İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Humus Tarifi: Tahinli, Pürüzsüz Nohut Ezmesi

Humus, nohut ve tahinle hazırlanan, Orta Doğu ve Akdeniz mutfaklarının en sevilen mezelerinden biridir.

Humus Tarifi: Tahinli, Pürüzsüz Nohut Ezmesi
Hazırlık10 dk
Porsiyon4

Humus, nohut ve tahinle hazırlanan, Orta Doğu ve Akdeniz mutfaklarının en sevilen mezelerinden biridir. Haşlanmış nohutla 10 dakikada hazırlanır.

Humus, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu mutfaklarının ortak mirasıdır; Arapçada kelime anlamıyla nohut demektir. Pürüzsüz bir kıvamın sırrı, nohudun çok iyi pişmesi ve tahinin önce limon suyuyla çırpılarak açılmasıdır. Mutfak robotu çalışırken azar azar eklenen buzlu su, humusa hafif ve kabarık bir doku kazandırır.

Malzemeler

  • 2 su bardağı haşlanmış nohut
  • 3 yemek kaşığı tahin
  • 1 limonun suyu
  • 1 diş sarımsak
  • 3–4 yemek kaşığı buzlu su
  • 2 yemek kaşığı zeytinyağı
  • Yarım çay kaşığı tuz, kimyon
  • Servis için kırmızı toz biber

Hazırlanışı

  1. Nohutları süzün; daha pürüzsüz humus için kabuklarını ayıklayın.
  2. Tahin ve limon suyunu mutfak robotunda 1 dakika çekin.
  3. Nohut, sarımsak, tuz ve kimyonu ekleyip çekmeye devam edin.
  4. Robot çalışırken buzlu suyu kaşık kaşık ekleyerek kremamsı kıvama getirin.
  5. Tabağa alın, kaşıkla ortasını çukurlaştırın; zeytinyağı ve toz biberle servis edin.

Püf noktaları

  • Buzlu su, humusu daha açık renkli ve hafif yapar.
  • Buzdolabında kapalı kapta 3–4 gün saklanabilir.

Kuru nohuttan humus: Islatma ve haşlama

Kuru nohutla yapılan humus, konserveye göre daha lezzetli ve ekonomiktir, ama biraz plan ister. Nohutları bol suda 8 ile 12 saat, yani bir gece önceden ıslatın; bu süre içinde nohutlar iki katına yakın büyür. Islatma suyunu döküp nohutları taze suyla haşlayın. Haşlama suyuna küçük bir tutam karbonat eklemek nohudun daha çabuk ve daha yumuşak pişmesine yardım eder; fazlası tadı bozabilir. Humus için nohut, parmaklar arasında kolayca ezilecek kadar yumuşak olmalıdır; bu genellikle normal tencerede bir saati aşar, düdüklü tencerede çok daha kısa sürer. Haşlama suyunu dökmeyin: Biraz soğutulmuş nohut suyu, buzlu suyun yerine kullanılabilir ve humusa ek lezzet verir. Bir su bardağı kuru nohut, haşlandığında yaklaşık iki buçuk su bardağı nohut verir.

Tahin nasıl seçilir ve kullanılır?

Humusun karakterini büyük ölçüde tahin belirler. Tahin, kavrulmuş susamın ince bir macun hâline gelene kadar ezilmesiyle elde edilir. Kavurma derecesine göre rengi açık ya da koyu, tadı yumuşak ya da daha belirgin olabilir; humus için genellikle açık renkli, akışkan ve acılığı az bir tahin tercih edilir. Kavanozu bir süre bekleyen tahinin yağının üste çıkması doğaldır, bozulduğunu göstermez; kullanmadan önce dibine kadar iyice karıştırmak gerekir. Aksi hâlde kavanozun üst kısmı fazla yağlı, alt kısmı ise katı olur. Açılmış tahini serin ve kuru bir yerde, kapağı sıkıca kapalı saklayın. Tahin, limon suyuyla ilk karıştırıldığında koyulaşıp kesilmiş gibi görünebilir; birkaç kaşık su ekleyip çırpmaya devam edince pürüzsüz ve kremamsı bir kıvama döner.

Nohudun ve humusun kısa hikâyesi

Nohut, insanlığın en eski tarım ürünlerinden biridir. Arkeolojik ve genetik araştırmalar, nohudun buğday, arpa ve mercimekle birlikte yaklaşık on bin yıl önce Bereketli Hilal'de, bugünkü Güneydoğu Anadolu'yu da kapsayan bölgede evcilleştirildiğini gösteriyor. Humus sözcüğü Arapçada doğrudan nohut anlamına gelir; yemeğin tam adı “humus bi tahina”, yani tahinli nohuttur. Bugün bildiğimiz tahinli humusun ilk ne zaman ve nerede yapıldığı kesin olarak bilinmez ve bölge ülkeleri arasında zaman zaman tartışma konusu olur. Kesin olan, Doğu Akdeniz'in pek çok mutfağında benzer tariflerin yüzyıllardır yaşadığıdır. Türkiye'de humus özellikle Hatay ve Güneydoğu mutfaklarında sevilir; bazı yörelerde üzerine kızdırılmış tereyağı ya da pastırma eklenerek sıcak servis edilir.

Humusun besin değeri

Humus, sağlıklı beslenmede sık önerilen malzemelerin bir araya geldiği bir mezedir. ABD Tarım Bakanlığı'nın besin veri tabanına göre 100 gram haşlanmış nohut yaklaşık 164 kilokalori, 9 gram protein ve 7,5 gram lif içerir; folat, demir ve magnezyum açısından da iyi bir kaynaktır. Tahin, sağlıklı yağların yanı sıra kalsiyum ve bakır sağlar; zeytinyağı ise Akdeniz mutfağının temel yağıdır. Bununla birlikte humus enerji bakımından yoğun bir yiyecektir: Tahin ve zeytinyağı miktarı arttıkça kalori de hızla artar. Bu yüzden porsiyon kontrolü önemlidir. Humusu ekmek yerine havuç, salatalık ve biber gibi sebze çubuklarıyla tüketmek, öğünün lif miktarını artırır. Belirli bir sağlık sorunu nedeniyle diyet uygulayanlar, beslenme planlarını hekimleri ya da diyetisyenleriyle yapmalıdır.

Çeşitlemeler ve servis fikirleri

Temel tarifi öğrendikten sonra humusu farklı tatlarla zenginleştirebilirsiniz. Közlenmiş kırmızı biber, haşlanmış pancar ya da fırında kavrulmuş sarımsak, mutfak robotuna nohutla birlikte eklendiğinde hem renk hem lezzet katar. Üzerine kavrulmuş çam fıstığı, birkaç bütün nohut, ince kıyılmış maydanoz, sumak ya da pul biber serpmek sunumu güzelleştirir. Humus sıcak pide, lavaş ya da kızarmış ekmekle meze olarak sunulabileceği gibi falafelin yanında, dürümün içinde ya da sandviçte mayonez yerine sürülerek de kullanılabilir. Izgara tavuk ve sebzelerle de iyi uyum sağlar. Patlıcanla yapılan baba gannuş ve mütebbel humusa benzer görünse de farklı yemeklerdir; mezeler bir arada sunulduğunda sofraya zengin bir görünüm kazandırırlar.

Saklama ve gıda güvenliği

Ev yapımı humus koruyucu içermediği için doğru saklanmalıdır. ABD Tarım Bakanlığı'nın gıda güvenliği kuralına göre bozulabilir yiyecekler oda sıcaklığında iki saatten, hava 32 derecenin üzerindeyken bir saatten fazla dışarıda bırakılmamalıdır; bu kural humus için de geçerlidir. Servisten kalan humusu temiz bir kaşıkla kapalı bir kaba alıp hemen buzdolabına koyun. Uzun süre saklamak isterseniz humusu küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilirsiniz; çözdükten sonra kıvamı biraz değişebilir, birkaç kaşık zeytinyağı ya da su ekleyip karıştırmak düzeltir. Dondurulmuş humusu buzdolabında çözdürün ve çözdükten sonra yeniden dondurmayın. Ekşi koku, köpüklenme ya da yüzeyde küf görürseniz humusu tüketmeyin; küflü kısmı ayırmak yeterli değildir.

Susam alerjisine dikkat

Humusun temel malzemelerinden tahin susamdan yapılır ve susam, ciddi alerjik tepkilere yol açabilen besinlerden biridir. Avrupa Birliği'nde susam, etiketinde belirtilmesi zorunlu 14 alerjen arasındadır. ABD'de ise susam 1 Ocak 2023'ten itibaren yasal olarak dokuzuncu büyük gıda alerjeni kabul edildi ve etiketlerde açıkça belirtilmesi zorunlu hâle geldi. Misafirlerinize humus ikram ederken içinde tahin bulunduğunu söylemek ve mezenin yanına ayrı bir kaşık koymak, bulaşma riskini azaltır. Susam alerjisi olanlar için tahinsiz, yalnızca zeytinyağı ve limonla yapılan bir nohut ezmesi hazırlanabilir; ancak bu durumda da diğer mezelerle aynı kaşığın kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Nohut da baklagil olduğu için bazı kişilerde alerjiye yol açabilir.

Sık sorulan sorular

Konserve nohutla yapılabilir mi?

Evet. Konserve nohudu süzüp birkaç dakika haşlamak kabukların yumuşamasına ve humusun daha pürüzsüz olmasına yardım eder.

Humus buzdolabında kaç gün dayanır?

Kapalı kapta 3–4 gün saklanabilir. Üzerine ince bir zeytinyağı tabakası dökmek kurumasını önler.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. USDA FoodData Central, "Chickpeas (garbanzo beans), mature seeds, cooked, boiled"
  2. U.S. Food and Drug Administration, "Sesame: The 9th major food allergen" (FASTER Act)
  3. USDA FSIS, "Danger Zone (40°F–140°F)" gıda güvenliği bilgisi
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir