İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Günde Ne Kadar Su İçmeliyiz? Bilim Ne Diyor?

'Günde 8 bardak' kuralı doğru mu? Su ihtiyacını etkileyen faktörler, susuzluğun belirtileri ve gün boyu yeterli sıvı almanın pratik yolları.

Günde Ne Kadar Su İçmeliyiz? Bilim Ne Diyor?

Su, vücut ısısını düzenlemekten besinleri taşımaya kadar sayısız görevde yer alır. Peki gerçekten ne kadar içmeliyiz?

Genel öneriler

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), yetişkinler için günlük toplam su alımını kadınlarda yaklaşık 2 litre, erkeklerde yaklaşık 2,5 litre olarak önerir. Bu miktar yalnızca içilen suyu değil, yiyeceklerden ve diğer içeceklerden gelen sıvıyı da kapsar. Günlük sıvının önemli bir kısmı meyve, sebze ve çorba gibi besinlerden gelir.

İhtiyacı artıran durumlar

  • Sıcak hava ve yoğun terleme
  • Spor ve fiziksel aktivite
  • Ateşli hastalıklar, ishal veya kusma
  • Hamilelik ve emzirme dönemi

Yeterince su içip içmediğinizi nasıl anlarsınız?

Basit bir gösterge idrar rengidir: Açık saman sarısı genellikle yeterli sıvı alındığını gösterir. Koyu renkli idrar, baş ağrısı, yorgunluk ve ağız kuruluğu susuzluğa işaret edebilir.

Gün boyu yeterli su için ipuçları

  • Yanınızda bir su şişesi taşıyın.
  • Her öğünde bir bardak su için.
  • Susamayı beklemeden, gün içine yayarak için.
  • Sade suyu sıkıcı buluyorsanız limon, nane veya salatalık dilimleri ekleyin.

Böbrek, kalp veya başka bir sağlık sorununuz varsa sıvı ihtiyacınızı doktorunuzla konuşun.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Kaynak: EFSA.

“Günde 8 bardak” kuralı nereden çıktı?

Günde sekiz bardak su içme önerisi neredeyse herkesin bildiği bir kural, ama bilimsel kökeni sanıldığı kadar sağlam değil. Kuralın kaynağı genellikle ABD Ulusal Araştırma Konseyi'ne bağlı Gıda ve Beslenme Kurulu'nun 1945'te yaptığı ve yetişkinlerin günde yaklaşık 2,5 litre suya ihtiyaç duyduğunu belirten önerisine dayandırılır. Ancak aynı metinde bu miktarın büyük bölümünün hazırlanan yiyeceklerde zaten bulunduğu da yazıyordu; zamanla bu ikinci cümle unutuldu. Dartmouth Tıp Fakültesi'nden Heinz Valtin, 2002'de yayımladığı incelemede sağlıklı yetişkinlerin ayrıca günde sekiz bardak su içmesi gerektiğini destekleyen bilimsel kanıt bulamadığını bildirdi. Bu, suyun önemsiz olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca ihtiyacın kişiden kişiye değiştiğini ve yalnızca bardakla ölçülmemesi gerektiğini gösteriyor. Sağlıklı bir yetişkin için susama hissi ve idrar rengi, çoğu durumda pratik ve güvenilir bir rehberdir.

Çay, kahve ve diğer içecekler sayılır mı?

EFSA'nın önerdiği günlük toplam su miktarı, yalnızca sade suyu değil tüm içecekleri ve yiyeceklerden gelen sıvıyı kapsar. Yani çay, maden suyu, ayran, süt ve çorba da günlük sıvı alımına katkı sağlar. Kahve ve çaydaki kafeinin idrar söktürücü etkisi olduğu doğrudur; ancak bu etki, alışkın olan kişilerde ılımlı miktarlarda genellikle sınırlıdır ve içeceğin kendisi de sıvı sağlar. Araştırmalar, düzenli kahve içen sağlıklı yetişkinlerde ılımlı tüketimin sıvı dengesini bozmadığını gösteriyor. Bununla birlikte, şekerli içecekleri sıvı ihtiyacının ana kaynağı yapmak önerilmez. Dünya Sağlık Örgütü, serbest şeker alımının günlük enerjinin yüzde 10'undan az, mümkünse yüzde 5'in altında tutulmasını öneriyor; tek bir kutu gazlı içecek bu sınırın önemli bir kısmını doldurabilir. Meyve suları da bütün meyveye göre daha az lif içerdiği için ölçülü tüketilmelidir.

Fazla su içmek zararlı olabilir mi?

Nadir de olsa evet. Çok kısa sürede çok fazla su içmek, kandaki sodyum düzeyinin tehlikeli biçimde düşmesine, yani hiponatremiye yol açabilir. Sağlıklı böbrekler suyu belirli bir hızla atabilir; bu hızın çok üzerinde su alındığında fazlası vücutta birikir. Bu tablo en çok uzun dayanıklılık yarışlarında, saatlerce koşarken terle kaybettiğinden fazla su içen sporcularda görülür. 2002 Boston Maratonu koşucuları üzerinde yapılan ve 2005'te New England Journal of Medicine'de yayımlanan bir çalışmada, bitiş çizgisinde örneklenen koşucuların yaklaşık yüzde 13'ünde hiponatremi saptandı ve en önemli risk etkeninin yarış sırasında kilo alacak kadar fazla sıvı içmek olduğu bildirildi. Bulantı, baş ağrısı ve kafa karışıklığı belirtiler arasında sayılır. Günlük yaşamda sağlıklı bir kişinin bu duruma düşmesi pek olası değildir; yine de "ne kadar çok, o kadar iyi" yaklaşımı doğru değildir.

Çocuklar ve yaşlılarda sıvı ihtiyacı

Sıvı ihtiyacı yaşa göre değişir. EFSA'nın 2010'da yayımladığı bilimsel görüşe göre 4–8 yaş arasındaki çocuklar için yeterli günlük toplam su alımı yaklaşık 1,6 litredir; 9–13 yaş grubunda bu miktar erkek çocuklar için yaklaşık 2,1, kız çocuklar için yaklaşık 1,9 litreye çıkar. Çocuklar oyuna dalınca susadıklarını fark etmeyebilir; bu yüzden okul çantasına su şişesi koymak ve öğünlerde su sunmak alışkanlık kazandırır. Yaşlılarda ise farklı bir sorun öne çıkar: yaş ilerledikçe susama hissi azalabilir. Bu nedenle yaşlı bireyler vücutları suya ihtiyaç duyduğu hâlde susamayabilir. Bazı ilaçlar da sıvı dengesini etkileyebilir. Yaşlı yakınlarına gün boyunca düzenli aralıklarla içecek sunmak, su içeriği yüksek çorba ve meyveleri menüye eklemek basit ama etkili önlemlerdir. Kronik hastalığı olan kişilerin günlük sıvı miktarını mutlaka hekimleriyle belirlemesi gerekir.

Sıcak havada ve spor yaparken

Sıcak günlerde ve fiziksel aktivite sırasında terle kaybedilen sıvı miktarı belirgin biçimde artar. Kaybedilen yalnızca su değildir; terle sodyum gibi mineraller de atılır. Kısa süreli ve hafif egzersizlerde çoğu insan için sade su yeterlidir. Bir saati aşan yoğun egzersizlerde ve çok sıcak ortamlarda ise kaybedilen tuzu da yerine koymak gerekebilir. Pratik bir yöntem, egzersizden önce ve sonra tartılmaktır: aradaki fark, kabaca kaybedilen sıvı miktarını gösterir. Ancak egzersiz sırasında başlangıçtakinden daha ağır hâle gelecek kadar su içmek, yukarıda anlatılan hiponatremi riskini artırır. Sıcak hava dalgalarında Dünya Sağlık Örgütü ve sağlık kuruluşları, günün en sıcak saatlerinde ağır fiziksel işlerden kaçınmayı, açık renkli ve hafif giysiler giymeyi ve susamayı beklemeden düzenli sıvı almayı öneriyor. Baş dönmesi, aşırı yorgunluk ya da kafa karışıklığı fark edilirse serin bir yere geçip tıbbi yardım istenmelidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. EFSA (2010), Scientific Opinion on Dietary Reference Values for water, EFSA Journal 8(3):1459
  2. Valtin, H. (2002), American Journal of Physiology – Regulatory, Integrative and Comparative Physiology 283(5)
  3. Almond, C. S. D. ve ark. (2005), New England Journal of Medicine 352:1550–1556
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir