Al-Mutawakkil là con trai của caliph al-Mu‘tasim. Sau cái chết của anh trai al-Wathiq năm 847, ông được chọn làm caliph với sự hậu thuẫn của các chỉ huy Thổ Nhĩ Kỳ và quan lại tại triều đình.
Kết thúc Mihna
Mihna, bắt đầu dưới triều caliph al-Ma’mun, nhằm ép buộc quan lại và học giả chấp nhận học thuyết Mu'tazili rằng Qur'an được tạo ra; các học giả như Ahmad ibn Hanbal bị bách hại vì từ chối. Al-Mutawakkil chấm dứt chính sách này và ủng hộ các học giả truyền thống về hadith. Các biện pháp hạn chế đối với người không theo Hồi giáo cũng được áp dụng trong giai đoạn này.
Các công trình tại Samarra
Giữa năm 848 và 852, al-Mutawakkil xây dựng Đền Thờ Lớn Samarra. Tháp minaret xoắn ốc Malwiya của nó là một trong những công trình nổi tiếng nhất của kiến trúc Hồi giáo và là một phần của di sản Thế giới UNESCO. Ông cũng thành lập một thành phố mới ở phía bắc Samarra mang tên mình, al-Ja‘fariyya (al-Mutawakkiliyya).
Cái chết
Al-Mutawakkil cố gắng kìm hãm quyền lực của các chỉ huy Thổ Nhĩ Kỳ. Tháng 12 năm 861, ông bị giết trong cung điện bởi các chỉ huy vệ binh Thổ Nhĩ Kỳ hành động cùng con trai ông al-Muntasir. Trong thập niên tiếp theo, một số caliph được phong và bãi nhiệm liên tiếp trong thời gian ngắn, một giai đoạn được gọi là "Loạn tại Samarra".
Sắp đặt kế thừa và nguyên nhân xung đột
Năm 849–850, al-Mutawakkil thực hiện một sắp đặt đặt kế thừa ngai vàng trong ba con trai theo thứ tự: trước al-Muntasir, sau đó al-Mu'tazz, rồi al-Mu'ayyad sẽ lên ngôi. Các tỉnh của nhà nước cũng được chia cho ba người con trai này. Tuy nhiên, theo thời gian, caliph bắt đầu thiên về al-Mu'tazz và công khai khinh thường con trai cả al-Muntasir. Các nhà sử học cho rằng căng thẳng này, kết hợp với cuộc đấu tranh quyền lực giữa các chỉ huy Thổ Nhĩ Kỳ và caliph, đã đặt nền móng cho vụ ám sát năm 861.
Ja'fariyya và Đền Thờ Abu Dulaf
Al-Mutawakkil cũng cho xây một đền thờ lớn tại Ja'fariyya, thành phố ông thành lập ở phía bắc Samarra. Công trình này, ngày nay được gọi là Đền Thờ Abu Dulaf, được xây dựng năm 859–861 và, giống như Đền Thờ Lớn, có một tháp minaret xoắn ốc; tuy nhiên kích thước của nó nhỏ hơn. Caliph cố gắng cung cấp nước cho Ja'fariyya qua một kênh đào từ sông Tigris, nhưng kênh đào đó chưa bao giờ hoạt động tốt. Sau cái chết của ông, thành phố sớm bị bỏ hoang và hành chính chuyển trở lại trung tâm cũ Samarra.
Nilometer trên đảo Roda ở Cairo
Một công trình còn sót lại từ triều đại al-Mutawakkil là Nilometer trên đảo Roda ở Cairo. Được tu sửa theo lệnh của ông năm 861, giếng đo này dùng để đo mức nước lũ hàng năm của sông Nile. Vì độ cao của mùa lũ quyết định mùa màng và do đó thuế thu được, Nilometer có tầm quan trọng lớn cho việc quản lý Ai Cập. Một số nguồn gán thiết kế công trình cho nhà thiên văn học Ahmad ibn Muhammad al-Farghani. Giếng với bậc thang đá và cột đo ở giữa vẫn có thể tham quan ngày nay.
Quan hệ với Byzantine
Các cuộc chiến tranh biên giới với Byzantine tiếp diễn dưới triều đại al-Mutawakkil. Năm 853, một hạm đội Byzantine cướp phá Damietta trên bờ biển Ai Cập trong một cuộc đột kích bất ngờ; sau sự kiện này, caliph ra lệnh củng cố thành luỹ thành phố. Bên cạnh chiến tranh, cũng có các tiếp xúc hòa bình: năm 856 và 860, việc trao đổi tù nhân diễn ra giữa hai bên trên bờ sông Lamos (nay là Limonlu) ở Cilicia. Những lần trao đổi này cho thấy chiến tranh và ngoại giao đi đôi với nhau trên biên giới Abbas–Byzantine.
Đời sống văn hóa tại triều đình
Mặc dù động loạn chính trị, triều đình al-Mutawakkil là nơi diễn ra một đời sống văn hóa sôi động. Al-Buhturi và Ali ibn al-Jahm, trong số những nhà thơ Ả Rập hàng đầu thời đại, đã viết thơ ca ngợi caliph; các bài thơ của al-Buhturi miêu tả các cung điện Samarra vẫn cung cấp thông tin quan trọng về các công trình này ngày nay. Nhà dịch thuật và y sĩ nổi tiếng Hunayn ibn Ishaq, người đã dịch các tác phẩm y học và triết học Hy Lạp sang tiếng Ả Rập, cũng phục vụ như y sĩ triều đình trong giai đoạn này. Hoạt động dịch thuật này cho thấy sự tích lũy tri thức bắt đầu dưới triều al-Ma'mun vẫn đang tiếp diễn.
Nguồn và đọc thêm
- Al-Tabari, History of the Prophets and Kings.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Mütevekkil-Alallah” và “Mihne”.
- UNESCO World Heritage, “Samarra Archaeological City”.
- Hugh Kennedy, The Prophet and the Age of the Caliphates, 3rd edition, 2016
- Turkish Religious Foundation Encyclopedia of Islam (TDV), "Mikyas" entry
- Turkish Religious Foundation Encyclopedia of Islam (TDV), "Buhtürî" and "Huneyn b. İshak" entries
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *