İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Film Türleri Rehberi: Kara Filmden Westerne, Bilimkurgudan Belgesele 12 Tür ve Özellikleri

Bir filmin hangi türe ait olduğu, ondan ne beklememiz gerektiğini anlatır. Drama, komedi, gerilim, korku, bilimkurgu, kara film, western, müzikal, belgesel ve daha fazlası: her türün kuralları, tarihindeki dönüm noktaları ve başlamak için klasik örnekler.

Film Türleri Rehberi: Kara Filmden Westerne, Bilimkurgudan Belgesele 12 Tür ve Özellikleri

Sinemada “tür”, ortak anlatı kurallarına, temalara, karakter tiplerine ve görsel dile sahip film gruplarını tanımlar. Tür, seyirciye bir söz verir: Korku filmi korkutmayı, komedi güldürmeyi vaat eder. Yönetmenler ise bazen bu kuralları ustaca bozarak seyirciyi şaşırtır.

Temel türler

  • Dram: Karakterlerin iç dünyasına ve çatışmalarına odaklanır. Sinemanın en geniş türüdür.
  • Komedi: Güldürmeyi amaçlar; sessiz sinemanın fiziksel komedisinden hiciv ve kara komediye kadar uzanır.
  • Aksiyon ve macera: Hareketli sahneler, kovalamacalar ve fiziksel tehlike üzerine kuruludur.
  • Gerilim: Merak ve gerilimi sürekli canlı tutar. Alfred Hitchcock, “gerilimin ustası” olarak anılır.
  • Korku: Seyircide korku ve tedirginlik uyandırmayı hedefler; 1920’lerin Alman dışavurumcu filmlerinden bugüne gelişmiştir.
  • Bilimkurgu: Bilim ve teknolojinin geleceğini ya da alternatif dünyaları hayal eder. Fritz Lang’ın “Metropolis” (1927) ve Stanley Kubrick’in “2001: Bir Uzay Destanı” (1968) türün kilometre taşlarıdır.
  • Fantastik: Büyü, efsane ve gerçeküstü dünyalara dayanır.

Tarihsel türler

  • Western: 19. yüzyıl Amerikan sınır bölgesinde geçen, kanun ile kanunsuzluk arasındaki çatışmayı anlatan filmler. 1960’larda İtalyan yönetmenlerin çektiği “spagetti western”ler türe yeni bir soluk getirdi.
  • Kara film (film noir): 1940’lar ve 50’lerin Hollywood’unda, sert ışık-gölge kontrastları, karamsar atmosferi, yozlaşmış şehirleri ve “ölümcül kadın” karakterleriyle tanınan suç filmleri. Adını Fransız eleştirmenler verdi.
  • Müzikal: Sesli sinemanın gelişiyle 1930’larda yükselen, şarkı ve dansın hikâyenin parçası olduğu filmler.

Gerçeğe dayalı türler

  • Belgesel: Gerçek olayları, kişileri ve doğayı belgeler. Robert Flaherty’nin “Kuzeyli Nanook” (1922) filmi türün öncülerinden sayılır.
  • Biyografi ve tarihî film: Gerçek kişilerin ya da dönemlerin hikâyesini dramatize eder; tarihsel doğruluk ile dramatik serbestlik arasındaki denge her zaman tartışma konusudur.

Animasyon bir tür mü?

Animasyon aslında bir tür değil, bir tekniktir: Animasyon filmler komedi, dram, bilimkurgu ya da korku olabilir. Yine de festivaller ve ödül törenleri animasyonu ayrı bir kategori olarak değerlendirir.

Melez türler ve izleyici için ipuçları

Günümüz filmlerinin çoğu birden fazla türü harmanlar: romantik komedi, aksiyon-komedi, bilimkurgu-korku gibi. Bir türü keşfetmek için o türün klasiklerinden başlamak, kuralları tanımak ve ardından bu kuralları bozan çağdaş filmleri izlemek iyi bir yöntemdir.

Kara film (film noir): tür mü, üslup mu?

“Film noir” terimi, 1946'da Fransız eleştirmen Nino Frank tarafından, savaş sonrası Fransa'da gösterilen karanlık Amerikan suç filmlerini tanımlamak için kullanıldı. Bu filmlerin çoğu 1940'lar ve 1950'lerde çekildi; Çifte Tazminat (Double Indemnity, 1944) en sık anılan örneklerdendir.

  • Görsel dil: Sert ışık-gölge karşıtlığı, yağmurlu gece sokakları ve alçak kamera açıları.
  • Karakterler: Ahlaken karmaşık dedektifler, umutsuz kahramanlar ve kaderci bir anlatım.
  • Tartışma: Eleştirmenler, kara filmin western gibi bir tür mü yoksa farklı türlerde görülebilen bir üslup ve ruh hâli mi olduğunu hâlâ tartışır.

Sonraki yıllarda bu üslubu yeniden yorumlayan filmler “neo-noir” olarak adlandırıldı.

Yaş sınırları ve içerik derecelendirmesi

Bir filmin türü, kime uygun olduğunu her zaman söylemez; bu yüzden pek çok ülkede bağımsız kurullar filmleri yaş gruplarına göre sınıflandırır. ABD'de Motion Picture Association sistemi G, PG, PG-13, R ve NC-17 kategorilerini kullanır; PG-13 1984'te eklenmiştir.

İngiltere'de bu görevi BBFC üstlenir ve U, PG, 12A, 15 ve 18 kategorilerini kullanır. Derecelendirmeler şiddet, dil, korku ve cinsellik gibi içerik unsurlarına göre verilir ve çoğu zaman kısa bir açıklamayla birlikte yayımlanır. Aileler için bu açıklamalar, yalnız türe bakmaktan daha güvenilir bir rehberdir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Bordwell, D. ve Thompson, K., “Film Art: An Introduction”, McGraw-Hill.
  2. British Film Institute (BFI), tür rehberleri ve “Film noir” makaleleri.
  3. Altman, R., “Film/Genre”, British Film Institute (1999).
  4. Encyclopaedia Britannica, “Film genre” ve “Film noir” maddeleri.
  5. BFI – Film noir
  6. Motion Picture Association – Film Ratings
  7. BBFC – Ratings guide
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir