Aglio e olio, yani 'sarımsak ve zeytinyağı', İtalyan mutfağının en sade ama en zarif makarnalarından biridir. Sadece birkaç malzemeyle, buzdolabı neredeyse boşken bile 15 dakikada hazırlanabilir.
Aglio e olio, İtalyanca “sarımsak ve yağ” demektir ve Napoli mutfağından çıkan, birkaç malzemeyle yapılan en sade makarnalardan biridir. Sırrı, sarımsağın yanmadan yavaşça altın rengine dönmesi ve makarnanın nişastalı haşlama suyuyla zeytinyağının çırpılarak kremamsı bir sos oluşturmasıdır. Bu yüzden haşlama suyunu dökmeden önce mutlaka bir bardak ayırın.
Malzemeler
- 200 g spagetti
- 4 diş sarımsak
- 5 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
- 1 çay kaşığı pul biber
- Yarım demet taze maydanoz
- Tuz
- İsteğe bağlı: rendelenmiş parmesan
Hazırlanışı
- Bol tuzlu suyu kaynatın ve spagettiyi paketindeki süreye göre 'al dente' (dişe gelir) olacak şekilde haşlayın.
- Makarna pişerken sarımsakları ince ince dilimleyin ve maydanozu doğrayın.
- Geniş bir tavada zeytinyağını kısık ateşte ısıtın, sarımsakları ekleyin. Yakmadan, sadece altın rengine dönene kadar soteleyin; sarımsak yanarsa acılaşır.
- Pul biberi ekleyin ve ocaktan alın.
- Makarnanın suyundan yarım kepçe ayırın. Süzdüğünüz spagettiyi tavaya alıp bu sudan bir miktar ekleyerek karıştırın; bu, sosun makarnaya tutunmasını sağlar.
- Maydanozu ekleyip harmanlayın ve hemen servis edin. İsterseniz üzerine parmesan rendeleyin.
Püf noktaları
- Makarna suyundaki nişasta, yağ ve suyu birbirine bağlayarak kremamsı bir sos oluşturur; bu yüzden suyu tamamen dökmeyin.
- Sarımsağı kısık ateşte ve sabırla soteleyin; bu tarifin bütün lezzeti o dengededir.
Tarihçesi
Spaghetti aglio, olio e peperoncino, güney İtalya’nın, özellikle Napoli ve Campania bölgesinin “cucina povera”, yani yoksul mutfak geleneğinden gelir: Her evde bulunan makarna, sarımsak, zeytinyağı ve kuru acı biberle birkaç dakikada hazırlanan bir yemek. İtalyanlar arasında gece geç saatte arkadaşlarla yapılan “spaghettata di mezzanotte” (gece yarısı makarnası) denince akla ilk gelen tariftir. Sadeliği nedeniyle aşçıların temel tekniği — yağın ve makarna suyunun emülsiyonunu — gösterebildiği bir sınav yemeği olarak da görülür.
Servis ve saklama
- Geleneksel olarak üzerine peynir rendelenmez; isteyen bir tutam kıyılmış maydanoz ekler.
- Pişer pişmez servis edin; bekledikçe makarna sosu emer ve kurur.
- Artanı buzdolabında 1–2 gün saklayabilir, tavada bir kaşık su ve zeytinyağıyla ısıtabilirsiniz.
Sarımsak, yağ ve makarna suyu: sosun bilimi
Aglio e olio'nun başarısı üç basit malzemenin doğru ilişkisine dayanır. Sarımsak yüksek ısıda çok çabuk yanar ve acılaşır; bu yüzden zeytinyağıyla birlikte soğuk tavaya konup kısık ateşte, açık altın rengini alana kadar yavaşça ısıtılır. Böylece sarımsağın aroması yağa geçer.
- Makarna suyu: Haşlama suyundaki nişasta, yağ ile suyun karışmasını sağlayan bir bağlayıcı gibi çalışır; süzmeden önce bir kepçe su ayırın.
- Emülsiyon: Makarna tavaya alınıp bu suyla birlikte birkaç dakika çevrildiğinde yağ ve su birleşir, tabağın dibinde yağ birikmeyen hafif kremamsı bir sos oluşur.
- Tuz: Sosun kendisi çok sade olduğu için makarna iyi tuzlanmış suda haşlanmalıdır; yaygın ölçü, 100 g makarna için 1 litre su ve yaklaşık 10 g tuzdur.
Klasik tarifin çeşitlemeleri
İtalya'da en yaygın biçimi, kuru acı biber eklenmiş aglio, olio e peperoncino'dur. Napoli ve güney İtalya'da bu yemek, mutfakta her zaman bulunan malzemelerle kısa sürede hazırlanan bir gece yarısı yemeği olarak bilinir.
Bazı yörelerde peynir yerine zeytinyağında kızartılmış ekmek kırıntısı (pangrattato) serpilir; buna “yoksulun parmesanı” denir. Tavaya birkaç ançüez fileto eklemek sosa tuzlu ve derin bir lezzet katar. İnce kıyılmış maydanoz ise yemeğin sonunda, ateşten alındıktan sonra eklenir ki rengini ve tazeliğini korusun.
Sık sorulan sorular
Sos neden yağlı ve ayrık kalıyor?
Yeterince makarna suyu eklenmemiş ya da tava yeterince çevrilmemiş olabilir. Nişastalı su, yağı makarnaya bağlayan emülsiyonu oluşturur.
Peynir eklenir mi?
Geleneksel tarifte peynir yoktur, ancak isteyen üzerine rendelenmiş parmesan ya da pecorino ekleyebilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Harold McGee – On Food and Cooking (Scribner, 2004)
- Marcella Hazan – Essentials of Classic Italian Cooking (Knopf, 1992)
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir