Al-Mahdi là con trai của Abu Ja‘far al-Mansur, người đã đặt nền móng vững chắc cho nhà nước Abbas. Ông cai trị Khurasan khi còn trẻ và trở thành Caliph khi cha qua đời trên đường hành hương năm 775.
Chính phủ hòa giải
Đầu triều đại, al-Mahdi thả nhiều người bị giam dưới thời cha, trả lại tài sản bị tịch thu và cố gắng cải thiện quan hệ với hậu duệ của Ali. Ông mở rộng Đền thờ Lớn ở Mecca và Đền thờ của Nhà tiên tri ở Medina, đồng thời xây dựng nguồn nước và trạm nghỉ dọc các tuyến đường hành hương.
Chiến dịch chống lại "zindiqs"
Dưới thời al-Mahdi, một chiến dịch khắt khe được triển khai chống lại những người nhà nước gắn mác "zindiqs", đặc biệt là những người được cho là theo đạo Mani, và một quan chức đặc biệt được bổ nhiệm cho mục đích này.
Các chiến dịch Byzantine
Quân đội Abbas thường xuyên tiến hành chiến dịch chống lại Byzantine. Năm 782, một quân đội dưới quyền con trai trẻ Harun (sau này là Harun al-Rashid) vượt qua Anatolia và tiến đến bờ châu Á của Bosphorus gần Chrysopolis (Üsküdar). Hoàng hậu Irene đồng ý đóng góp hàng năm để đổi lấy hòa bình.
Cái chết
Al-Mahdi qua đời năm 785 khi đang đi săn ở vùng Masabadhan của Iran. Người kế vị đầu tiên là con trai al-Hadi và, sau triều đại ngắn ngủi của al-Hadi, là Harun al-Rashid.
Rusafa: phía đông Baghdad
Tên tuổi của Al-Mahdi cũng gắn liền với sự phát triển của Baghdad ở bờ đông sông Tigris. Cha ông al-Mansur đã cho xây một khu định cư mới tên là Rusafa cho con trai và quân đội của mình ở phía đông, đối diện với thành tròn. Al-Mahdi xây dựng vòng tròn riêng của mình tại đó, với một cung điện và một nhà thờ. Theo thời gian, Rusafa và vùng lân cận phát triển thành một trong những khu dân cư đông đúc nhất của Baghdad. Trong những thế kỷ sau đó, trọng tâm của thành phố chủ yếu dịch chuyển sang phía đông.
Cuộc nổi dậy của al-Muqanna
Một trong những vấn đề nội bộ kéo dài nhất dưới triều đại của al-Mahdi là cuộc nổi dậy của al-Muqanna, bắt đầu ở Transoxiana. Hashim ibn Hakim, được gọi là "al-Muqanna" (người che mặt) vì ông che mặt bằng một chiếc khăn, tự xưng là một vị thần và thu hút một lượng lớn tín đồ, đặc biệt ở vùng Sogdiana. Những người theo phe ông mặc áo trắng đã kháng cự lại quân đội Abbas nhiều năm. Cuộc nổi dậy kết thúc khoảng năm 779–780 với cuộc bao vây pháo đài của ông gần Kesh.
Các Trưởng relative và chế độ thuế
Dưới thời al-Mahdi, Trưởng relative Abu Ubaydallah Mu'awiya ibn Yasar đã thực hiện những cải cách tài chính quan trọng. Đáng chú ý nhất là việc áp dụng hệ thống "muqasama" ở Iraq, theo đó thuế đất đai được lấy dưới dạng một phần cố định của vụ mùa thay vì một số tiền cố định. Chế độ này nhằm giảm gánh nặng cho nông dân trong những năm歉 thu. Ya'qub ibn Dawud, sau này được bổ nhiệm làm Trưởng relative, mất lòng tin của Caliph sau một thời gian và bị giam cầm.
Sự ảnh hưởng của al-Khayzuran
Vợ của Al-Mahdi, al-Khayzuran, được biết đến như một trong những phụ nữ có ảnh hưởng nhất trong lịch sử Abbas. Bà đến cung đình với tư cách là một nữ nô lệ gốc Yemen, kết hôn với al-Mahdi và trở thành mẹ của hai Caliph, al-Hadi và Harun al-Rashid. Theo các tư liệu, bà có tiếng nói trong việc nước, và các thống đốc cùng quan lại tìm kiếm sự ủng hộ của bà. Cũng có truyền thuyết rằng bà đã mua ngôi nhà ở Mecca được cho là nơi sinh ra của Nhà tiên tri và biến nó thành một nơi cầu nguyện.
Vấn đề kế vị và chuyến đi cuối cùng
Al-Mahdi đã chỉ định hai con trai là al-Hadi và Harun làm người kế vị theo thứ tự đó. Tuy nhiên, ở cuối đời, ông muốn để Harun lên trước. Với mục đích này, ông triệu tập al-Hadi, lúc đó đang ở Jurjan, về Baghdad; khi al-Hadi không đến, ông tự thân xuất phát để thuyết phục con. Trong chuyến đi này, ông qua đời tại Masabadhan năm 785. Sau cái chết của ông, al-Hadi trở thành Caliph; nhưng sau triều đại ngắn ngủi của al-Hadi, Harun al-Rashid lên ngôi.
Ý nghĩa của danh hiệu "al-Mahdi"
"Al-Mahdi" trong tiếng Ả Rập có nghĩa là "người được hướng dẫn đúng đắn", và trong truyền thống Hồi giáo nó cũng gợi nhắc đến hình tượng một vị cứu thế mong đợi vào cuối thời gian. Hầu hết các sử gia cho rằng al-Mansur đã chọn danh hiệu này cho con trai một cách có chủ đích. Mục đích của lựa chọn này là tập hợp những kỳ vọng cứu thế lan rộng lúc bấy giờ quanh triều đại Abbas và giảm bớt ảnh hưởng của các đối thủ đua tranh xuất thân từ Ali.
Nguồn tham khảo và đọc thêm
- Al-Tabari, History of the Prophets and Kings.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Mehdî-Billâh”.
- Encyclopaedia Britannica, “al-Mahdī”.
- Hugh Kennedy, The Early Abbasid Caliphate: A Political History, 1981
- Turkish Religious Foundation Encyclopedia of Islam (TDV), "Hayzürân", "Mukannâ" and "Rusâfe" entries
- Hugh Kennedy, The Prophet and the Age of the Caliphates, 3rd edition, 2016
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *