Trong hơn 130 năm lịch sử, điện ảnh đã không ngừng tái sinh cùng với công nghệ. Dưới đây là sáu bước ngoặt đã đặt nền tảng cho những bộ phim chúng ta xem ngày nay.
1. Buổi chiếu công chúng đầu tiên (1895)
Vào ngày 28 tháng 12 năm 1895, anh em Lumière đã tổ chức một trong những buổi chiếu phim có vé đầu tiên tại phòng hầm của Grand Café ở Paris. Những đoạn phim ngắn về công nhân rời nhà máy và các cảnh đời thường đã làm khán giả kinh ngạc.
2. Điện ảnh kể chuyện
Vào đầu những năm 1900, các nhà làm phim bắt đầu sử dụng máy quay không chỉ để ghi lại mà còn để kể chuyện. Việc cắt ghép, các góc quay khác nhau và cận cảnh đã tạo ra ngôn ngữ riêng của điện ảnh.
3. Âm thanh (1927)
The Jazz Singer, một trong những bộ phim truyện dài đầu tiên có lời thoại và bài hát đồng bộ, mở đầu cho sự kết thúc của thời kỳ phim câm.
4. Màu sắc
Vào những năm 1930, công nghệ Technicolor ba dải đã mang màu sắc sống động lên màn ảnh, và trong các thập kỷ sau, màu sắc dần trở thành tiêu chuẩn.
5. Màn hình rộng (1950s)
Đối đầu với truyền hình, các rạp chiếu phim chuyển sang các định dạng màn hình rộng như CinemaScope để mang đến trải nghiệm mà khán giả không thể có ở nhà.
6. Hoạt hình máy tính và kỷ nguyên kỹ thuật số
Năm 1995, Toy Story trở thành bộ phim truyện dài đầu tiên được làm hoàn toàn bằng hoạt hình máy tính. Máy ảnh kỹ thuật số và chiếu kỹ thuật số lan rộng trong những năm 2000, và ngày nay các nền tảng phát trực tuyến đang định hình lại cách các bộ phim được sản xuất và xem.
Trước Lumière: những người tiên phong của hình ảnh chuyển động
Mặc dù buổi chiếu của anh em Lumière là một khởi đầu, ý tưởng về hình ảnh chuyển động đã có từ lâu hơn. Vào thế kỷ 19, các đĩa và xi lanh quay dựa trên ảo giác quang học đã cho thấy một chuỗi nhanh các hình ảnh được nhận thức như chuyển động. Kinetoscope, được phát triển trong phòng thí nghiệm của Thomas Edison, chiếu phim vào đầu những năm 1890 trong một hộp mà một người xem qua lỗ kim. Ngược lại, Cinématographe của anh em Lumière là một thiết bị ánh sáng có thể vừa quay vừa chiếu lên màn, và nó đã được cấp bằng sáng chế vào năm 1895. Sự khác biệt này quan trọng: phim không còn là một hiện tượng tò mò dành cho một người mà trở thành trải nghiệm chung của đám đông trong một hội trường tối. Không lâu sau, ảo thuật gia người Pháp Georges Méliès đã dùng máy quay để tạo ra các mánh khóe và thế giới kỳ diệu; bộ phim 1902 của ông, A Trip to the Moon, được biết đến như một trong những ví dụ vĩ đại đầu tiên về trí tưởng tượng trong điện ảnh.
Khởi đầu của điện ảnh ở Thổ Nhĩ Kỳ
Điện ảnh cũng đã đến các vùng đất Ottoman rất sớm. Những buổi chiếu phim đầu tiên ở Istanbul diễn ra tại Beyoğlu vào năm 1896, chỉ một thời gian ngắn sau buổi chiếu của Lumière ở Paris. Bộ phim đầu tiên của điện ảnh Thổ Nhĩ Kỳ thường được coi là bộ phim tài liệu do Fuat Uzkınay quay vào ngày 14 tháng 11 năm 1914, ghi lại việc phá bỏ Tượng đài Nga tại Ayastefanos. Vì không có bản sao nào của bộ phim được biết đến ngày nay, một số nhà nghiên cứu đặt câu hỏi về quan điểm này, nhưng ngày 14 tháng 11 đã lâu được xem là ngày sinh của điện ảnh Thổ Nhĩ Kỳ. Trong những năm đầu của Cộng hòa, điện ảnh phần lớn do các đạo diễn có nền tảng sân khấu nắm giữ. Sau những năm 1950, trong giai đoạn được gọi là Yeşilçam, sản xuất phim trong nước tăng nhanh và điện ảnh tiếp cận khán giả rộng rãi từ các thành phố lớn đến các thị trấn Anatolia nhỏ. Các rạp chiếu ngoài trời mùa hè của thời kỳ đó vẫn còn sống trong ký ức của nhiều người.
Hệ thống xưởng phim Hollywood
Từ những năm 1920 đến 1950, điện ảnh Mỹ bị một vài xưởng phim lớn thống trị. Trong giai đoạn này, các xưởng sản xuất phim, phân phối và chiếu chúng tại các rạp mà họ sở hữu. Diễn viên, đạo diễn và biên kịch bị ràng buộc với xưởng qua các hợp đồng dài hạn, và mỗi xưởng có phong cách riêng biệt. Sự sắp xếp này giống như một nhà máy hiệu quả sản xuất hàng trăm bộ phim mỗi năm. Năm 1948, một phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ trong vụ Paramount xác định rằng việc các xưởng sở hữu rạp chiếu và ép buộc các bộ phim vào rạp theo gói lớn là hành vi chống cạnh tranh. Các xưởng phải bán bỏ các rạp chiếu của mình. Đồng thời, khi truyền hình lan rộng, hệ thống này tan rã; các nhà sản xuất độc lập và các ngôi sao ký hợp đồng từng bộ phim đã nổi lên. Sự thay đổi này đặt nền móng cho mô hình sản xuất dựa trên dự án hiện tại của Hollywood.
Các trào lưu từ Châu Âu
Không chỉ Hollywood mà còn các trào lưu nghệ thuật ở Châu Âu đã định hình ngôn ngữ của điện ảnh. Chủ nghĩa biểu hiện, nở rộ ở Đức sau Chiến tranh Thế giới thứ Nhất, phản ánh thế giới nội tâm của các nhân vật qua các bối cảnh méo mó và sự tương phản mạnh mẽ giữa ánh sáng và bóng tối; The Cabinet of Dr. Caligari (1920) là biểu tượng của trào lưu này. Sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai, hiện thực mới Ý kể câu chuyện về nghèo đói hậu chiến trong các bộ phim quay trên các con phố thực tế thay vì trong studio, thường với diễn viên không chuyên; Bicycle Thieves (1948) là một trong những ví dụ nổi tiếng nhất. Vào cuối những năm 1950, làn sóng mới Pháp đưa điện ảnh cá nhân của các đạo diễn trẻ lên trước với máy quay nhẹ, ánh sáng tự nhiên và cách cắt ghép phá vỡ quy tắc; The 400 Blows (1959) và Breathless (1960) được tính là những bộ phim khởi nguồn cho làn sóng này.
Giải thưởng và liên hoan
Khi điện ảnh phát triển, các tổ chức đánh giá phim cũng xuất hiện. Lễ trao giải đầu tiên do Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Điện ảnh Hoa Kỳ tổ chức được tổ chức vào năm 1929; ngày nay các giải này được biết đến là Oscar. Liên hoan phim Venice, được coi là liên hoan phim lâu đời nhất thế giới, lần đầu được tổ chức vào năm 1932. Liên hoan phim Cannes dự kiến diễn ra vào năm 1939 nhưng đã bị hoãn do bùng nổ chiến tranh; liên hoan chỉ có thể diễn ra lần đầu vào năm 1946. Liên hoan phim Berlin đã được tổ chức từ năm 1951. Ở Thổ Nhĩ Kỳ, Liên hoan phim Quả Cam Vàng Antalya, được tổ chức từ năm 1964, là một trong những sự kiện điện ảnh lâu đời nhất của đất nước. Các liên hoan đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các bộ phim được sản xuất ngoài các xưởng lớn tiếp cận khán giả quốc tế, và nhiều sự nghiệp đạo diễn bắt đầu từ những lựa chọn này.
Phim mất tích và bảo tồn phim
Thật không may, một phần đáng kể của lịch sử điện ảnh đã mất. Theo một nghiên cứu được Viện Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ công bố vào năm 2013, khoảng 75 % các bộ phim truyện dài câm được sản xuất ở Hoa Kỳ đã hoàn toàn mất tích. Một trong những nguyên nhân chính là loại phim nitrat được sử dụng cho đến những năm 1950 rất dễ bắt lửa và theo thời gian bị phân hủy; nhiều bộ phim đã bị phá hủy trong các vụ cháy lưu trữ. Sau khi chuyển sang âm thanh, các phim câm được cho là không có giá trị thương mại, vì vậy nhiều bộ phim đã bị phá hủy có chủ đích. Vào những năm 1950, phim acetate an toàn hơn đã trở nên phổ biến. Ngày nay, các kho lưu trữ phim và điện ảnh viện đang quét và khôi phục các bản in cũ dưới dạng kỹ thuật số. Thỉnh thoảng có tin tức về một bộ phim được cho là mất tích được tìm thấy trong một kho lưu trữ bị lãng quên hoặc trong bộ sưu tập cá nhân; mỗi phát hiện lại mở ra một trang bị mất của lịch sử điện ảnh.
Nguồn và tài liệu tham khảo
- Encyclopaedia Britannica, "History of the motion picture" entry
- Library of Congress (2013), The Survival of American Silent Feature Films: 1912–1929
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *