İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Han Hanedanı: Çin Kimliğine Adını Veren, İpek Yolu’nu Açan Dört Yüzyıl

Han Hanedanı, MÖ 202’de Liu Bang tarafından kuruldu ve kısa bir ara dışında MS 220’ye kadar Çin’i yönetti. Konfüçyüsçülüğü devlet ideolojisi yaptı, Hunlarla uzun savaşlar sürdürdü ve İpek Yolu’nun açılmasını sağladı. Kâğıdın geliştirilmesi ve Sima Qian’ın tarih eseri bu döneme aittir. Çin’in en kalabalık etnik grubu bugün de kendini “Han” olarak adlandırır.

Han Hanedanı: Çin Kimliğine Adını Veren, İpek Yolu’nu Açan Dört Yüzyıl
Görsel: 四川成都青杠坡出土, 重庆中国三峡博物馆收藏 / Wikimedia Commons (Public domain)

Çin’i ilk kez birleştiren Qin Hanedanı kısa sürede çöktükten sonra, köylü kökenli bir önder olan Liu Bang rakiplerini yenerek MÖ 202’de Han Hanedanı’nı kurdu. Başkent Chang’an (bugünkü Xi’an yakınları) oldu.

İmparator Wu ve genişleme

İmparator Wu (MÖ 141–87) döneminde Han Çini en geniş sınırlarına ulaştı. Wu, kuzeydeki Hunlara karşı büyük seferler düzenledi; batıya gönderdiği elçi Zhang Qian’in yolculukları Orta Asya ile düzenli ilişkilerin ve İpek Yolu’nun başlangıcı oldu. Konfüçyüsçülük devlet ideolojisi haline getirildi ve devlet görevlileri bu öğretiye göre yetiştirildi.

Kültür ve bilim

Tarihçi Sima Qian’in yazdığı Shiji (Tarih Kayıtları), Çin tarih yazıcılığının temel eseri oldu. Geleneğe göre saray görevlisi Cai Lun, MS 105’te kâğıt yapım yöntemini geliştirdi. Bu dönemde sismograf benzeri aletler ve gelişmiş tarım teknikleri de ortaya çıktı.

Ara dönem ve Doğu Han

MS 9’da saray yetkilisi Wang Mang tahtı ele geçirerek Xin Hanedanı’nı kurdu. Onun devrilmesinden sonra Han soyundan bir prens MS 25’te başkenti Luoyang’a taşıyarak Doğu Han dönemini başlattı.

Sona eriş

2. yüzyılda saray hadımları ile soylular arasındaki çatışmalar ve köylü ayaklanmaları devleti zayıflattı. 184’teki Sarı Sarıklılar ayaklanmasından sonra güç savaş beylerine geçti. 220’de son Han imparatoru tahttan çekildi ve Çin, “Üç Krallık” dönemine girdi.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Sima Qian, Shiji.
  2. Ban Gu, Hanshu.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Han dynasty” maddesi.

Merak edilenler

Han Hanedanı nedir? Han Hanedanı, MÖ 202’de Liu Bang tarafından kuruldu ve kısa bir ara dışında MS 220’ye kadar Çin’i yönetti.

Han Hanedanı ne zaman kuruldu? Kuruluş: MÖ 202, Liu Bang (İmparator Gaozu).

Han Hanedanı’nın başkenti neresiydi? Başkentleri: Chang’an (Batı Han), Luoyang (Doğu Han).

Han Hanedanı ne zaman sona erdi? Sona eriş: MS 220, Üç Krallık dönemi.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir