Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Huyết áp cao: Một nguy cơ thầm lặng, cách đo chính xác và những thói quen giúp hạ huyết áp

Huyết áp cao thường không có triệu chứng nhưng lại là mối nguy hiểm nghiêm trọng đối với tim, não, thận và mắt. Tìm hiểu ý nghĩa của các chỉ số huyết áp, cách đo đúng tại nhà và những thay đổi lối sống giúp cải thiện tình trạng này.

Huyết áp cao: Một nguy cơ thầm lặng, cách đo chính xác và những thói quen giúp hạ huyết áp

Huyết áp là lực tác động của máu lên thành động mạch khi được tim bơm đi. Chỉ số này được thể hiện bằng hai con số: huyết áp tâm thu (số cao hơn) khi tim co bóp, và huyết áp tâm trương (số thấp hơn) khi tim giãn ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hàng trăm triệu người trưởng thành trên toàn thế giới đang sống chung với bệnh cao huyết áp, và phần lớn trong số họ không hề biết mình mắc bệnh.

Tại sao đây là một nguy cơ "thầm lặng"?

Huyết áp cao thường không gây ra triệu chứng, vì vậy nó có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu, tim, thận và mắt trong nhiều năm mà không bị phát hiện. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất có thể phòng ngừa được đối với các bệnh như đau tim, đột quỵ, suy tim và bệnh thận. Ở mức rất cao, các triệu chứng như đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ hoặc khó nói đòi hỏi phải được chăm sóc y tế khẩn cấp.

Các con số có ý nghĩa gì?

Trong nhiều hướng dẫn, mức dưới 120/80 mmHg được coi là bình thường. Các kết quả đo lặp lại từ 130–140/80–90 mmHg trở lên được phân loại là huyết áp cao, tùy thuộc vào hướng dẫn được áp dụng. Một lần đo cao không đủ để chẩn đoán; bác sĩ sẽ chẩn đoán huyết áp cao dựa trên các kết quả đo được thực hiện vào những thời điểm khác nhau.

Cách đo huyết áp chính xác tại nhà

  1. Sử dụng thiết bị kỹ thuật số đã được kiểm định để đo ở bắp tay và đảm bảo băng quấn có kích thước phù hợp với cánh tay của bạn.
  2. Tránh uống cà phê, hút thuốc và tập thể dục trong 30 phút trước khi đo, và ngồi yên tĩnh trong 5 phút.
  3. Ngồi tựa lưng, đặt hai bàn chân phẳng trên sàn, không bắt chéo chân, và đặt cánh tay trên bàn ở vị trí ngang tầm tim.
  4. Không nói chuyện trong khi đo. Thực hiện hai lần đo cách nhau một phút và ghi lại kết quả.
  5. Ghi lại các chỉ số vào buổi sáng và buổi tối trong vài ngày rồi mang đến cho bác sĩ của bạn.

Những thói quen giúp hạ huyết áp

  • Giảm lượng muối: Thực phẩm chế biến sẵn, súp đóng hộp, dưa muối và đồ ăn nhẹ mặn là những nguồn chứa muối ẩn. Đừng thêm muối trước khi nếm thức ăn.
  • Ăn nhiều rau và trái cây: Chế độ ăn giàu kali dựa trên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các sản phẩm từ sữa ít béo giúp hạ huyết áp.
  • Duy trì vận động: Nên tập thể dục ở mức độ vừa phải như đi bộ nhanh hầu hết các ngày trong tuần.
  • Giảm cân thừa: Ngay cả việc giảm một lượng cân nặng nhỏ cũng có thể cải thiện các chỉ số huyết áp.
  • Hạn chế rượu bia và ngừng hút thuốc.
  • Giấc ngủ và căng thẳng: Ngủ không ngon giấc và căng thẳng mãn tính có thể ảnh hưởng đến huyết áp.

Nếu bác sĩ đã kê đơn thuốc, đừng tự ý ngừng thuốc ngay cả khi các chỉ số của bạn đã cải thiện; thay đổi lối sống mang lại hiệu quả tốt nhất khi kết hợp với thuốc điều trị.

Muối và huyết áp: Bao nhiêu là quá nhiều?

Ăn quá nhiều muối là một trong những thói quen ăn uống liên quan mật thiết nhất đến bệnh cao huyết áp. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ ít hơn 5 gam muối mỗi ngày (khoảng một thìa cà phê; ít hơn 2 gam natri); ở nhiều quốc gia, lượng tiêu thụ trung bình cao gần gấp đôi mức này.

  • Muối ẩn: Hầu hết lượng muối chúng ta ăn không đến từ lọ muối mà đến từ bánh mì, phô mai, dưa muối, thịt chế biến sẵn, súp ăn liền và đồ ăn nhẹ.
  • Đọc nhãn thực phẩm: Kiểm tra lượng muối hoặc natri trên mỗi 100 gam thực phẩm đóng gói giúp bạn dễ dàng chọn lựa sản phẩm ít mặn hơn trong số các sản phẩm tương tự.
  • Thói quen khẩu vị: Khi giảm muối dần dần, vị giác có thể quen với các hương vị ít mặn hơn trong vòng vài tuần; các loại gia vị, chanh và thảo mộc tươi sẽ giúp tăng hương vị cho món ăn.

Tại sao huyết áp cao thường không được kiểm soát?

Theo báo cáo toàn cầu đầu tiên của WHO về tăng huyết áp, được công bố vào năm 2023, có khoảng 1,3 tỷ người trưởng thành từ 30–79 tuổi trên toàn thế giới đang sống chung với bệnh cao huyết áp. Khoảng một nửa trong số họ không biết về tình trạng của mình, và chỉ khoảng một trong năm người kiểm soát được huyết áp.

Lý do chính là việc đo huyết áp thường bị trì hoãn vì không có triệu chứng, việc điều trị không được duy trì đều đặn sau khi chẩn đoán, và những thay đổi lối sống rất khó thực hiện. Đó là lý do tại sao các chuyên gia khuyến nghị nên đo huyết áp định kỳ ngay cả khi không có triệu chứng và thảo luận kết quả với chuyên gia y tế. Chế độ ăn DASH do Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ (NHLBI) phát triển thường được trích dẫn như một ví dụ điển hình, dựa trên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các sản phẩm từ sữa ít béo, đồng thời hạn chế muối. Phần này chỉ mang tính chất thông tin chung; hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị.

Các câu hỏi thường gặp

Nếu tôi không bị đau đầu, liệu huyết áp của tôi có bình thường không?

Không. Hầu hết những người bị cao huyết áp hoàn toàn không có triệu chứng. Cách duy nhất để biết huyết áp của bạn là phải đo nó.

Người trẻ có thể bị cao huyết áp không?

Có. Mặc dù nguy cơ tăng theo độ tuổi, nhưng thừa cân, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối và tiền sử gia đình cũng có thể gây cao huyết áp ở người trẻ tuổi.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế. Hãy gọi cấp cứu nếu bạn có các triệu chứng đột ngột, nghiêm trọng.

Nguồn và tài liệu tham khảo

  1. Tổ chức Y tế Thế giới – Báo cáo toàn cầu về tăng huyết áp (2023)
  2. Tổ chức Y tế Thế giới – Tờ thông tin về giảm muối
  3. NHLBI – Chế độ ăn DASH
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *