İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Saltuklular: Erzurum Merkezli İlk Türk Beyliği

Saltuklular, Malazgirt zaferinden sonra Erzurum ve çevresinde kurulan ilk Türk beyliklerinden biridir. Kurucusu, Sultan Alparslan’ın komutanlarından Ebü’l-Kasım Saltuk’tur. Gürcülere karşı Doğu Anadolu’nun savunmasında önemli rol oynadılar; Erzurum’daki Tepsi Minare ve Emir Saltuk Kümbeti bu dönemden kalmadır. 1202’de Anadolu Selçuklu Devleti’ne katıldılar.

Saltuklular: Erzurum Merkezli İlk Türk Beyliği
Fotoğraf: Zeynel Cebeci / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Saltuklu Beyliği’nin kurucusu Ebü’l-Kasım Saltuk, 1071 Malazgirt Savaşı’nda Sultan Alparslan’ın komutanları arasında yer aldı. Zaferden sonra Erzurum ve çevresi ona ikta olarak verildi ve burada Saltuklu Beyliği kuruldu.

Gürcülerle mücadele

Saltuklular, Doğu Anadolu’nun kuzeyinde güçlenen Gürcü Krallığı’na karşı bölgenin savunmasını üstlendi. 1121’de Gürcülerin Didgori’de Türk ittifakını yenmesinden sonra bölgedeki mücadele şiddetlendi. Saltuklular, Ahlatşahlar ve diğer Türk beylikleriyle iş birliği yaparak Gürcü ilerleyişine karşı koymaya çalıştı.

İzzeddin Saltuk dönemi

Beyliğin en parlak dönemi İzzeddin Saltuk (1132–1168) zamanıdır. Bu dönemde Erzurum bir ticaret ve kültür merkezi olarak gelişti. Erzurum Kalesi içindeki Tepsi Minare (Saat Kulesi) ve şehirdeki Üç Kümbetler’den biri olan Emir Saltuk Kümbeti, Saltuklulardan kalan önemli eserlerdir.

Sona eriş

12. yüzyılın sonunda Saltuklular zayıfladı. 1202’de Anadolu Selçuklu Sultanı II. Rükneddin Süleyman Şah, Gürcistan seferi sırasında Erzurum’u alarak beyliğe son verdi; bölge Anadolu Selçuklu topraklarına katıldı.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Saltuklular” maddesi.
  2. Osman Turan, Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi.
  3. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Erzurum Tepsi Minare ve Üç Kümbetler kayıtları.

Merak edilenler

Saltuklular nedir? Saltuklular, Malazgirt zaferinden sonra Erzurum ve çevresinde kurulan ilk Türk beyliklerinden biridir.

Saltuklular ne zaman kuruldu? Kuruluş: 1072 civarı, Ebü’l-Kasım Saltuk.

Saltuklular ne zaman sona erdi? Sona eriş: 1202, II. Süleyman Şah (Anadolu Selçuklu).

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir