Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Trầm cảm mùa đông (Rối loạn cảm xúc theo mùa): Triệu chứng, Nguyên nhân và Cách đối phó

Liệu mức năng lượng của bạn có giảm xuống, giấc ngủ tăng lên và niềm vui dần tan biến khi ngày ngắn lại? Đây có thể không chỉ là cảm giác "uể oải mùa đông" thông thường — đó có thể là rối loạn cảm xúc theo mùa. Tìm hiểu về các triệu chứng, nguyên nhân và những phương pháp hỗ trợ, từ liệu pháp ánh sáng đến các thói quen hàng ngày.

Trầm cảm mùa đông (Rối loạn cảm xúc theo mùa): Triệu chứng, Nguyên nhân và Cách đối phó

Cảm thấy mệt mỏi và thiếu động lực hơn một chút vào mùa đông là điều phổ biến. Nhưng đối với một số người, điều này trở thành chứng trầm cảm quay trở lại vào cùng một thời điểm mỗi năm và khiến cuộc sống hàng ngày trở nên khó khăn hơn. Các bác sĩ gọi đó là rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD). Tình trạng này phổ biến hơn ở các vĩ độ phía bắc, nơi ngày mùa đông rất ngắn, và thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn.

Triệu chứng

  • Tâm trạng thấp kém gần như mỗi ngày và mất hứng thú với những việc bạn từng yêu thích
  • Thiếu năng lượng rõ rệt và cảm giác nặng nề
  • Ngủ nhiều hơn bình thường và gặp khó khăn khi thức dậy vào buổi sáng
  • Tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là carbohydrate, và tăng cân
  • Khó tập trung, rút lui khỏi các tình huống xã hội

Các triệu chứng thường bắt đầu vào cuối mùa thu và tự thuyên giảm vào mùa xuân. Việc chẩn đoán thường yêu cầu mô hình này phải lặp lại trong ít nhất hai năm liên tiếp.

Tại sao điều này lại xảy ra?

Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết rõ, nhưng lời giải thích thuyết phục nhất là do giảm ánh sáng ban ngày. Ít ánh sáng hơn ảnh hưởng đến đồng hồ nội sinh của cơ thể (nhịp sinh học); nồng độ hormone liên quan đến giấc ngủ melatonin có thể tăng lên trong khi serotonin liên quan đến tâm trạng có thể giảm xuống. Sự sụt giảm vitamin D theo mùa cũng đang được nghiên cứu như một yếu tố tác động.

Liệu pháp ánh sáng

Liệu pháp ánh sáng là một trong những phương pháp điều trị SAD được nghiên cứu nhiều nhất. Nó thường có nghĩa là ngồi trước một hộp đèn đặc biệt có cường độ khoảng 10.000 lux trong 20–30 phút, thường là vào buổi sáng. Hãy trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng; phương pháp này có thể không phù hợp với những người mắc một số tình trạng về mắt, rối loạn lưỡng cực hoặc đang dùng các loại thuốc gây nhạy cảm với ánh sáng.

Các bước giúp ích trong cuộc sống hàng ngày

  • Tận dụng tối đa ánh sáng ban ngày: Đi ra ngoài vào buổi sáng và giữa trưa, dù chỉ là một lát; ngồi gần cửa sổ tại nhà và nơi làm việc.
  • Duy trì vận động: Tập thể dục đều đặn, đặc biệt là đi bộ ngoài trời, có tác động tích cực đến tâm trạng.
  • Bảo vệ lịch trình giấc ngủ: Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
  • Giữ kết nối: Lên kế hoạch gặp gỡ bạn bè và gia đình để tránh việc tự cô lập vào mùa đông.
  • Đừng tự chẩn đoán: Chỉ sử dụng thực phẩm bổ sung, bao gồm cả vitamin D, theo lời khuyên của bác sĩ.

Khi nào cần tìm sự giúp đỡ

Nếu các triệu chứng kéo dài hơn hai tuần hoặc ảnh hưởng đến công việc, các mối quan hệ hoặc các nhiệm vụ hàng ngày của bạn, hãy gặp bác sĩ đa khoa, bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý học. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) và, khi cần thiết, việc dùng thuốc là những lựa chọn hiệu quả. Nếu bạn có ý định tự làm hại bản thân, hãy gọi số điện thoại khẩn cấp tại địa phương hoặc đến phòng cấp cứu gần nhất ngay lập tức.

Bài viết này chỉ dành cho mục đích thông tin chung; hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để được chẩn đoán và điều trị. Trong trường hợp khẩn cấp, hãy gọi số điện thoại khẩn cấp tại địa phương của bạn.

Nguồn và tài liệu đọc thêm

  1. Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH), “Seasonal Affective Disorder”.
  2. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), “Seasonal affective disorder (SAD)”.
  3. Mayo Clinic, “Seasonal affective disorder (SAD): Diagnosis and treatment”.
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *