İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

VII. Kleopatra: Ptolemaios Mısır’ının Son Kraliçesi

VII. Kleopatra, MÖ 51–30 yılları arasında Mısır’ı yöneten Ptolemaios hanedanının son etkin hükümdarıdır. Jül Sezar ve Marcus Antonius ile kurduğu ittifaklarla Roma’nın iç savaşlarında Mısır’ın bağımsızlığını korumaya çalıştı. MÖ 31’deki Aktium yenilgisinin ardından öldü ve Mısır Roma eyaleti oldu.

VII. Kleopatra: Ptolemaios Mısır’ının Son Kraliçesi
Fotoğraf: Ancient Roman sculptors from the late Republican era / Wikimedia Commons (Public domain)

Kleopatra, Büyük İskender’in komutanlarından I. Ptolemaios’un kurduğu, Makedon kökenli Ptolemaios hanedanından gelir. Babası XII. Ptolemaios’un MÖ 51’deki ölümünden sonra küçük kardeşi XIII. Ptolemaios ile birlikte tahta çıktı. Plutarkhos’a göre birçok dil konuşuyordu ve hanedanında Mısır dilini öğrenen ilk hükümdardı.

Sezar ile ittifak

Kardeşiyle girdiği taht kavgasında tahttan uzaklaştırıldı. MÖ 48’de İskenderiye’ye gelen Jül Sezar’ın desteğiyle yeniden iktidarı ele geçirdi. Sezar’dan bir oğlu oldu: Kaisarion. Sezar MÖ 44’te Roma’da öldürülünce Mısır’a döndü.

Marcus Antonius

MÖ 41’de Tarsus’ta Roma’nın doğu eyaletlerini yöneten Marcus Antonius ile buluştu; ikisi hem siyasi hem kişisel bir birliktelik kurdu. Antonius’un Doğu’daki toprakları Kleopatra ve çocuklarına bağışlaması Roma’da tepki çekti ve Octavianus ile savaşa yol açtı.

Aktium ve ölüm

MÖ 31’de Aktium deniz savaşında Antonius ve Kleopatra’nın donanması Octavianus’a yenildi. MÖ 30’da Octavianus İskenderiye’ye girince önce Antonius, ardından Kleopatra canına kıydı. Antik kaynaklar ölümünü bir yılan (aspis) sokmasına bağlar, ancak ayrıntılar kesin değildir. Mısır bundan sonra Roma eyaleti oldu.

Kardeşleriyle taht kavgası

Kleopatra'nın kardeşleri de iktidar mücadelesinin tarafıydı. Ablası IV. Berenike, babaları sürgündeyken tahtı ele geçirmiş, XII. Ptolemaios MÖ 55'te Roma desteğiyle dönünce idam edilmişti. Küçük kardeşi XIII. Ptolemaios, Sezar'a karşı verilen İskenderiye Savaşı'nda MÖ 47'de Nil'de boğularak öldü. Kız kardeşi IV. Arsinoe, Sezar'ın Roma'daki zafer alayında esir olarak gösterildi ve MÖ 41'de Efes'te, Antonius'un emriyle öldürüldü. Kleopatra bundan sonra en küçük kardeşi XIV. Ptolemaios ile birlikte hüküm sürdü; o da MÖ 44'te öldü.

Roma'daki yılları ve yönetimi

Kleopatra MÖ 46–44 arasında Roma'da, Sezar'ın Tiber'in karşı yakasındaki bahçeli konutunda kaldı. Antik yazar Appianos'a göre Sezar, Venus Genetrix tapınağına onun altın bir heykelini koydurdu. Romalı devlet adamı Cicero'nun mektupları, bu ziyaretin Roma'da nasıl tepki çektiğini gösterir. Mısır'da ise Kleopatra güçlü bir yönetici olarak tanındı: Berlin'deki bir papirüs belgesinin (MÖ 33) altındaki Yunanca "olsun" notunun onun el yazısı olabileceği bazı araştırmacılarca ileri sürülür.

Çocuklarının akıbeti

Octavianus İskenderiye'yi aldıktan sonra Sezar'dan olan oğlu Kaisarion MÖ 30'da öldürüldü. Antonius'tan olan üç çocuğu, ikizler Aleksandros Helios ile Kleopatra Selene ve küçük Ptolemaios Philadelphos, Roma'ya götürülüp Antonius'un eski eşi Octavia'nın yanında büyütüldü. Kleopatra Selene daha sonra Numidya prensi II. Juba ile evlendi ve Kuzey Afrika'daki Mauretanya krallığının kraliçesi oldu.

Görünüşü ve portreleri

Kleopatra'nın görünüşüne dair en güvenilir bilgiler, onun döneminde basılmış sikkelerden gelir. Bu sikkelerde belirgin bir burun ve sıkıca toplanmış saçlarla, gösterişten uzak bir portre görülür. Plutarkhos, onun güzelliğinin kendi başına eşsiz olmadığını, asıl etkisinin konuşmasından, zekâsından ve sesinin çekiciliğinden geldiğini yazar. Berlin'deki Altes Museum ile Vatikan Müzeleri'nde bulunan mermer portre başlarının Kleopatra'yı gösterdiği düşünülür. Kleopatra'yı efsanevi bir güzellik olarak çizen imaj ise daha çok Rönesans sonrası resim, tiyatro ve 20. yüzyıl sinemasıyla yaygınlaştı; antik kaynakların asıl vurguladığı, onun siyasi yeteneği ve çok dilli birikimiydi.

Ptolemaios hanedanının sonu

Kleopatra'nın ölümüyle yaklaşık üç yüz yıl süren Ptolemaios hanedanı sona erdi. Octavianus, Mısır'ı diğer eyaletlerden farklı olarak doğrudan kendisine bağlı bir valiyle yönetti; ülkenin tahılı bundan sonra Roma'nın beslenmesinde önemli bir rol oynadı.

Sık sorulan sorular

Kleopatra Mısırlı mıydı? Hanedanı Makedon kökenliydi; annesinin kimliği kesin olarak bilinmemektedir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Plutarkhos, Paralel Hayatlar: Antonius.
  2. Cassius Dio, Roma Tarihi, 42–51. kitaplar.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Cleopatra” maddesi.
  4. Duane W. Roller – Cleopatra: A Biography (Oxford University Press, 2010)
  5. Appianos – Roma İç Savaşları, II. kitap

Merak edilenler

VII. Kleopatra kimdir? VII. Kleopatra, MÖ 51–30 yılları arasında Mısır’ı yöneten Ptolemaios hanedanının son etkin hükümdarıdır.

VII. Kleopatra ne zaman ve nerede doğdu? Doğum: MÖ 69, İskenderiye.

VII. Kleopatra ne zaman hüküm sürdü? Hükümdarlık dönemi: MÖ 51 – 30.

VII. Kleopatra ne zaman öldü? Ölüm: Ağustos MÖ 30, İskenderiye.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir