Ο Τουταγχαμούν ήταν με μεγαλύτερη πιθανότητα γιος του Φαραώ Αχενάτον, ο οποίος είχε παρατάξει τους παραδοσιακούς θεούς για να προωθήσει τη λατρεία του δίσκου του ήλιου, του Ατέν, και ίδρυσε νέα πρωτεύουσα στην Αμαρνά. Το ονοματεπώνυμο γέννησης του αγοριού, «Τουταγχατέν», αντανακλούσε αυτή την πίστη.
Η βασιλεία του
Ο Τουταγχαμούν ανέβηκε στον θρόνο περίπου στα εννιά χρόνια, και σύμβουλοι όπως ο βιζύρης Αϊ και ο στρατηγός Χορεμχέβ είχαν μεγάλη επιρροή. Στους πρώτους χρόνους της βασιλείας του άλλαξε το όνομά του σε «Τουταγχαμούν»; η Αμαρνά εγκαταλείφθηκε και η παραδοσιακή θρησκεία, κυρίως ο θεός Αμούν, αποκαταστάθηκε.
Θάνατος
Ο Τουταγχαμούν πέθανε περίπου το 1323 π.Χ. σε ηλικία 18 ή 19 ετών. Η αιτία του θανάτου είναι αβέβαιη· μελέτες DNA και CT που δημοσιεύτηκαν το 2010 έδειξαν σημεία ελονοσίας και νόσου οστών.
Ανακάλυψη του τάφου
Την 4η Νοεμβρίου 1922 ο βρετανός αρχαιολόγος Χάουντ Κάρτερ, που σκάβει με τη χορηγία του Λόρντ Καρναβόν, βρήκε την είσοδο του τάφου στη Φάραγγα των Βασιλέων. Αν και ληστεύτηκε δύο φορές στην αρχαιότητα, ο τάφος είχε μείνει σχεδόν ακατάσχετος. Από τα περισσότερες από πέντε χιλιάδες αντικείμενα που βρέθηκαν, η χρυσή φουσκωτή μάσκα είναι το πιο γνωστό. Τα αντικείμενα εκτίθενται σήμερα στην Αίγυπτο.
Η Στήλη της Αποκατάστασης: επιστροφή στις παλιές πεποιθήσεις
Ένα από τα σημαντικότερα έγγραφα της βασιλείας του Τουταγχαμούν είναι η Στήλη της Αποκατάστασης που βρέθηκε στο Ναό του Αμούν στο Καρνάκ. Αυτή η επιγραφή αναφέρει ότι όταν ο νεαρός βασιλιάς ανέβηκε στον θρόνο, οι ναοί της χώρας είχαν παραμεληθεί, οι θεοί είχαν στραφεί πλάγια στην Αίγυπτο και οι εκστρατείες στο εξωτερικό είχαν αποτύχει. Στη συνέχεια δηλώνει ότι ο βασιλιάς έκανε να ξαναφτιαχτούν τα αγάλματα των θεών, κατέστησε ιερείς και αυξάνε τα έσοδα των ναών. Η στήλη διαβάζεται ως επίσημη προκήρυξη της επιστροφής από τη θρησκευτική τάξη κεντρωμένη στον Ατέν της εποχής του Αχενάτον στην παραδοσιακή πολυθεϊστική πίστη· θεωρείται ότι αντανακλά τη πολιτική των συμβούλων του περισσότερο από τη δική του βούληση.
Η σύζυγός του Αγχεσεναμούν και η βασιλική οικογένεια
Ο Τουταγχαμούν παντρεύτηκε την Αγχεσεναμούν, κόρη του Αχενάτον και της Νεφερτίτης· το όνομά της ήταν αρχικά «Αγχεσενπατέν», αναφέροντας τον Ατέν. Σύμφωνα με τη γενετική μελέτη του 2010, οι μούμιες δύο μικρών κοριτσιών που βρέθηκαν στον τάφο θεωρούνται πιο πιθανώς ότι είναι τα παιδιά του ζευγαριού που πέθαναν πριν ή κατά τη γέννηση. Τα χεττιτικά αρχεία μιλούν για μια αιγυπτιακή βασίλισσα του οποίου ο σύζυγος είχε πεθάνει ζητώντας από τον χεττιτικό βασιλιά Σουππιλούλιαμα Α' έναν από τους γιούς του ως σύζυγο· ο πρίγκιπας που στάλθηκε σκοτώθηκε по δρόμο. Αν και συχνά υποστηρίζεται ότι αυτή η βασίλισσα ήταν η Αγχεσεναμούν, η ταυτότητά της δεν είναι βέβαια.
Εξαιρετικά αντικείμενα από τον τάφο
Τα ευρήματα από τον τάφο δεν περιορίζονται στο χρυσό. Μια μελέτη ακτινοφωτοφλορεσценσης που δημοσιεύθηκε το 2016 έδειξε ότι η λεπίδα του σιδηρού ξιφιού που βρέθηκε δίπλα στη μούμια του βασιλέα ήταν κατασκευασμένη από μετεωριτικό σίδηρο. Δύο σάλπιγγες από τον τάφο ηχήσαν σε ραδιοφωνική εκπομπή της BBC το 1939 και λογολογούνται μεταξύ των παλαιότερων παίξιμων οργάνων που έχουν διασωθεί από την αρχαία Αίγυπτο. Ο χρυσοχρωματισμένος θρόνος, τα άρματα, οι κιβώτια, τα σετ παιχνιδιών και τα καλάθια με σπόρους δείχνουν αναλυτικά με τι εξοπλίζονταν ένας φαραώ για τη μεταβιωτική ζωή. Η καταγραφή αυτών των αντικειμένων πήρε στην ομάδα του Κάρτερ περίπου δέκα χρόνια.
Ο Αϊ, ο Χορεμχέβ και ένας ξεχασμένος βασιλιάς
Όταν ο Τουταγχαμούν πέθανε ατέκνορος, ο γέρος βιζύρης Αϊ ανέλαβε τον θρόνο, και μετά τον Αϊ ο αρχηγός Χορεμχέβ έγινε βασιλιάς. Ο Χορεμχέβ και η Ραμεσσίδαια δυναστεία που ακολούθησε αφαίρεσαν τους βασιλιάδες που συνδέονταν με την περίοδο της Αμαρνάς από τα επίσημα αρχεία: Αχενάτον, Τουταγχαμούν και Αϊ δεν εμφανίζονται στον πίνακα βασιλέων στην Αβύδο. Μερικά από τα μνημεία του Τουταγχαμούν επανεπεξεργάστηκαν με το όνομα του Χορεμχέβ. Όταν αυτή η «λήθη» συνδυάστηκε με την κάλυψη του τάφου από αποβλήματα μεταγενέστερων κτιριακών εργασιών, ο τάφος παρέμεινε κρυμμένος για περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια· σήμερα η δόξα του βασιλέα έχει ξεπεράσει αυτήν εκείνων που προσπάθησαν να τον διαγράψουν.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι πραγματική η «κατάρα του φαραώ»; Η πεποίθηση, η οποία διαδόθηκε μετά τον θάνατο του Λόρντ Καρναβόν το 1923, δεν έχει επιστημονική βάση· ο Κάρτερ ζήσε πολλά χρόνια μετά την ανακάλυψη.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Encyclopaedia Britannica, “Tutankhamun”.
- Hawass et al., “Ancestry and Pathology in King Tutankhamun’s Family”, JAMA (2010).
- Griffith Institute (Oxford), Howard Carter excavation archive.
- Daniela Comelli et al. – “The meteoritic origin of Tutankhamun’s iron dagger blade”, Meteoritics & Planetary Science (2016)
- Nicholas Reeves – The Complete Tutankhamun (Thames & Hudson, 1990)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *