Chỉ số khối cơ thể (BMI) là một phép tính đơn giản cho biết phỏng đoán liệu trọng lượng của một người có nằm trong phạm vi phù hợp với chiều cao của họ hay không. Chỉ số này được nhà thống kê người Bỉ Adolphe Quetelet phát triển vào thế kỷ 19 để thống kê dân số và trở nên phổ biến trong lĩnh vực y tế vào nửa cuối thế kỷ 20. Vì rất dễ thực hiện và miễn phí, đây vẫn là một trong những thước đo được sử dụng nhiều nhất trong nghiên cứu y tế công cộng.
Chỉ số này được tính như thế nào?
Cân nặng tính bằng kilôgam được chia cho bình phương chiều cao tính bằng mét. Đối với một người lớn nặng 70 kg và cao 1,75 m, cách tính là 70 ÷ (1,75 × 1,75) = 70 ÷ 3,06 ≈ 22,9.
Các giá trị có ý nghĩa gì?
Tổ chức Y tế Thế giới sử dụng các phân loại sau đây đối với người lớn:
- Dưới 18,5: Nhẹ cân
- 18,5–24,9: Mức bình thường
- 25–29,9: Thừa cân
- 30 trở lên: Béo phì (được chia thành các mức 30–34,9, 35–39,9 và từ 40 trở lên)
Do người ta quan sát thấy rủi ro sức khỏe bắt đầu xuất hiện ở mức BMI thấp hơn ở một số quần thể người châu Á, một số quốc gia sử dụng các ngưỡng thấp hơn. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, biểu đồ tăng trưởng theo độ tuổi và giới tính được sử dụng thay cho các mức giới hạn của người lớn.
Giới hạn của BMI
- Không phân biệt cơ với mỡ: Một vận động viên cơ bắp có thể được xếp vào loại “thừa cân”.
- Không cho biết mỡ được tích tụ ở đâu: Mỡ quanh vùng bụng có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và chuyển hóa cao hơn.
- Không phản ánh sự khác biệt về độ tuổi và giới tính: Ở người lớn tuổi, chỉ số BMI bình thường có thể gây hiểu nhầm do tình trạng mất khối lượng cơ.
Đó là lý do tại sao các bác sĩ đánh giá BMI kết hợp với vòng eo, huyết áp, xét nghiệm máu, lối sống và tiền sử gia đình. BMI không phải là một chẩn đoán mà là một công cụ sàng lọc cho thấy liệu có cần đánh giá chi tiết hơn hay không.
Các phép đo được sử dụng cùng với BMI
BMI không cho biết mỡ cơ thể được tích tụ ở đâu. Tuy nhiên, mỡ tích tụ quanh vùng bụng đặc biệt quan trọng đối với các rủi ro sức khỏe. Đó là lý do tại sao các chuyên gia y tế cũng xem xét các số đo này bên cạnh BMI:
- Vòng eo: Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, nguy cơ bắt đầu tăng khi vòng eo lớn hơn 94 cm ở nam giới và 80 cm ở nữ giới; vòng eo trên 102 cm ở nam giới và 88 cm ở nữ giới được coi là có nguy cơ tăng đáng kể.
- Tỷ lệ vòng eo trên chiều cao: NICE, cơ quan hướng dẫn y tế của Anh, khuyến nghị duy trì vòng eo nhỏ hơn một nửa chiều cao của bạn như một mục tiêu lành mạnh.
- Thành phần cơ thể: Tỷ lệ mỡ và cơ có thể được đo bằng các thiết bị đặc biệt; phương pháp này cung cấp nhiều thông tin hơn BMI, đặc biệt là ở các vận động viên.
BMI ở trẻ em và người lớn tuổi
Vì trẻ em và thanh thiếu niên vẫn đang trong giai đoạn phát triển, các phạm vi BMI của người lớn không được áp dụng cho đối tượng này. Thay vào đó, các biểu đồ tăng trưởng và bách phân vị được chuẩn bị theo độ tuổi và giới tính sẽ được sử dụng, và đánh giá này do bác sĩ nhi khoa thực hiện. Ở độ tuổi lớn hơn, khi khối lượng cơ giảm dần, BMI có thể cung cấp bức tranh sai lệch về lượng mỡ trong cơ thể. Đó là lý do tại sao ở mọi lứa tuổi, tốt nhất là không nên xem BMI là tiêu chí quyết định duy nhất mà là một trong những công cụ được sử dụng để đánh giá tổng thể về sức khỏe.
Bài viết này mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn về các quyết định liên quan đến sức khỏe của bạn.
Các câu hỏi thường gặp
BMI có được sử dụng trong thời kỳ mang thai không?
Vì việc tăng cân là tự nhiên trong thời kỳ mang thai, chỉ số BMI được đánh giá bằng giá trị trước khi mang thai và cân nặng sẽ được bác sĩ theo dõi.
Nguồn và tài liệu đọc thêm
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tờ thông tin “Béo phì và thừa cân” và phân loại BMI.
- Hội đồng Chuyên gia của WHO, “Chỉ số khối cơ thể phù hợp cho các quần thể châu Á…”, The Lancet, 2004.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), “Giới thiệu về Chỉ số khối cơ thể”.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Vòng eo và tỷ lệ vòng eo trên hông: báo cáo của hội đồng chuyên gia WHO (2008)
- NICE – Béo phì: xác định, đánh giá và quản lý (cập nhật tỷ lệ vòng eo trên chiều cao, 2022)
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *