Oscar, resmî adıyla Akademi Ödülleri, sinema dünyasının en çok bilinen ve en prestijli ödülüdür. Ödülleri, 1927’de Hollywood’da kurulan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi verir. İlk tören 16 Mayıs 1929’da Los Angeles’ta yaklaşık 15 dakika süren sade bir yemekte yapılmıştı; bugün ise dünyanın dört bir yanında milyonlarca kişinin izlediği bir gösteriye dönüştü.
Kimler oy veriyor?
Oscar’ları jüri değil, Akademi’nin üyeleri belirler. Oyuncular, yönetmenler, senaristler, görüntü yönetmenleri, kurgucular ve diğer sinema profesyonellerinden oluşan 10 binden fazla üye, mesleklerine göre branşlara ayrılır. Üyelik davetle olur; Akademi son yıllarda farklı ülkelerden ve kesimlerden üye sayısını artırarak çeşitliliği güçlendirmeye çalışıyor.
Aday gösterme
Bir filmin Oscar’a aday olabilmesi için belirli bir takvim içinde ABD’deki seçili şehirlerde sinemalarda gösterilmiş olması gerekir. Aday gösterme aşamasında her branş kendi dalında oy kullanır: Oyuncular oyuncuları, yönetmenler yönetmenleri, görüntü yönetmenleri görüntü yönetmenliğini aday gösterir. “En İyi Film” adaylarını ise bütün üyeler belirler. Uluslararası Film dalında her ülke yalnızca bir filmi aday adayı olarak gönderebilir.
Kazananların seçimi
Final oylamasında tüm üyeler bütün dallarda oy kullanabilir ve çoğu dalda en çok oyu alan kazanır. “En İyi Film” ise farklıdır: 2009’dan beri birden fazla aday bulunan bu dalda üyeler filmleri tercih sırasına göre dizer. Hiçbir film ilk tercihlerin yarısından fazlasını alamazsa, en az oyu alan film elenir ve onu birinci seçen oylar ikinci tercihlerine aktarılır; bu işlem bir film çoğunluğa ulaşana kadar sürer. Böylece en geniş desteği alan film kazanır. 2022 töreninden beri bu dalda her yıl sabit olarak 10 aday bulunur.
Heykelcik ve rekorlar
Altın kaplama heykelcik yaklaşık 34 santimetre boyunda ve 3,9 kilogram ağırlığındadır; “Oscar” lakabının kökeni kesin olarak bilinmez. En çok Oscar kazanan filmler, 11’er ödülle Ben-Hur, Titanik ve Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü’dür. Bireysel olarak en çok Oscar kazanan kişi ise Walt Disney’dir.
Bir film Oscar'a nasıl aday olabilir?
Her film Oscar yarışına giremez. Akademi'nin kurallarına göre uzun metraj sayılmak için film 40 dakikadan uzun olmalı ve belirli bir takvim yılı içinde ABD'de sinemada gösterilmelidir. Genel kategoriler için film, Los Angeles, New York, San Francisco Körfez Bölgesi, Chicago, Atlanta ya da Dallas–Fort Worth bölgelerinden birindeki ticari bir salonda en az yedi gün art arda, günde birkaç seans gösterilmek zorundadır.
Akademi son yıllarda kuralları sıkılaştırdı: “En İyi Film” adayları için daha geniş sinema gösterimi ve kamera önünde, arkasında ya da sektör eğitiminde temsil gibi kapsayıcılık standartları getirildi. Kurallar her yıl yeniden yayımlandığı için ayrıntılar değişebilir.
Uluslararası Uzun Metraj Film kategorisi nasıl işler?
Bu kategori 2019'a kadar “En İyi Yabancı Dilde Film” adını taşıyordu. Burada filmler stüdyolar tarafından değil, ülkeler tarafından gösterilir: Her ülke, kendi seçim kurulunun belirlediği tek bir filmi Akademi'ye sunabilir. Filmin diyaloglarının çoğunluğu İngilizce dışında bir dilde olmalıdır.
Ülkelerin gönderdiği filmler önce Akademi üyelerinden oluşan bir komite tarafından izlenir ve kısa liste hazırlanır; ardından beş aday belirlenir. Ödülü yönetmen değil, filmi gönderen ülke alır; bu yüzden bu kategori uluslararası sinema için bir tür ülke vitrini olarak görülür.
Sık sorulan sorular
Oyları kim sayıyor?
Oylar, bağımsız bir denetim şirketi tarafından sayılır ve kazananların isimleri tören anına kadar gizli tutulur. Zarfları sahneye bu şirketin temsilcileri getirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Academy of Motion Picture Arts and Sciences, “Rules” ve “History” sayfaları.
- Oscars.org, resmî ödül veritabanı.
- Academy of Motion Picture Arts and Sciences – Academy Awards Rules (oscars.org)
- Academy of Motion Picture Arts and Sciences – Best Picture Inclusion Standards
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir