Chạy bộ đòi hỏi rất ít dụng cụ và có thể thực hiện ở hầu hết mọi nơi. Sai lầm phổ biến nhất của người mới bắt đầu là cố gắng chạy quá nhanh và quá xa ngay từ ngày đầu tiên, điều này dẫn đến mệt mỏi, đau nhức và bỏ cuộc sớm. Các chương trình như “Couch to 5K”, được phổ biến bởi Dịch vụ Y tế Quốc gia Vương quốc Anh (NHS), giải quyết vấn đề này bằng cách kết hợp đi bộ và chạy bộ.
Phương pháp chạy-đi bộ
Trong những tuần đầu tiên, các khoảng chạy ngắn sẽ được kết hợp với các quãng nghỉ đi bộ dài hơn. Ví dụ, trong tuần đầu tiên, sau khi khởi động bằng cách đi bộ nhanh trong năm phút, bạn có thể lặp lại 60 giây chạy và 90 giây đi bộ tám lần. Mỗi tuần, các khoảng chạy sẽ dài hơn một chút và các quãng nghỉ đi bộ sẽ ngắn lại. Đến khoảng cuối tuần thứ chín, việc chạy liên tục trong 30 phút — tương đương khoảng 5 km đối với nhiều người — sẽ trở thành một mục tiêu khả thi.
Tốc độ phù hợp: Kiểm tra bằng cách nói chuyện
Đối với người mới bắt đầu, tốc độ phù hợp là tốc độ đủ để bạn có thể nói được những câu ngắn trong khi đang chạy. Nếu bạn đang thở hổn hển, hãy chạy chậm lại. Tốc độ sẽ tăng lên một cách tự nhiên khi sức bền của bạn được cải thiện.
Tránh chấn thương
- Tăng cường dần dần: Đừng tăng đột ngột thời gian hoặc quãng đường chạy hàng tuần; cơ thể, đặc biệt là gân và xương, cần thời gian để thích nghi.
- Tôn trọng các ngày nghỉ: Cơ bắp trở nên mạnh mẽ hơn trong khi nghỉ ngơi; tránh chạy vào các ngày liên tiếp trong những tuần đầu.
- Chọn giày phù hợp: Một đôi giày thoải mái được thiết kế để chạy bộ là đủ; nếu có thể, hãy thử giày tại cửa hàng đồ chạy bộ.
- Khởi động và giãn cơ: Đi bộ nhanh trong vài phút trước khi chạy và giãn cơ nhẹ nhàng sau đó.
- Bổ sung các bài tập sức mạnh: Các bài tập chân và cơ lõi (core) một hoặc hai lần một tuần giúp ngăn ngừa đau đầu gối và đau ống chân.
Giữ vững động lực
Hãy ghi các ngày chạy vào lịch của bạn và ghi lại tiến trình của mình trong một ứng dụng hoặc sổ tay. Chạy bộ cùng một người bạn hoặc tham gia một nhóm chạy bộ địa phương sẽ khiến bạn khó bỏ cuộc hơn. Các sự kiện chạy 5 km miễn phí hàng tuần được tổ chức ở nhiều thành phố là cơ hội tuyệt vời cho mục tiêu đầu tiên của bạn.
Chọn giày và trang phục
Chạy bộ là một môn thể thao không đòi hỏi thiết bị đắt tiền; tuy nhiên, một đôi giày phù hợp có thể giúp giảm bớt sự khó chịu trong những tuần đầu tiên. Đôi giày tốt nhất là đôi giày mang lại cho bạn cảm giác thoải mái nhất.
- Khi nào nên thử giày: Vì bàn chân sẽ hơi sưng lên trong ngày, việc thử giày vào buổi chiều và đi cùng với đôi tất mà bạn sẽ dùng để chạy sẽ mang lại kết quả chính xác hơn.
- Khoảng trống ở mũi chân: Một lời khuyên phổ biến là nên để lại khoảng trống khoảng bằng chiều rộng một ngón tay cái giữa ngón chân dài nhất của bạn và phần cuối của giày.
- Thay thế giày: Đế giày sẽ mất đi khả năng đệm theo thời gian; nếu bạn nhận thấy đế giày bị mòn rõ rệt hoặc xuất hiện các cơn đau mới, đó có thể là lúc cần thay giày mới.
Các loại vải kỹ thuật không giữ mồ hôi, thay vì vải cotton, sẽ giúp giảm ma sát gây trầy xước. Nếu bạn chạy trong bóng tối, việc mặc quần áo phản quang và mang theo đèn là rất quan trọng để đảm bảo an toàn.
Khởi động, hạ nhiệt và mục tiêu hàng tuần
Bắt đầu mỗi buổi chạy với 5–10 phút đi bộ nhanh sẽ giúp chuẩn bị dần dần cho nhịp tim và cơ bắp của bạn; các động tác giãn cơ động như đá chân cũng có thể được thêm vào giai đoạn này. Khi buổi chạy kết thúc, việc đi bộ chậm trong vài phút sẽ giúp cơ thể chuyển đổi nhẹ nhàng về trạng thái nghỉ ngơi.
Hướng dẫn năm 2020 của Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành nên thực hiện 150–300 phút hoạt động thể chất cường độ trung bình hoặc 75–150 phút hoạt động thể chất cường độ mạnh mỗi tuần. Việc chạy ba lần một tuần trong chương trình 9 tuần là một cách ổn định để đạt được mục tiêu này. Nếu bạn có bệnh mãn tính, đang mang thai hoặc đã không vận động trong một thời gian dài, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu; bài viết này không thay thế cho lời khuyên y tế.
Bài viết này chỉ dành cho mục đích thông tin chung. Nếu bạn có vấn đề về tim mạch, xương khớp hoặc tình trạng sức khỏe mãn tính, hoặc đã không vận động trong một thời gian dài, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu chạy bộ.
Các câu hỏi thường gặp
Chạy bộ có hại cho đầu gối không?
Nghiên cứu cho thấy ở những người khỏe mạnh chạy bộ ở mức độ hợp lý, chạy bộ không làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối, và một số nghiên cứu thậm chí còn thấy nguy cơ thấp hơn. Đau thường đến từ việc tăng tải trọng quá nhanh; nếu cơn đau không biến mất, hãy nghỉ ngơi và gặp chuyên gia.
Nguồn và tài liệu tham khảo thêm
- NHS, “Couch to 5K: week by week”.
- Tổ chức Y tế Thế giới, hướng dẫn về hoạt động thể chất (2020).
- Eduard Alentorn-Geli và cộng sự, phân tích tổng hợp về chạy bộ và thoái hóa khớp gối, JOSPT (2017).
- WHO – Hướng dẫn về hoạt động thể chất và hành vi ít vận động (2020)
- NHS – Couch to 5K
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *