθε στην Ιταλία και κατέλαβε τις βόρειες πόλεις της, αλλά μετά από συνάντηση με μια πρεσβεία που περιλάμβανε τον Πάπα Λέο Α', γύρισε πίσω χωρίς να πορευτεί προς τη Ρώμη. Οι λόγοι αυτής της υποχώρησης —ασθένειες και λιμός στον στρατό και η απειλή από την Ανατολική Αυτοκρατορία— συζητούνται ακόμη. Ο Άττιλα πέθανε απροσδόκητα το 453. Μετά από συγκρούσεις μεταξύ των γιων του και τη Μάχη του Νεντάο το 454, η Αυτοκρατορία των Ευρωπαίων Χούνων διαλύθηκε.

Οι Εφθαλίτες

Την ίδια περίοδο, οι Εφθαλίτες, ή «Λευκοί Χούνοι», οικοδόμησαν ένα ισχυρό κράτος στην Κεντρική Ασία. Ανάγκασαν το Σασανίδη Ιράν να πληρώσει φόρο και προχώρησαν μέχρι το βόρειο Ινδία, πριν καταστραφούν στα μέσα του 6ου αιώνα από μια κοινή επίθεση των Γκόκτουρκ και των Σασανιδών.

Η κληρονομιά των Χούνων

  • Τοξοξολία ιππείων και στρατιωτική οργάνωση: Το σύνθετο τόξο, το ελαφρύ ιππικό και η δεκαδική οργάνωση αποτέλεσαν τη βάση του τρόπου πολέμου της στέπας.
  • Η παράδοση κρατικότητας της στέπας: Η ιδέα του «kut», ένα χάρισμα διακυβέρνησης χαρισμένο από τον ουρανό, και η διανομή του βασιλείου μεταξύ μελών της δυναστείας ήταν πρώιμα παραδείγματα μιας πολιτικής παράδοσης που θα διαρκούσε από τους Γκόκτουρκ έως τους Σελτζούκιδες.
  • Σύνδεση της Ευρασίας: Οι κινήσεις των Χούνων σήμαιναν ότι, για πρώτη φορά, ένας κόσμος που εκτεινόταν από την Κίνα έως τη Ρώμη ένιωσε τον αντίκτυπο της ίδιας δύναμης της στέπας.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι οι Ούγγροι απόγονοι των Χούνων;

Όχι. Οι Ούγγροι είναι ένας λαός ούγκρικης προέλευσης που έφτασε στη Λεκάνη των Καρπáticamenteων στο τέλος του 9ου αιώνα. Τα μεσαιωνικά ουγγρικά χρονικά, ωστόσο, ισχυρίστηκαν ότι οι Χούνοι και ο Άττιλα ήταν πρόγονοί τους, και έτσι ο Άττιλα παρέμεινε ως μια αγαπημένη προσωπικότητα στον ουγγρικό πολιτισμό.

Ήταν οι Χούνοι Τούρκοι;

Πολύ λίγες λέξεις της γλώσσας των Χούνων έχουν επιβιώσει και η προέλευσή τους συζητείται από τους μελετητές. Η τουρκική και η κεντροασιατική ιστοριογραφία καταγράφουν τους Χούνους ως μέρος της τουρκικής ιστορίας λόγω της πολιτικής τους οργάνωσης, του πολιτισμού τους και της συνέχειας με μεταγενέστερα τουρκικά κράτη. Ορισμένοι δυτικοί μελετητές τους περιγράφουν αντίθετα ως μια πολύγλωσση συνομοσπονδία φυλών.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

  1. Bahaeddin Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi.
  2. Sima Qian, Records of the Grand Historian (Shiji), κεφάλαιο για τους Xiongnu.
  3. Η πρεσβευτική μαρτυρία του Πρίσκου (5ος αιώνας).
  4. Peter Heather, The Fall of the Roman Empire (2005).
  5. Encyclopaedia Britannica, «Hun», «Xiongnu», «Attila».
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *